تبدیل خشونت و تجاوز جنسی به سلاح در جنگ سودان

آزاده صادقی

کانون زنان ایرانی

جنگ داخلی در سودان تا کنون بیش از ۱۱ میلیون نفر را آواره کرده است، حدود ۳۰ درصد از جمعیت کل کشور مجبور به ترک خانه‌هایشان شده‌اند و خشونت جنسی به صورت «سرسام‌آوری» در حال گسترش است. براساس گزارشی که توسط گروه پژوهشی سودان در مدرسه بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن منتشر شده، بیش از ۶۱,۰۰۰ نفر در ایالت خارطوم، جایی که درگیری‌ها از سال گذشته آغاز شد، جان خود را از دست داده‌اند. هر چند از این تعداد، ۲۶,۰۰۰ نفر به‌طور مستقیم بر اثر خشونت کشته شده‌اند و علت اصلی مرگ‌ومیر در سراسر سودان بیماری‌های قابل پیشگیری و گرسنگی و قحطی ناشی از جنگ بوده است.^۱

امی پوپ، مدیر کل سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM)، گفته است: «گرسنگی و بیماری و خشونت جنسی به طور گسترده‌ای در حال شیوع است و در دارفور شمالی قحطی به طور کامل حاکم شده. این یک کابوس زنده برای مردم سودان است.» این بزرگترین بحران آوارگی در چند سال اخیر است. بحرانی که بیش از نیمی از آوارگان آن زن هستند و بیش از یک چهارم آن‌ها کودکانی زیر پنج سال. براساس آخرین گزارش کمیته مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل که به تازگی منتشر شده، درگیری‌های جاری میان نیروهای مسلح سودان (SAF) و نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) منجر به افزایش مجدد خشونت‌های جنسی شده است.^۲

هرچند بخش عمده‌ای از موارد تجاوز و دیگر اشکال خشونت جنسی که به تازگی در این گزارش ثبت شده، به افرادی که لباس نیروهای پشتیبانی سریع را بر تن دارند نسبت داده شده است. از جمله خشونت‌های جنسی مستند شده میتوان به این موارد اشاره کرد؛ تجاوز و تجاوز گروهی در جریان یورش به شهرها، حملات به اردوگاه‌های آوارگان داخلی و همچنین علیه افرادی که از مناطق جنگ‌زده فرار می‌کنند، آدم‌ربایی زنان و دختران و نگهداری آنها در شرایطی که به بردگی شباهت دارد.^۳

جزئیات گزارش اخیر سازمان ملل می‌گوید که قربانیان این خشونت های جنسی بین ۸ تا ۷۵ سال سن داشته‌اند. براساس این گزارش نیروهای پشتیبان سریع در محله‌ها خانه به خانه می‌گشتند تا مردان را برای کشتن پیدا کنند، سپس زنان را مورد حمله و تجاوز قرار می‌دادند و به اغلب آن‌ها می‌گفتند که سودان را به مقصد چاد ترک کنند.^۴

در ژانویه ۲۰۲۴، کمیته کارشناسان سودان گزارش داد که «ناظران محلی معتبر خشونت‌های جنسی و مبتنی بر جنسیت، ۲۶۲ مورد تجاوز جنسی را در بازه زمانی آوریل تا اوت ۲۰۲۳» گزارش کرده‌اند. براساس بررسی منابع معتبر آشکار و محرمانه، هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل تخمین می‌زند که حداقل ۴۰۰ نفر از بازماندگان خشونت جنسی مرتبط با درگیری، که تقریباً همه آنها زن و دختر هستند، از آغاز درگیری تا ژوئیه ۲۰۲۴ در بیمارستان‌ها و/یا مراکز خدماتی ثبت شده و به نوعی حمایت دسترسی یافته‌اند. این آمار فقط مواردی را شامل می‌شود که از طریق ارجاع برای ارائه حمایت‌های پزشکی و روانشناسی تأیید شده‌اند. اگرچه برخی از داده‌ها ممکن است تکراری باشد، اما به‌طور کلی می‌توان فرض کرد که این آمار تنها بخش کوچکی از واقعیت را نشان می‌دهد و بیشتر موارد گزارش نشده باقی می‌مانند و آمار کلی به مراتب بالاتر است.^۳

در سودان چه خبر است؟

الاء صلاح روزنامه نگار و دانشجوی ۲۲ ساله سودانی در سال ۲۰۱۹ نماد انقلاب سودان شد. تصویر او ایستاده بر بالای ماشینی در میان جمعیت معترضان سودانی با عبایی سفید بر تن و گوشواره های طلا، دست به دست در شبکه های اجتماعی به عنوان نماد اعتراضات مردم، می چرخید. آن اعتراضات منجر به سرنگونی عمر البشیر از قدرت در سودان بعد از سه دهه شد. پس از آن مقامات نظامی و غیر نظامی سودان در یک توافق دولتی انتقالی را تشکیل دادند. این شورای موقت قرار بود زمینه گذار به حکومتی غیرنظامی و انتقال به دموکراسی را از طریق انتخابات مهیا کند.^۵

اما این توافق به خاطر تعدد گروهای سیاسی رقیب و همچنین اختلاف در ارتش همواره متزلزل بود. دیری نپایید تا اینکه در سال ۲۰۲۱ ارتش با انجام یک کودتا قدرت را به دست گرفت و همه آنچه مردم سودان از زمان سرنگونی دولت نظامی بشیر به دست آورده بودند، از بین رفت. قیام سودان شاید بشیر را از میان برداشت، اما پشت سر او دولتی نظامی و امنیتی با ریشه‌های عمیق و منافع اقتصادی پیچیده قرار داشت. کودتا توسط ژنرال «عبدالفتاح البرهان»، رئیس ستاد نیروهای مسلح سودان (SAF) با همکاری ژنرال «محمد حمدان دقلو»، معروف به «حمدی» که فرماندهی یک گروه شبه‌نظامی به نام «نیروهای پشتیبانی سریع» (RSF) را بر عهده دارد، انجام شد.^۶

اما بعد از مدتی این دو فرمانده بر سر نحوه تقسیم قدرت، آینده و چگونگی تأمین مالی نیروهای پشتیبانی سریع با یکدیگر اختلاف پیدا کردند و در آوریل سال ۲۰۲۳، این اختلاف به بروز جنگ داخلی منجر شد. خرطوم و دارفور میدان نبرد اصلی این درگیری ها بوده. نیروهای مسلح سودان (SAF) از حملات هوایی استفاده کرده‌اند، در حالی که نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) با بمباران توپخانه‌ای، شلیک موشک و پرتاب خمپاره‌ها مناطق پرجمعیت را هدف قرار داده‌اند. تا سپتامبر ۲۰۲۴، ۱۴ استان از ۱۸ استان سودان درگیر این جنگ داخلی بودند و پیامدهای انسانی شدیدی از جمله قحطی و آوارگی به دنبال داشته است وبا وجود درخواست‌های بین‌المللی برای صلح، درگیری‌ها همچنان ادامه دارد.^۳

«خارطوم برای زنان امن نیست!»

خشونت جنسی در سودان سابقه‌ای طولانی و غم‌انگیز دارد و اغلب به عنوان سلاح جنگی برای ترساندن و کنترل جوامع در دوره‌های درگیری مورد استفاده قرار گرفته است. نیروهای نظامی و امنیتی سودان از این روش برای سرکوب فعالان، اعضای اپوزیسیون سیاسی و از سال ۲۰۱۹ به بعد، برای سرکوب معترضان طرفدار دموکراسی نیز استفاده کرده‌اند. در نتیجه جنگ نیروهای مسلح سودان (SAF) و نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) برای کنترل مکان‌های استراتژیک در مناطق مسکونی شهری، و به دلیل اینکه زنان و دختران مجبور بودند برای یافتن امنیت مکرراً از یک منطقه به منطقه دیگر نقل مکان کنند، در معرض تهدید خشونت جنسی از سوی هر دو طرف درگیری قرار گرفتند. هیئت حقیقت‌یاب با زنی صحبت کرده که از محل سکونت خودش به دلیل تجاوز یکی از اعضای نیروهای پشتیبانی سریع فرار کرده و تنها چند روز بعد در محل اسکان جدید خود این بار مورد تجاوز نیروهای مسلح سودان قرار گرفته است. همچنین براساس گزارش این کمیته، زنان و دختران مجبور به ازدواج‌های اجباری با اعضای نیروهای پشتیبانی سریع شده اند به این صورت که والدین، دختران خود را در ازای جبران مالی یا به دلیل تهدید به ازدواج اجباری اعضای گروه در می آورند. گزارش‌های دیگری نیز از افزایش خشونت جنسی به‌ عنوان یک وسیله بقا برای دسترسی به غذا یا کمک‌های بشردوستانه تأکید کرده‌اند. چندین گزارش از زنان و دخترانی دریافت شده که در ازای دریافت غذا مورد سواستفاده جنسی نیروهای مسلح سودان در مناطق تحت کنترلشان قرار گرفته اند. این در شرایطی است که دسترسی به غذا و امنیت غذایی در سودان به‌ شدت کاهش یافته است.^۳

در اوایل سال ۲۰۲۴، یک زن ۲۰ ساله به دیده‌بان حقوق بشر گفت: «از زمانی که جنگ شروع شده، من به همراه خانواده ‌ام همینجا مانده‌‌ایم و در منطقه‌ای که تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع است زندگی می‌کنیم. ماه‌هاست که از ترس تجاوز توسط این گروه با یک چاقو زیر بالشم می‌خوابم. از زمانی که این جنگ شروع شده، دیگر خاطورم برای یک زن امن نیست.»

علاوه بر خارطوم، هیأت حقیقت‌یاب دریافته که خشونت جنسی در مقیاس وسیعی در جریان حملات به شهرهای دارفور رخ داده است. مصاحبه‌ها با قربانیان، شاهدان، و دیگر منابع معتبر  از الگوهای مشابهی از تجاوز و تجاوز گروهی گسترده توسط نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) خبر داده‌اند. چندین شاهد بر این باور بودند که این یک تاکتیک جنگی برای ترساندن خانواده‌ها و وادار کردن آنها به ترک خانه‌هایشان است. یکی از اعضای جامعه مدنی از دارفور جنوبی به سازمان دیده‌بان حقوق بشر گفته: «در طول درگیری قبلی نیروهای پشتیبانی سریع (RSF)  معمولاً زنان را خارج از شهرها مورد تجاوز قرار می‌دادند اما نه در داخل شهرها. دیدن موارد تجاوز در داخل خانه‌های مردم برای آنها غافلگیرکننده بود. علاوه بر این، این نیروها به مردان می‌گفتند که اینجا هستند تا امنیت و دموکراسی به ارمغان بیاورند و بقایای رژیم سابق اسلام‌گرا را از بین ببرند. اما سپس در محله‌ها مستقر می‌شدند و به زنان تجاوز می‌کردند.»^۷

قربانیان و شاهدان به طور مداوم گزارش دادند که مهاجمان آنها را با سلاح‌های مختلف، از جمله اسلحه، چاقو و شلاق و یا اشکال دیگری از خشونت مانند مشت‌زدن وادار به اطاعت می‌کردند. یکی از قربانیان در گفت‌وگو با بازرس هیئت حقیقت‌یاب گفته است که در جریان حمله به خانه‌اش به وضوح باردار بوده اما چون از برهنه‌شدن و دراز کشیدن برای تجاوز امتناع کرده به شدت مورد ضربات مشت و شلاق با کابل برق قرار گرفته و پس از آن دچار سقط جنین شده است.

شاهدان و قربانیان همچنین گزارش داده‌اند که در حین حمله به خانه‌هایشان و تجاوز، آن‌ها را «فاحشه‌های آماده برای لذت‌بری ارتش» خطاب می‌کردند، یا به آن‌ها گفته‌اند «زنان آزادی‌خواه باید از تعرض جنسی لذت ببرند.» در اکثر مواردی که توسط هیئت حقیقت‌یاب مستند شده است خشونت جنسی غالباً در حضور بستگان قربانیان رخ ‌داده و در برخی از حملات خانگی، چندین زن و یا دختر به صورت همزمان مورد آزار جنسی قرار گرفته‌اند که این مسئله، علاوه بر تحقیر و ترومای تجاوز، درد و رنج ناشی از عدم توانایی در محافظت از عزیزان را نیز به همراه دارد. یکی از بازماندگان در دارفور جنوبی گزارش داده که در تلاش برای جلوگیری از تجاوز به دختر خردسالش، توسط نیروهای پشتیبانی سریع مورد تجاوز قرار گرفته آن‌هم در حضور فرزندان دیگرش. یا یکی دیگر از قربانیان گفته که هنگامی که مادرش تلاش می‌کرده تا از او در برابر ربوده شدن برای تجاوز محافظت کند، یک عضو نیروهای پشتیبانی سریع به شدت با اسلحه به سر مادرش کوبیده‌.^۳

برررسی ها نشان داده مردان و پسران هم در معرض خشونت‌های جنسی بوده‌اند، هرچند تعداد موارد گزارش‌شده به‌طور قابل توجهی کمتر از زنان است. خشونت جنسی مانند آنچه در این گزارش مستند شده است و ازدواج‌های اجباری در صورتی که بخشی از حملات گسترده یا سیستماتیک علیه جمعیت غیرنظامی باشند، نقض جدی قوانین بین‌المللی بشردوستانه است و ممکن است به عنوان جنایات علیه بشریت و جنایت جنگی تلقی شوند.^۷

بارداری و تابوی فرهنگی

زنان، مردان و کودکانی که از این سواستفاده های جنسی جان سالم به در می‌برند با پیامدهای روانی شدیدی مواجه می‌شوند از جمله استرس پس از سانحه، افسردگی، افکار خودکشی، اضطراب، ترس و بی‌خوابی. یک روان‌پزشک که با بیش از ۴۰ بازمانده تجاوز جلسات درمانی داشته است گفت: «با یک بازمانده که مورد تجاوز قرار گرفته بود و تازه متوجه شده بود سه ماه باردار است، صحبت کردم. دچار ترومای شدیدی بود و از ترس واکنش خانواده‌اش، می‌لرزید. به من می‌گفت اگر از وضعیتم باخبر شوند، مرا خواهند کشت.» با این حال خشونت جنسی و به‌ویژه تجاوز در جامعه سودان به‌طور گسترده‌ گزارش نمی‌شود و به این دلیل تخمین تعداد قربانیان دشوار است. این موضوع با فرهنگی از سکوت همراه است که به دلیل انگ اجتماعی و فشار بر قربانیان، آنها را با انزوای اجتماعی و در برخی موارد، خطر کشته شدن مواجه می‌کند.^۷

در نوامبر ۲۰۲۳، زیرگروه خشونت مبتنی بر جنسیت (GBV) در سودان گزارش داد که تعداد زنان باردار بدون شوهر که برای دریافت خدمات بهداشت جنسی و باروری در ایالت‌های پذیرای آوارگان داخلی مراجعه کرده‌اند، افزایش یافته است، که اکثریت آنها به دلیل تجاوز باردار بوده‌اند. زنان و دخترانی که از تجاوز باردار می‌شوند با طرد شدن از سوی خانواده‌ها و جوامع خود، آسیب‌ اجتماعی-اقتصادی بیشتری را تجربه می‌کنند و این خود ترومایی به تروماهای طولانی‌مدت ناشی از خشونت جنسی اضافه می‌کند. یک طسبازمانده از خشونت جنسی گفته است: “جامعه ما دخترانی که تجاوز شده‌اند را شرم‌آور می‌بیند، بازمانده نباید درباره تجربه‌اش صحبت کند. آن‌ها برای ازدواج به عنوان مورد نامناسب دیده می‌شوند و مردم وقتی دور هم جمع می‌شوند پشت سر آن‌ها صحبت می‌کنند.» علاوه بر این شرمساری اجتماعی برای بازماندگان خشونت جنسی، کودکان به دنیا آمده از تجاوز نیز در معرض نقض‌ جدی حقوقی از جمله قتل نوزادان و رهاسازی، انواع مختلف تبعیض‌ها هستند که حقوق آنها را تحت تأثیر قرار داده و به حاشیه‌نشینی بیشتر آنها می‌انجامد. آنها همچنین در معرض انتقال بین نسلی تروما از مادر خود هستند.^۳

به گفته فعالان جامعه مدنی سودان و ارائه‌دهندگان خدمات بهداشت جنسی، شیوع بالای تجاوز همراه با عدم دسترسی یا عدم وجود خدمات بهداشت جنسی، منجر به بارداری‌های ناخواسته فراوانی شده است. پزشکی در پایتخت سودان، خارطوم، که در حال کمک به تعداد زیادی از بازماندگان خشونت جنسی در این شهر است، ماجرای زنی را بازگو کرد که توسط چندین عضو نیروهای پشتیبانی سریع مورد تجاوز قرار گرفته و به کلینیک او مراجعه کرده بود. این پزشک گفت: «وقتی زن متوجه شد باردار است، همسرش او را از خانه بیرون کرد و فرزندانشان را از او گرفت. او در خیابان رها و آواره شد. این زن به امید بازگرداندن فرزندانش درخواست سقط جنین کرد، اما مدیر بیمارستان با این کار موافقت نکرد. او را به بیمارستان دیگری ارجاع دادیم، اما به دلیل نبود پزشک متخصص زنان، نتوانستند این کار را انجام دهند. پس از گذشت بیش از چهار ماه از بارداری، تنها کاری که توانستیم بکنیم ارایه جلسه‌های مشاوره برای او بود تا بتواند با وضعیت جدید خود کنار بیاید.»^۷

بازماندگان خشونت جنسی در سودان همچنین با چالش‌های زیادی برای خاتمه ایمن بارداری ناشی از تجاوز مواجه هستند. طبق قانون سودان، سقط جنین پس از تجاوز تنها در مدت ۹۰ روز از بارداری قانونی است. بازماندگان همچنین باید مجوزی از دفتر دادستان برای سقط جنین در بیمارستان‌های دولتی یا خصوصی دریافت کنند، سپس این تجاوز را به پلیس گزارش دهند و فرمی را دریافت کنند، که باید توسط یک پزشک برای ثبت شواهد تجاوز تکمیل شود. بعد از آن، این فرم تکمیل شده باید به دفتر دادستان ارائه شود تا تصمیم‌گیری درباره درخواست سقط جنین انجام شود. این فرآیند که به خودی خود پیچیده و زمان‌بر است با آغاز درگیری‌های داخلی، فروپاشی عمومی نهادهای قانونی و تخریب زیرساخت‌های پزشکی سودان پیچیده تر از قبل هم شده است. درگیری‌های جاری منجر به اشغال مراکز بهداشتی، حملات به کارکنان این مراکز و محدودیت‌های بسیار زیادی در تأمین دارو و تجهیزات پزشکی شده است. در واقع، به دلیل محاصره، بمباران یا غارت بیمارستان‌ها، متخصصان بهداشت به دیگر مراکز بهداشتی منتقل شده یا فرار کرده‌اند. مأمور کمیته حقیقت‌یاب گزارش‌هایی نگران‌کننده از خشونت جنسی علیه داوطلبان بخش اورژانس جمع‌آوری کرده است که در حین انجام وظایف کمک‌رسانی خود مورد تعرض قرار گرفته‌اند.^۳

به عنوان مثال مراکز درمانی در خارطوم، در حالی از طرف نیروهای مسلح سودان مورد حملات هوایی قرار گرفته ‌اند که نیروهای پشتیبانی سریع در اطراف مرکز درمانی حضور داشته و بیمارستان‌ها را اشغال کرده‌اند. پزشک یک بیمارستان در خارطوم در گفت‌وگو با بازرس هیئت حقیقت‌یاب توضیح داد که این بیمارستان چه‌طور به دلیل آزار و اذیت مداوم نیروهای پشتیبانی سریع جابه‌جا شد: «نیروهای پشتیبانی سریع هفته‌ها در اطراف بیمارستان حضور داشتند. آن‌ها ما، کارکنان درمانی را بازرسی می‌کردند، به ما توهین می‌کردند و هنگام ورود و خروج به بیمارستان به اطراف پاهایمان تیراندازی می‌کردند. این موارد به همراه تهدیدهای مداوم، غارت اموال بیماران در راه بیمارستان باعث شد که بیمارستان را تعطیل و به جایی منتقل کنیم که حضور این نیروها کمتر باشد.»^۷

خشونت جنسی به خاطر فعالیت مدنی و خبرنگاری

براساس گزارش سازمان ملل، چندین زن به دلیل فعالیت‌های حرفه‌ای یا داوطلبانه خود به عنوان مدافعان حقوق بشر، وکلا، خبرنگاران یا کادر پزشکی، هدف خشونت جنسی قرار گرفته‌اند و این اقدامات به منظور تنبیه آن‌ها صورت گرفته است، زیرا معمولاً آن‌ها به عنوان افرادی که گزارش‌های تخلفات را ثبت می‌کنند یا «از دشمن حمایت می‌کنند» تلقی می‌شوند. اگرچه قربانیان معمولاً عاملان را نمی‌شناختند، اما مهاجمان به وضوح نشان می‌دادند که از شغل قربانیان آگاه بوده و در برخی موارد مشخص بود که آن‌ها را تعقیب کرده‌اند یا به‌طور خاص به دنبالشان بودند. یک زن فعال که توسط نیروهای پشتیبانی سریع مورد تجاوز گروهی قرار گرفته بود، به یاد می‌آورد که مهاجمان به او گفته‌اند: «ما به دنبال تو و اعضای سازمان تو بوده‌ایم… امشب خواهی دید چه چیزی در انتظارت است». یک زن دیگر که سابقه پزشکی دارد گزارش داد که اعضای نیروهای پشتیبانی سریع بعد از اینکه کیف او را جستجو کرده و لباس پزشکی‌اش را پیدا کردند، او را مورد آزار جنسی قرار دادند. حتی در بسیاری از موارد، زنان و مردان قربانی به دلیل وابستگی واقعی یا فرضی اقوامشان به طرف مقابل درگیری، تحت خشونت جنسی قرار گرفته‌اند. یک منبع به هیئت حقیقت‌یاب گفت که در خارطوم، نیروهای پشتیبانی سریع به خانه‌های زنان و دختران حمله کرده و آنها را مورد تجاوز قرار دادند و آنها را به حمایت از رژیم سابق متهم کرده‌اند.

همچنین گزارش‌های متعددی نشان می‌دهند که از اواسط آوریل ۲۰۲۳، هم نیروهای پشتیبانی سریع  و هم ارتش سودان با تهدید، ارعاب، آزار و حملات به روزنامه‌نگاران و دفتر رسانه‌‌ها سعی در سانسور سیستماتیک و سرکوب آزادی رسانه‌های چاپی و الکترونیکی کرده‌اند. به ‌عنوان مثال، در جریان اشغال تلویزیون سودان توسط نیروهای پشتیبانی سریع، کارکنان گزارش داده‌اند که از صحبت با هر رسانه بین‌المللی درباره درگیری‌ها منع شده‌اند. این تهدیدها باعث شده است که بیشتر این رسانه‌ها کار خود را متوقف کنند و اکثریت خبرنگاران سودانی با دستمزدهای پرداخت‌نشده و بدون منبع درآمد باشند. در این میان بیشتر از همه روزنامه‌نگاران زن در معرض خطرات بیشتری هستند، زیرا آنها به‌ویژه در برابر خشونت‌های مبتنی بر جنسیت آسیب‌پذیرترند. یکی از موارد مستند توسط هیئت تحقیقاتی سازمان ملل، مربوط به یک روزنامه‌نگار زن است که توسط اعضای نیروهای پشتیبانی سریع تهدید شده بود، سپس این تهدیدات مکرر به اعضای خانواده او نیز گسترش یافت و او را مجبور به فرار از کشور کرد. در حادثه‌ای دیگر دو روزنامه‌نگار در حالی که تلاش می‌کردند از خارطوم فرار کنند در یک ایست بازرسی متوقف شدند و پس از نشان دادن مدارک شناسایی خود، که شامل کارت‌های مطبوعاتی بود، بازداشت شدند.

علاوه بر حملات انتقام‌جویانه علیه خبرنگاران و فعالان، قطعی اینترنت در سودان در فوریه ۲۰۲۴ منجر به خاموشی تقریباً کامل ارتباطات شد و اثرات وسیع و عمیقی بر جمعیت غیرنظامی گذاشته است به طوری که میلیون‌ها نفر از دسترسی به خدمات ضروری، ارتباط با خانواده یا دریافت انتقالات پولی موبایل محروم شده‌اند. این وضعیت به‌ویژه ایمنی و رفاه جمعیت‌های آسیب‌پذیر را به خطر انداخته و شرایط بحرانی در مناطق درگیر جنگ را تشدید کرده است. قطعی اینترنت همینطور کار کمک‌رسانی بشردوستانه مانند افرادی که در اتاق‌های پاسخ اضطراری فعالیت می‌کردند، را مختل کرده و این مانع از ارتباط و هماهنگی با همکاران و خرید مواد غذایی، دارو و تجهیزات پزشکی برای نیازمندان شده است. با توجه به دشواری دسترسی به مراکز بهداشتی، ارائه‌دهندگان خدمات در برخی مناطق سعی کرده‌اند تا از طریق تلفن یا پیام‌ها به بازماندگان و خانواده‌های آنها پاسخ بدهند، اما جابجایی‌های مکرر و قطع ارتباطات اینترنتی و تلفنی باعث از دست دادن این تماس می‌شود و این امر به طور جدی امکانات پیگیری مراقبت‌ها و رساندن خدمات به بازماندگان خشونت جنسی را مختل کرده است.^۳

تاثیر جنگ بر کودکان در سودان

درگیری‌های جاری در سودان آسیب‌های شدیدی به کودکان وارد کرده است و بالاترین تعداد نقض حقوق کودک تایید شده در بیش از یک دهه اخیر را به ثبت رسانده است. یونیسف گزارش می‌دهد که کودکان در جنگ به کار گرفته شده، کشته، زخمی، ربوده، و مورد خشونت جنسی قرار گرفته‌اند. بسیاری از آنها از خانواده‌هایشان جدا و رها شده‌اند یا از تجاوز به دنیا آمده‌اند و در شرایط انسانی بحرانی قرار دارند. یونیسف تخمین می‌زند که نزدیک به ۱۴ میلیون کودک به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند،مدارس برای دومین سال متوالی بسته مانده‌اند و نزدیک به ۱۸ میلیون کودک از تحصیل محروم شده‌اند. مدارس همچنین هدف حملات هوایی و بمباران‌ها قرار گرفتند که منجر به کشته و زخمی شدن تعداد زیادی کودک شد. به عنوان مثال، در ۱۴ مارس ۲۰۲۴ در جنوب کردفان، گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای ارتش سودان (SAF) مدرسه ابتدایی «حدرا» را بمباران کردند که در نتیجه آن ۱۱ کودک و دو معلم کشته شدند و ۴۶ دانش‌آموز زخمی شدند. طبق گفته یک شاهد عینی، دانش‌آموزان زمانی که در صف ورود به کلاس‌های خود ایستاده بودند، صدای هواپیمایی را شنیدند، سپس هواپیما بمب‌هایی انداخت که یکی از آنها به مدرسه اصابت کرد. در یک حادثه جداگانه، نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) به‌طور ظاهری یک مسجد را در محله الطیجانیه در الفاشر گلوله‌باران کردند که منجر به کشته و زخمی شدن چندین نفر، عمدتاً کودکان، شد.

فشار روانی، از جمله اضطراب، افسردگی و اختلالات پس از سانحه، در میان کودکان شایع است و نبود خدمات حمایتی و آموزشی وضعیت را بدتر کرده است. همچنین برخی از کودکان که والدین خود را از دست داده‌اند، به نان‌آوران اصلی خانواده‌هایشان تبدیل شده‌اند و مجبورند از سنین پایین به دنبال تأمین معیشت باشند. نقض گسترده حقوق کودکان بحران را تشدید کرده و تهدیدی برای آینده کودکان سودان به شمار می‌روند.^۳

شماره ۱

https://www.bbc.co.uk/news/articles/crln9lk51dro

شماره ۲

https://www.aljazeera.com/news/2024/10/29/conflict-condemns-sudan-to-huge-displacement-rampant-sexual-violence-un

شماره ۳

https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/10/sudan-un-fact-finding-mission-documents-large-scale-sexual-violence-and

شماره ۴

https://www.theguardian.com/global-development/2024/nov/03/we-will-make-you-have-arab-babies-fears-of-genocide-amid-and-torture-in-sudans-darfur

شماره ۵

https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/apr/24/icon-sudan-revolution-woman-in-white

شماره ۶

https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/nov/02/sudan-coup-military-power-force

شماره ۷

https://www.hrw.org/report/2024/07/28/khartoum-not-safe-women/sexual-violence-against-women-and-girls-sudans-capital