رسانه ها و ساختار اجتماع، دلیل عمده سوق دادن زنان به عمل جراحی زیبایی

تا قانون خانواده برابر(مریم رحمانی): اولین جلسه گروه مطالعات زنان انجمن جامعه شناسی ایران دوشنبه۲۹ فروردین با عنوان زنان و تکنولوژی های زیبایی برگزار شد.

در این جلسه دکتر افشار درباره «تاثیر تکنولوژی های زیبایی بر زنان» صحبت کرد. او با این پرسش آغاز کرد که آیا زنان آگاهانه دست به عمل جراحی زیبایی می زنند یا تمایلات جنسی مردانه آنها را به این سو سوق می دهد؟

عوامل فرهنگی که زنان را به جراحی های زیبایی سوق می دهد چیست؟ هزینه رفتارهای زیبایی طلبانه چه نقشی در اقتصاد خانواده دارد؟ آیا این عمل ها برگشت اقتصادی برای خانواده دارد؟آیا شاخص های جهانی زیبایی در ایران هم مورد تاکید است؟

جامعه شناسی بدن فصلی را به خود اختصاص داده است و بدن انسان را به مانند یک شی منسجم و مظهر حیات اجتماعی می داند. بدن واسط فرد و جامعه است. اعضای بدن ارزش یکسانی ندارد. معمولا صورت، تمرکز ارزش هاست و هر تغیری در صورت شخصیت فرد را دچار آسیب دیدگی می کند.

او در ادامه به رابطه بدن و تکنولوژی اشاره کرد و گفت: تکنولوژی می تواند بدن را ترمیم و احیا کند یا با ساخت مصنوعی بدن توانایی از دست رفته بدن را جایگزین کند.

دکتر افشار در ادامه به مطالعه موردی خود اشاره کرد وگفت: جامعه آماری من مراجعه کنندگان به پزشک متخصص پوست و زیبایی بودند و ابزار جمع آوری اطلاعات هم پرسشنامه بوده است.

از بین مراجعه کنندگان ۶۷درصد متاهل و ۳۸درصد مجرد بوده ند و فراوانی سنی بین ۲۶تا ۳۵ و ۴۴تا ۵۵ سال بوده است.

۸۰درصد زیبایی را فاکتور مهمی برای زنان می دانند، همچنین ۲۵درصد گفته اند زیبایی را به هر قیمتی می خواهند،۴۵درصد گفته اند آرزویشان زیبایی است و ۵۹درصد هم زیبایی را برای مطلوب کردن خود برای دیگران می خواستند.

۵۶درصد رسانه ها و ۸۷درصد هم ساختار اجتماع را دلیل سوق دادن آنها به سمت اعمال جراحی قلمداد کرده اند. از پاسخ دهندگان پرسیده شده آیا دوست دارید همسرتان، شما را همین گونه که واقعا هستید بخواهد؟ ۹۸درصد گفته اند دوست دارند همسرشان آنها همین گونه که هستند بخواهد.

از مراجعه کنندگان پرسیده شد اگر از منظر دین اسلام عمل جراحی زیبایی مجاز نباشد باز هم دست به عمل می زنید؟ که ۷۰درصد گفته اند حتی اگر دین مخالف این اعمال باشد باز هم مبادرت به عمل جراحی می کنند. در سوال دیگر از مراجعه کنندگان سوال شده اگر خانواده مخالف باشد چکار می کنید؟ که ۶۵درصد گفته اند باز هم عمل می کنند و ۳۵درصد هم گفته اند چون خانواده باید هزینه را بپردازد با مخالف انها صرف نظر می کنند. ۷۲درصد مراجعه کنندگان گفته اند برایعمل جراحی همسرشان مشوق آنها بوده است، همچنین ۶۰درصد فرزندان پسر و دختر هم مشوق مادرانشان برای عمل زیبایی بوده اند.

از بین مراجعه کنندگان ۷۲درصد رژیم لاغری داشتند،۸۵درصد کلاس ورزش می روند،۱۵درصد خودشان ورزش می کردند. بنابراین می شود گفت بدن لاغر پذیرفته شده است.

جالب است که از مراجعه کنندگان پرسیده شده زیبایی در چیست و اکثریت گفته اند در سیرت زیبا، در حالی که رفتار و گفتارشان باهم تناقض داشته است.

در پاسخ به اینکه انگیزه شما برای زیبایی چیست،۶۲درصد گفته اند زیبا بودن،۵درصد برای ازدواج،۵/۴درصد برای کسب اعتماد به نفس،۵درصد هم برای رفع عیب(که اینها واقعا بیماری و نیاز به عمل داشتند) و چند درصد هم گفته اند چشم و هم چشمی. چند درصد هم گفته اند برای اینکه بتواند شغلی پیدا کنند چرا که در بازار کار حتی باوجود مهارت داشتن زیبایی صورت زن مدنظر است.

۷۷درصد زن بودن را دوست داشتند و گفته اند من مثل یک مرد می مانم و در کارهایم موفق هستم اما مردها محبور نیستند خودشان را زیبا کنند.

افشار افزود بر اساس باورهای قدیمی درایران ما زن باید قشنگ باشد این باور هنوز هم وجود دارد. با اینکه جامعه تغییرات زیادی کرده است اما رسانه ها با تبلیغ، سبک زندگی خاصی به زنان القاء می کنند که باید زیبا باشند تا مورد تایید مردان واقع شوند.

همچنین باورهای دینی که زن باید برای همسرش زیبا باشد سبب دست زدن زنان به چنین اعمالی می شود. در کنار اینها باور به اینکه زیبایی زن همه عیب های او را می پوشاند و عامل موفقیت اوست هم موجب می شود زنان به سمت چنین اعمالی بروند.

او در بخش دیگر سخنرانی اش به کارکردهای فرهنگی تکنولوژی اشاره کرد وگفت: با گسترش رویای زیبایی، زنان وادار به مصرف بیشتر می شوند که در راستای اهداف سرمایه داری است؛ همچنین تولید و مصرف این تکنولوژی بیشتر در جوامعی دیده می شود که زنان موقعیت فرودستی در آن دارند.

افشار ادامه داد: ادبیات جدیدی در دنیا شکل گرفته که جزء به جزء بدن زن باید زیبا باشدو الگوی ایده آلی به زنان عرضه می شود. مثلا می شنویم «داف» خوبی است. همین طور تقسیم کار جدیدی شکل گرفته که موفقیت به شایستگی افراد بر نمی گردد بلکه به بدن افراد و زییایی آن برمی گردد.

این جامعه شناس افزود: در جامعه ما بالاترین عمل زیبایی جراحی بینی است. شاید دلیل آن را بتوانحجاب اجباری زنان قلمداد کرد که تنها صورت زنان در معرض دید است و زنان تمام وقت خود را بر روی زیباتر کردن صورت خود می گذارند. در حالی که درد کشورهای غربی زنان ابزارهای زیادی برای ابراز وجوددارند و تنها بدنشان وسیله ای برای ابراز وجود کردن نیست.

افشار گفت: ۶۰درصد این افراد از منظر زیبایی شناسی نیازی به عمل جراحی ندارد. این الگوهایی که از طریق رسانه ها و تبلیغات به زنان عرضه می شود سبب می شود زنان خود را به مثابه شی در نظر بگیرند و خواست آنها برای زیبایی به این دلیل نیست که خودشان این زیبایی را می خواهند بلکه این خواست به علت بدست آوردن شغل، ازدواج مناسب و مسائلی از این دست است.

او در پایان تاکید کرد: این نوع نگاه جز به جز زیبا بودن بدن زن باعث شکل گیری نوعی فاشیسم زیبایی می شود.