نقد فمینیستی سینما
کانون زنان ایرانی: فمینیست ها در نقد سینما در جستجوی دلایل شکل گیری کلیشه های نقش زنان در سینما هستند.
مریم خراسانی، فعال امور زنان در جلسه نقد فمنیستی سینما در حضور دانشجویان علوم اجتماعی دانشگاه تهران از نگاه فمینیست ها و نقد آنان به سینمای رایج سخن می گوید.
او با اشاره به نظرات ” لورا مالوی” به عنوان یکی از مهم ترین فمینیست های عرصه ی سینما می گوید: لورا مالوی به حاکمیت سه نوع نگاه مردانه در سینما اعتقاد دارد. یعنی نگاه دوربین، نگاه باز یگر مرد به زن بازیگر و نگاه تماشا گر به زن بازیگر. اینها نگاه های مردانه را تشکیل می دهند.
مالوی از لذت بصری مردانه انتقاد می کند. به اعتقاد او تکنولوژی و دوربین نیز در پیدایش این لذت بصری تاثیر بسیاری دارد. لذت بصری سینمای روایی” مالوی انقلابی در سینما ایجادکرد.
کلیشه سازی از زنان در سینما همواره مورد نقد فمینیست ها بوده است. به اعتقاد آنها همانگونه که در واقعیت نقش هایی کلیشه ای برای زنان ساخته می شود، در سینما نیز این نقش ها تقویت می شود.
خراسانی از نداشتن هویت ذهنی مستقل در بازیگران زن در سینما یاد می کند و می گوید: یکی از کارهای نقد فمینیستی و اکاوی شخصیت های زن در آثار سینمایی است که حاکی از نبود ذهنی مستقل برای زنان در سینما است.”
فمینیست ها در کنار نقد مردانه سینما سعی در تولید ژانر زنانه در سینما هستند و معتقدند تولید سینمای زنانه می تواند در جهت تقویت نقش هایی دیگر برای زنان حرکت کند.
از نظر نقد فمینیستی زنانه دیدن امری منحصر به جنس نیست، بلکه مردان هم می توانند این نگاه را داشته باشند. بنابر این تولید سینمای زنانه به معنای داشتن نگرش زنانه است و می تواند فیلمسازان این نوع فیلم ها مردان نیز باشند.
خراسانی به چند فیلم فمینیستی و اثر گذار اشاره می کند. یکی از اثر گذارترین فیلم ه” کابوس های عصرانه” اثر مایاورن است. این فیلم درباره یک زن خانه دار طبقه متوسطی است که با آمدن شوهر زن به خانه کابوس های زن نیز شروع می شود.
خراسانی این فیلم را از این جهت اثر گذار می نامد که بر سینمای زیر زمینی امریکا تاثیری عمیق گذاشته است. سینمایی که با حمایت” ماریاورن” شروع به نقد سینمایی هالیوود و به تصویر کشیدن زندگی های ناهنجار می کند.
وی با نقد فمینیستی فیلم” پیانو” اثر جین کمپیون سخنان خود را تمام می کند.