کودکان در خانه های کبریتی زود بالغ می شوند

بسیاری از کارشناسان مسایل اجتماعی معتقدند،تقاضای سکونت در ساختمان های کبریتی علاوه بر افزایش بحران اجاره نشینی، پیامدهای روانی بسیاری برای ساکنان این قبیل خانه ها به همراه دارد .

پایگاه اطلاع رسانی شهرسازی و معماری:افزایش روزافزون نیاز به مسکن در شهرهای بزرگ ،تبعاتی چون کوچک شدن خانه ها و در اصطلاح به وجود آمدن خانه های کبریتی را در پی داشت. ازسوی دیگر مهمان محور بودن خانه های ایرانی محدودیت فضا و حذف حریم های شخصی در این نوع خانه ها را به همراه داشته که نتیجه این فرایند منجر به بلوغ زود رس کودکان ساکن در خانه های کبریتی شده است.

بسیاری از کارشناسان مسایل اجتماعی معتقدند،تقاضای سکونت در چنین ساختمان هایی علاوه بر افزایش بحران اجاره نشینی ،پیامدهای روانی بسیاری برای ساکنان این قبیل خانه ها به همراه دارد به گونه ای که روان شناسان اجتماعی سکونت افراد در چنین خانه هایی را به هیچ وجه منطبق با شرایط ایده آل نمی دانند و معتقدند در سالیان نه چندان دور باعث شکل گیری اختلالات روانی در بین افراد ساکن در خانه های کبریتی می شود.

دکتر«حسین ایمانی جاجرمی»، دکترا در زمینه جامعه شناسی شهری در رابطه با اختلالات و آسیب های اجتماعی و روانی خانه های کبریتی می گوید:«از آنجا که کودکان مراحل اجتماعی شدن را به طور کامل طی نکرده اند، آمادگی پذیرش بسیاری از مسایل به ویژه مسایل جنسی را ندارند و در مواجهه با چنین موضوعاتی دچار دوگانگی های بسیاری می شوند.»

از نظر این جامعه شناس شهری، محل زندگی از کودکی می تواند بحث فردیت و اتکا به خود را تقویت کند و شخصیت فردی و خصوصی کودک را بسازد. حال آنکه در خانه های کبریتی چنین مفاهیمی تعریف نمی شوند و کودک به شکل ناقص مراحل اجتماعی شدن را طی می کند.»

به گفته همین کارشناس، در معماری سنتی ایرانی ،بیشترین فضای خانه به سالن پذیرایی اختصاص می یافت و چون در فضای جدید شهری مساحت خانه ها کاهش پیدا کرده، بخش عمده ای از فضا و اتاق های شخصی حذف شده است در نتیجه اتاق خواب و اتاق بچه ها به نفع سالن پذیرایی از مهمان تصرف شده است.

این سبک معماری به تدریج آثار خود را در نوع تربیت و ویژگی های شخصیتی اعضای خانواده به نمایش گذاشت. به نحوی که کودکان اتاق شخصی ندارند و گاهی مجبورند همراه پدر و مادر خود در یک اتاق استراحت کنند. این پدیده علاوه بر اینکه باعث می شود کودکان زودتر از حد معمول شاهد برخی از روابط پدر و مادرشان از جمله مشاجره باشند،خود کودکان را هم از داشتن فضای اختصاصی برای استراحت یا گذراندن اوقات فراغت محروم کرده است .

از سویی نیاز به تنها بودن و فضای اختصاصی در بیرون از خانه نیز تامین نمی شود. چرا که علاوه بر فضای داخلی خانه های کبریتی که توجه کمتری به فضای اختصاصی شده ،در طراحی فضاهای بیرونی نیز کمترین توجه شکل گرفته است. حال آنکه از نظر بسیاری از اندیشمندان ،معماری با قدمتی به اندازه تاریخ انسان به عنوان بخش مهمی از فرهنگ ،نقش اساسی در شکل گیری و تکامل انسان عهده دار است.

مهندس «سعید سادات نیا » ،شهرساز و صاحب نظر در حوزه شهری معتقد است ،کوچک شدن هسته خانواده و در واقع تغییر الگوهای رفتاری ،اجتماعی و فرهنگی مردم و تمایل معماری مدرن و جامعه صنعتی به سلول سازی ،الکوهای معماری ،ساختمان سازی و سکونت را به طور کلی دگرگون کرده است.

وی در پاسخ به اینکه آیا استاندارد ویژه ای برای هر نفر از افراد خانواده از نظر مساحت محل سکونت وجود دارد ،می گوید:«هر چند وزارت مسکن مساحتی در حدود ۲۰ تا ۲۵ متر مربع را در ساخت و ساز ها برای هر نفر در نظر می گیرد ، اما به دلیل مشکلات اقتصادی و اهمیت بهره وری های اقتصادی همچنین تغییر فرهنگ سکونت، این امر شکل عملی به خود نمی گیرد. چرا که معماران و مالکان نیز به کوچک سازی و انبوه سازی تمایل بیشتری دارند.»

مهندس «کمال الدین ایمانی »،مهندس معمار و نایب رییس مشاوران شارستان ،تعریف الگوهای مناسب سکونت برای شهرها را الزامی می داند و می گوید :«الگوهای سکونت تعریف شده باید متناسب با نهادهای اجتماعی که به تازگی شکل گرفته اند،سازگار باشند.»

وی معتقد است ،هر چند آلونک نشینی به شکل گذشته دیگر وجود ندارد، اما شهرهای جدید و اقماری شکل نوینی از آلونک سازی هستند و در واقع آلونک های مطبق را تداعی می کنند.

وی همچنین می گوید برای کاهش صدمات روانی و اختلات شخصیتی کودکان می توان از تمامی فضای موجود برای سکونت با طراحی مناسب و دقیق برای هر خانوار حریم شخصی و خصوصی در نظر گرفت.