گزارشی از نخستین نمایشگاه پوشش اسلامی :زمانی برای عرضه لباس‌های از مد افتاده
ترانه بنی‌یعقوب: «اصلائ این لباس‌ها مناسب سن و سال من و تو نیست. به درد مادرها و مادربزرگ‌هایمان می‌خورد. همه چیز سیاه، قهوه‌ای و خاکستری است.»
این‌ها گفته‌های دختر جوانی است که با بی‌علاقگی مانتوهای یک غرفهء لباس را در نخستین نمایشگاه پوشش اسلامی برانداز می‌کند و رو به خواهرش از نامناسب بودن آن‌ها می‌گوید.
این نمایشگاه ۲۲ تیرماه (پنج‌شنبه) با هدف اشاعهء فرهنگ عفاف و حجاب و به همت نیروی انتظامی و با مشارکت وزارت بازرگانی و صداوسیما گشایش یافت و تا ۳۱ تیرماه نیز به کار خود ادامه خواهد داد.
بحث سامان‌دهی مد و لباس از مدت‌ها پیش مطرح شده و بسیاری از مسوولان بر این اعتقادند که دلیل پوشش نامناسب بسیاری از دختران و زنان ایرانی، نبود الگوی مناسب پوشش اسلامی، ملی و ایرانی است که آن‌ها را به مدل‌های غربی متمایل کرده است.
به همین دلیل به گفتهء علی واحدیان مدیر اجرایی نمایشگاه پوشش اسلامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی برای نخستین بار تصمیم گرفت پا را از محدودهء حرف‌ها و رهنمودها فراتر گذاشته و الگوی مناسبی برای پوشش اسلامی در عمل ارایه دهد. اما مریم ۲۲ ساله که غرفه‌های مملو از مانتو را با ناخرسندی برانداز می‌کند، می‌گوید: «این مانتوها همان‌هایی هستند که در همهء مانتوفروشی‌ها هم عرضه می‌شود فقط با این تفاوت که از مد افتاده و قدیمی‌اند.»
خواهرش که کمی بزرگ‌تر از او به نظر می‌رسد، به میان حرف‌هایش می‌دود: «انگار منظور از پوشش اسلامی فقط مانتوهای تیره و بلند است. اینجا حتی یک مانتو با رنگ شاد دیده نمی‌شود. ما خیال می‌کردیم اینجا چیزهای جالب و نویی خواهیم دید. اما باز هم صد رحمت به همان مانتوفروشی‌های خیابان ولی‌عصر و هفت‌تیر.»
نمایشگاه پوشش اسلامی از ۱۲۰ غرفه تشکیل شده که از این تعداد ۷۰ غرفه به تولیدکننده‌ها، ۲۰ غرفه به طراحان لباس و مابقی نیز به فروشندگان تعلق دارد. در بخشی از نمایشگاه هم غرفه‌ای به نام غرفهء اقوام به چشم می‌خورد. غرفه‌ای که لباس محلی زنان اقوام مختلف ایران را نمایش می‌دهد. در این غرفه، نمونه‌هایی از لباس زنان کرد، بلوچ، بندر قشم، ترکمن و… به چشم می‌آید. اینجا بیش از سایر قسمت‌های نمایشگاه، بازدیدکنندگان را به خود جلب می‌کند.
خانمی که ۳۵ ساله به نظر می‌آید رو به همراهش می‌گوید:« این‌ها فقط برای نمایش‌اند؟ اگر این لباس‌های محلی را عرضه می‌کردند که خیلی بهتر بود. مانتو و بقیهء لباس‌ها که در همه جای شهر هست. پس کجا لباس محلی می‌فروشند؟»
اما جست‌وجو‌های آن خانم و دیگر کسانی که برای خرید لباس‌های محلی به این نمایشگاه آمده‌اند، نتیجه‌ای ندارد، زیرا غرفهء ملل، به گفتهء محمدرضا منیری، مدیرعامل بنیاد تعاون «ناجا» و دبیر اولین نمایشگاه پوشش اسلامی، فقط به منظور ارایهء تاریخچهء کهن پوشش اسلامی است و این‌که ما به همگان بگوییم که فرهنگ پوششی اصیل و بزرگی داشته‌ایم فرهنگی که در آن همهء اقوام از پوشش مناسبی برخوردار بودند، اما این فرهنگ طی سال‌ها مورد تهاجم قرار گرفته و به شکل و شمایل فعلی، درآمده است.»
یکی از غرفه‌های عرضهء پوشاک اسلامی، بیش از بقیه بازدیدکنندگان را به خود جلب کرده است، به سوی این غرفه می‌روم، خانم فروشنده تعدادی دختر جوان را که مانتوهای نسبتائ کوتاهی بر تن دارند به گوشه‌ای از غرفه‌اش می‌کشاند و آرام در گوش‌شان زمزمه می‌کند: «مانتوهای کوتاه هم دارم. ولی آن‌ها را قایم کرده‌ام آخر اگر مسوولان نمایشگاه ببینند برایمان مشکل‌ساز می‌شود.» و بعد دخترها را به گوشه‌ای می‌برد تا مانتوهای مد روز و کوتاهش را به آن‌ها نشان دهد: «این مانتو را در مغازه‌ام ۱۹ هزار تومان می‌فروشم اما اینجا ۱۲ هزار تومان هم می‌دهم.» بقیهء مانتوهایی که در این غرفه وجود دارد مانتوهای بلند، تیره‌رنگ و اغلب از مد افتاده‌اند. رو به خانم فروشنده می‌پرسم; مانتوهایی که اینجا عرضه می‌کنید از مدهای سابقتان است؟«بعضی‌هایشان قدیمی‌اند بعضی‌ها برای عید پارسال هستند اما با تخفیف ویژه می‌فروشم.» و بعد به غرفه‌ای که در چند متری‌ام قرار دارد اشاره می‌کند: «آن‌ها همین مانتوها را ۲۰ هزار تومان می‌دهند اما من انصاف را رعایت می‌کنم.»
اما در این نمایشگاه با فروشندگان مانتوهای خارج از استاندارد پوشش اسلامی برخورد می‌شود. منیری در این باره می‌گوید: «ما به فروشنده‌ها تذکر داده‌ایم که مانتوهایی با اصول پوشش اسلامی ارایه دهند. مثلائ مانتوهای تنگ و کوتاه نفروشند، البته بعضی از مانتوهایی هم که شما می‌بینید سایزبندی دارند مثلائ سایز ۳۶ تا ۴۴ که سایز ۳۶ آن مناسب دخترهای کوچک است. اما مانتوی دختر ۱۰ ساله را خانم ۴۵ ساله که نباید بپوشد، می‌پوشد ما این موارد را کنترل می‌کنیم و مانع فروش‌‌شان می‌شویم.»
قسمت دیگر این نمایشگاه به طراحان لباس تعلق دارد غرفه‌هایی که پوشیده از تابلوهای لباس‌های رنگارنگ و زیباست. اما هیچ لباسی از این طراحی‌ها در نمایشگاه به چشم نمی‌خورد.
مهین تاج تدبیری، طراح لباس که تبحر خاصی در طراحی چادرهای رنگی و با فرم متفاوت و متداول چادر مشکی دارد، مسوول این غرفه است.
او می‌گوید: «هیچ‌وقت تولیدی‌های بزرگ از من نخواسته‌اند که برایشان لباس طراحی کنم. اگر از من و دیگر طراحان لباس بیشتر استفاده کنند، لباس‌های زیبای ملی و ایرانی با رنگ‌های متنوع رواج خواهند یافت. لباس اسلامی، الزامائ، لباس‌های تیره و کسل کننده نیست.»
به عقیدهء او، مانتوهایی که اکنون در بازار مصرف عرضه می‌شود، بیشتر سبک لباس خواب را دارند، مانتوهایی که با تور و روبان تزیین شده‌اند. اما با این حال او برگزاری این نمایشگاه را به جهت ارتباط مصرف‌کنندگان با طراحان لباس مفید می‌داند.
چند دقیقه‌ای را که در غرفهء او می‌گذرانم بارها زنانی را می‌بینم که از لباس‌های متفاوت و متنوع او می‌پرسند و گاه سفارش‌هایی هم می‌دهند.
منیری هدف از برگزاری این نمایشگاه را ترویج فرهنگ عفاف، حجاب و اشاعهء فرهنگ فاطمی در شهر بزرگ تهران می‌داند اما می‌پذیرد که این نمایشگاه با همهء بازدیدکنندگانش ارتباط برقرار_ نکرده است.
به گفتهء او فقط یک فرصت یک ماهه برای تجهیز این نمایشگاه وجود داشته بنابراین زمان کافی برای طراحی لباس‌های جدید به وجود نیامده است. اما با این همه او این نمایشگاه را از جهت ارتباط نزدیک فروشنده، مصرف کننده، تولید کننده و طراح لباس، بسیار مفید می‌داند.
واحدیان هم تاکید می‌کند که در نمایشگاه‌های بعدی این مشکلات رفع خواهد شد. او هم‌چنین از برگزاری نمایشگاه بین‌المللی پوشش اسلامی، در سال‌های آینده، خبر می‌دهد.
در این نمایشگاه، به جز غرفهء فروشندگان و طراحان لباس، غرفه‌هایی هم با نام غرفه‌های محصولات فرهنگی به چشم می‌خورد که قصد «فرهنگ‌سازی» دارند.
به دیدار یکی از این غرفه‌ها که بر سر در آن نوشته شده «کدام سنگین‌ترند؟ آیا خانه‌ای با پرده، سنگین‌تر و جالب‌تر است یا خانه‌ای بدون پرده و حجاب؟….» و انواع دیگری از شعار و طرح که سعی در فرهنگ‌سازی و اشاعهء فرهنگ حجاب دارند، می‌روم.
از نمایشگاه که حالا خیلی شلوغ شده خارج می‌شوم، به سمت در ورودی می‌روم; آن‌جا سه دختر جوان که چادر بر سر دارند با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند: «اینجا هم یک مانتوی مناسب پیدا نکردیم. همهء مانتوها تیره و کوتاه بودند. من یک مانتوی بلند و رنگ روشن می‌خواستم. اصلائ بهتر است از خیر مانتو خریدن بگذریم.»
خانمی هم که از سر کنجکاوی به نمایشگاه پوشش اسلامی آمده، رو به من می‌گوید: «زیبایی، تنوع، کیفیت و قیمت مناسب از شعارهای این نمایشگاه بود اما نه، اینجا هم لباس جالب و متفاوتی ندیدم.»