فوتبال، چیزی بیش از یک ورزش مردانه
روزنامه سرمایه
ترجمه: امیر صدری
«فوتبال یک ورزش مردانه است» این اعتقادی است که هنوز هم بسیاری از طرفداران متعصب تیم‌های انگلیسی در ذهن خود دارند، اما حتی این متعصب‌ها هم می‌دانند که این اعتقادشان حالا دیگر اعتباری ندارد. حالا در ورزشگاه‌های انگلستان روز به روز به شمار طرفداران زن اضافه می‌شود و تقریبائ تمامی تیم‌های لیگ برتر این کشور کلوب‌های خاص هواداران زن تشکیل داده‌اند. این مساله در مورد تیم ملی از این هم بارزتر است و حالا در ورزشگاه‌های محل برگزاری مسابقات تیم ملی انگلستان حضور زنان بسیار مشخص است و جالب این‌که آمار نشان می‌دهد شمار تماشاگران زن پخش تلویزیونی مسابقات فوتبال هم در جزیره به صورت باورنکردنی افزایش یافته است.
البته سوزان گیدنز، محقق ارتباطات عمومی در این مورد می‌گوید: «این اصلائ عجیب نیست، رشد محبوبیت فوتبال در میان زنان در کشورهای دیگر در دهه‌های ۸۰ و ۹۰میلادی اتفاق افتاده است و باید گفت که انگلستان در این زمینه از سایر کشورها عقب‌تر است!»
جرمی پل، مدیر گروه تحقیقاتی شبکهء چهار تلویزیون انگلستان می‌گوید: «بسیاری از برنامه‌ریزان تلویزیونی در انگلستان براساس همان اعتقاد قبلی و تصورات خود معتقدند که باید برای ساخت برنامه‌های مورد علاقهء زنان، همزمان با برگزاری مسابقات جام جهانی، اقدام کرد تا زنانی که مسابقات فوتبال تماشا نمی‌کنند به تماشای این برنامه‌ها بنشینند، اما مساله این است که حالا زن‌ها فوتبال تماشا می‌کنند، حتی شاید بیشتر از مردها… تحقیقات ما نشان می‌دهد در فصل جاری مسابقات لیگ برتر ۳۶ درصد زنان انگلیسی مسابقات لیگ برتر را از طریق تلویزیون دنبال می‌کردند. (در مقایسه با ۲۴ درصد در سال ۲۰۰۰) ضمن آن‌که ۴۵ درصد آنها به صورت جسته و گریخته مسابقات را تماشا کرده‌اند. (در مقایسه با ۲ درصد در سال ۲۰۰۰)»
اما مسابقات ملی کاملائ متفاوت است. براساس تحقیق محققان اسپورت مارکتینگ حدود ۸۰ درصد زنان انگلیسی دیدارهای تیم ملی این کشور در مسابقات جام‌جهانی ۲۰۰۲ را از طریق تلویزیون دنبال کرده‌اند. این در حالی است که این مساله در مورد مردان این کشور ۷۸ درصد بوده است.
دورن دیگانان، از شبکهء چهار انگلستان می‌گوید: «در دههء ۸۰، درصد تماشاگران زن در پخش تلویزیون مسابقات فوتبال در انگلستان زیر ۲۰ درصد کل تماشاگران بود; اما در مسابقات یورو ۲۰۰۴ در پرتغال در مجموع ۴۲ درصد تماشاگران تلویزیونی مسابقات انگلستان زن‌ها بودند.»و جالب این‌که براساس این آمار ۵۳ درصد زنان بالای ۱۶ سال این کشور مسابقهء فینال این رقابت‌ها را، که انگلستان در آن سهمی نداشت، به صورت مستقیم تماشا کردند.
اما هنوز هم در مورد تماشای مسابقات فوتبال میان زنان و مردان تفاوت وجود دارد. در حالی که ۳۸ درصد مردان مورد سؤال‌قرار گرفته در این نظرسنجی گفته‌اند که با تمام تمرکز خود مسابقات را تماشا می‌کنند و حتی یک ضربه را هم از دست نمی‌دهند. تنها دو درصد از زنان در زمان تماشای مسابقات تمرکز کامل دارند.
اکثر طرفداران فوتبال در میان زنان انگلیسی نوجوانان و جوانان هستند. در همین تحقیق مشخص شد که ۶۱ درصد زنان زیر ۲۴ سال انگلیسی و ۵۰ درصد زنان بین ۲۴ تا ۳۴ سال این کشور خود را طرفدار جدی تیم ملی کشورشان می‌دانند. این در حالی است که فقط ۸ درصد زنان بین ۳۵ تا ۴۴ ساله و تنها پنج درصد زنان بالای ۴۵ سال خود را یک طرفدار متعصب و جدی تیم ملی کشورشان معرفی کرده‌اند.
این گرایش زنان به فوتبال صرفائ در انگلستان اتفاق نیفتاده است. ژاپن سال‌ها‌ست شاهد حضور تماشاگران زن در ورزشگاه‌های خود است و از این کشور به عنوان تنها کشوری در جهان که ممکن است در یک بازی شمار تماشاگران زن حاضر در استادیوم بیشتر از شمار مردان باشد، نام می‌برند.
در تحقیقات انجام گرفته در کشورهای پرتغال، سوئد و کرواسی هم مشخص شده است که در ۱۰ سال اخیر تعداد تماشاگران زن حاضر در ورزشگاه‌ها و تعداد بینندگان زن در پخش مسابقات فوتبال رشد چشم‌گیری در این کشورها داشته است. روزنامهء آپولا چاپ پرتغال در جریان برگزاری مسابقات فوتبال جام ملت‌های اروپا در این کشور در سال ۲۰۰۴ در گزارشی با عنوان واقعیتی به نام حضور زنان، به نقش مهم زنان در تشویق تیم ملی پرتغال پرداخت و مدعی شد تصور یک قرنی جامعهء فوتبال این کشور که طرفداران فوتبال در این کشور صرفائ مردان هستند در این رقابت‌ها شکسته شده است.
و البته گرایش زنان به تماشای مسابقات فوتبال تاثیرات اقتصادی هم دارد. کمپانی بازاریابی تبلیغاتی OMD انگلستان مدعی شده است که از هر ۵۰ آگهی بازرگانی پخش شده در بین دو نیمهء مسابقات فوتبال در سال ۱۹۹۳ در انگلستان ۳۳ مورد آگهی‌ها مربوط به کالاهای صرفائ مردانه بوده است اما در سال ۲۰۰۵ این تعداد به تنها ۱۳ مورد در هر ۵۰ مورد محدود شده است. جان بوشل می‌گوید: «فوتبال حالا یک ورزش و یک اتفاق مهم هم برای مردان و هم برای زنان است و این مساله مؤسسات تجاری و اقتصادی زیادی را متوجه سرمایه‌گذاری روی تبلیغات در زمان پخش مسابقات فوتبال می‌کند. این اتفاق می‌تواند برای باشگاه‌های فوتبال و بازیکنان هم که از قراردادهای تبلیغاتی تلویزیونی سود می‌برند بسیار مفید باشد.»
اعتراض فمینیست‌ها به «مادمازل»
فمینیست‌های فرانسوی از دولت فرانسه خواسته‌اند عنوان‌های «مادمازل» یا «میس» را از اسناد رسمی دولتی حذف کند.
به گزارش بی‌بی‌سی، بزرگ‌ترین گروه فمینیستی فرانسوی اعلام کرده که این عناوین «سبب تقویت ارزش‌های ماچیستی می‌شود.» به عقیدهء‌آنها این عناوین به طرز ناعادلانه‌ای زنان را مجبور می‌کند وضعیت ازدواج خود را فاش کنند، در حالی که مردان تنها جنس خود را فاش می‌کنند. بسیاری زنان از رسیدن روزی که دیگر به آنها مادمازل نگویند، هراس دارند. هر سلامی در فرانسه بلافاصله عنوان «مادام» یا «مادمازل» را به دنبال دارد و باید تصمیم گرفته شود که چه کسی مادام است و چه کسی مادمازل; به نظر فمینیست‌ها به کار بردن «مادمازل» از جانب مردان به این معنی است که آن زن از لحاظ جنسی دست‌یافتنی است. گفت‌وگوهایی کوتاه با مردم در خیابان‌های پاریس، این نکته را تایید می‌کند. زنی می‌گوید: «من دوست ندارم مردم به من مادام بگویند. احساس می‌کنم پیر شده‌ام و دیگر جذاب نیستم.» زن دیگری می‌گوید: «ترجیح می‌دهم به من مادمازل بگویند.» مردی می‌گوید: «این عنوان‌ها خوب است چون به من به عنوان مرد کمک می‌کند از اول موضع خودم را روشن کنم.» زنی می‌گوید: «اگر کسی از من خوشش بیاید و بپرسد من مادام هستم یا مادمازل، من متوجه می‌شوم که چیز دیگری در پشت این پرسش نهفته است.»
نکتهء قابل توجه این است که فمینیست‌های فرانسوی برای حل این مشکل به عنوانی مثل «میس» ( Ms ) در انگلیسی که وضعیت ازدواج را روشن نمی‌کند، قانع نیستند و می‌خواهند «مادام» را برای تمام زنان در تمام سنین، ازدواج کرده یا نکرده، به کار ببرند. هنوز آشکار نیست که آکادمی فرانسه که داعیهء حفاظت از زبان فرانسه را دارد، با این درخواست موافقت کند یا نه.