عروسی بدون داماد

“باورش برایم کمی سخت بود که مراسم عروسی بدون حضور داماد برگزار شود اما مراسم ازدواج ترکمن ها در خانه عروس و بدون حضور داماد برگزار می شود و فقط برخی اقوام نزدیک داماد در این جشن حضور می یابند.

فردای برگزاری جشن عروسی در خانه عروس، داماد نیز جشنی مجزا در منزل خود برپا می کند که عروس در آن حضور ندارد…”

کانون زنان ایران:وقتی برای نوشتن گزارش درباره مسائل و مشکلات زنان بندر ترکمن به آن شهر سفر کرده بودیم. در روز آخر اقامتمان شانس این را یافتیم که در یک عروسی اصیل بندر ترکمن حضور یابیم.

در ابتدا همه چیز جشن عروسی کاملاً مدرن و مشابه رسوم مراسم عروسی در سایر شهرهای ایران به ویژه تهران به نظر رسید. عروس لباس سفید، بلند و زیبایی بر تن داشت و آرایش مو و صورتش نیز کاملاً مد روز و مدرن بود. درظاهر امر تنها تفاوت این مراسم، جایگاه ویژه نشستن عروس بود. جایگاهی بلند و زیبا که با قالی های رنگارنگ ترکمن تزئین شده بود.

من و همراهم که غرق تماشای لباسهای زیبای زنان ترکمن بودیم گهگاه از میزبانانمان می خواستیم که داماد را به ما نشان دهند اما کسی جوابی به ما نمی داد.

عروسی مختلط بود و نزدیکان مرد خانواده عروس و همسایگان در آن حضور داشتند به همین دلیل زنان ترکمن علی رغم، اینکه موهایشان را به زیبایی آراسته بودند اما همچنان چارقد های رنگارنگشان را به سر داشتند . عروسی ترکمن ها جشنواره رنگ هاست و در آن هر رنگی را می توان دید. پیراهن های بلند و چارقد زنان ترکمن آن قدر خوشرنگ است که دلت نمی خواهد لحظه ای تماشای آنها را از دست بدهی. حدود یک ساعت از حضور ما در این مراسم می گذشت که من متعجبانه متوجه شدم عروس به تنهایی و با برخی از اقوام اش در جایگاه ویژه اش نشسته و عکس می گیرد دلیل این امر را پرس و جو کردم و سراغ داماد را گرفتم اما میزبانمان با تعجب رو به ما گفتند: مگر تو نمی دانی که در عروسی ما داماد حضور ندارد. داماد اکنون در خانه خودش است و عروس هم بعد از آرایشگاه رفتن خودش را با آژانس به مراسم رسانده است.

باورش برایم کمی سخت بود که مراسم عروسی بدون حضور داماد برگزار شود اما اینچنین است و مراسم ازدواج ترکمن ها در خانه عروس و بدون حضور داماد برگزار می شود و فقط برخی اقوام نزدیک داماد در این جشن حضور می یابند.

فردای برگزاری جشن عروسی در خانه عروس، داماد نیز جشنی مجزا در منزل خود برپا می کند که عروس در آن حضور ندارد. فقط در روز سوم است که داماد طی مراسمی خاص به دنبال عروس می آید و برای اولین بار پس از دیدار کوتاه عروس و داماد در روز خواستگاری آنها یکدیگر را مجدداً ملاقات می کنند.

در بندر ترکمن مراسم خواستگاری توسط مادر شوهر و عروسهای بزرگ خانواده داماد انجام می شود پس ازآن نیز مراسم نشانگذاری( یوزگ داقما )برگزارمی شود.

بعد از آن و طی مراسمی به نام “اولی قودا” خانواده داماد و اقوام نزدیکش برای عروس طلا می برند. آنها طلا را همراه با نانهای روغنی سنتی بندر ترکمن به نام بیشمه، قاتما، یوسبق ، پتیر به عروس هدیه می کنند. پس از برگزاری جشن عروسی که توسط داماد و عروس به صورت مجزا انجام می شود روز سوم وصل عروس و داماد است.”گلن آلما” یا “کوجبه” (کجاوه) یعنی همان ماشین عروس تزئین می شود ترکمن ها برای تزئین ماشین عروس از تور، گل و … که در سایر مناطق برای تزئین ماشین عروس به کار می برند استفاده نمی کنند و از تکه های رنگارنگ پارچه و گلیم برای تزئین ماشین بهره می جویند. در این مرحله ریش سفیدان اقوام داماد برای اعطای مهریه به پدر عروس به منزلش می آیند. ترکمن ها در روز بردن عروس مهریه را به خانواده عروس می پردازند که این منبع در حال حاضر از یک میلیون تومان تا ۵/۱ میلیون متغییر است که در واقع معادل شیربها در فرهنگ غیرترکمن است و از مهریه قراردادی همچون سکه و …. هیچ خبری نیست این مبلغ تنها پولی است که روز بردن عروس به او و خانواده اش اعطا می شود که معمولاً هم صرف خرید جهیزیه برای عروس می شود.

در غروب همان روز مرحله بعدی که “اوجا” نام دارد آغاز می شود در این مراسم زنان نزدیک هر دو فامیل غذای ویژه مراسم “اوجا” را که با راسته گاو درست می شود و ترکن ها آن را “چکدر مه” می نامند می پزند و سپس در دو دیس خیلی بزرگ می ریزند تا عروس و داماد برای اولین بار غذای زندگی مشترکشان را با هم صرف کنند.

پس از آن مراسم “آنق گذاری” انجام می شود “آنق” همان کلاه است کلاهی که همه زنان ترکمن پس از ازدواج بر سر می گذارند تا بدین وسیله از دختران ازدواج نکرده مجزا شوند. آنق گذاری طی مراسمی ویژه و توسط جاری بزرگ عروس انجام می شود آنق به صورت طلقه ای تو خالی است.

در این مرحله به عروس یک کاسه روغن، یک کاسه آرد سفید ویک”ایگ”(وسیله ریسیدن نخ ابریشم) اعطا می شود. روغن به نیت برکت زندگی، آرد سفید به نیت نان آور بودن وخوش قدمی و ایگ به نیت کاری بودن عروس. “الش درماگ” ، مرحله بعدی این مراسم است. در واقع مرحله دست به دست دادن عروس و داماد قبل از شب زفاف است در این مراسم عروس و داماد ما بین اقوام هردو طرف نشسته و دست به دست هم پیوند وصلت همیشگی می بندند و جاری عروس هم برایشان شعرهای زیبا با نیت خوشبختی می خواند.

در مرحله آخر این مراسم که “قیترماق” نام دارد عروس به خانه پدر شوهر می رود و پس از چند روز در آنجا و یا در خانه جدیداش زندگی را آغاز می کند.

در گذشته گاه عروس ۲تا ۴سال در خانه پدر شوهر می ماند و داماد در این مدت هیچگاه او را ملاقات نمی کرد و فقط بعد از گذشت این سال ها و با برپایی جشن کوچکی عروس به منزل جدید داماد می رفت.

این رسم اکنون بین ترکمن ها کمرنگ شده و عروس و داماد و بعد از اقامت کوتاهی در متزل پدر شوهر یا به خانه مستقل خود نقل مکان می کنند و یا بلافاصله پس از مراسم ازدواج در خانه پدر شوهر زندگی شان را آغاز می کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.