باز هم سنگسار؟ گفتگو با شادی صدر وکیل اشرف کلهری
صدای آلمان _مهیندخت مصباح :به زن ۳۷ ساله‌‌اى به نام ”اشرف کلهرى“ که پنج سال است به اتهام مشارکت در قتل همسر و داشتن رابطه نامشروع در اوین زندانى است، گفته‌اند به زودى تا دو هفته دیگر رجم می‌شود. این در حالى است که از سال ۸۱ طبق دستور آیت‌الله شاهرودى اجراى حکم سنگسار متوقف شده بود.
شادى صدر وکالت اشرف کلهرى را پس از اتمام مراحل دادرسى و تهدید خطر رجم، برعهده گرفته است.
خانم صدر از قرار با وجودى که دادگستری قبلا اجراى حکم سنگسار را طبق دستور آقاى شاهرودى متوقف کرده بود، الان چند حکم براى اجرا آماده است. شمااطلاعات مستقیم و موثقى در این زمینه دارید؟
شادى صدر: بله! سال ۸۱ بود که اعلام شد اجراى سنگسار متوقف شده به دستور آقاىشاهرودى اما متاسفانه چون در قانون هیج چیز تغییر نکرده بود و مجازات سنگسار در آن وجود داشت، احکام متعدد رجم از دادگاه‌هاى مختلفى در سراسر ایران صادر می‌شد که خبرهایش را در گوشه و کنار مى‌شنیدیم. البته بسیارى از این احکام به صورت معلق باقى مى‌ماندند اما متاسفانه اخیرا شاهد این هستیم که برخى از این احکام در حال اجرا هستند. مشخصا یک خانمى در زندان اوین به نام اشرف کلهرى که موکل من هستند و هفته گذشته ایشان را به اجراى احکام دادگسترى خواسته‌اند و حکم رجم را مجددا به ایشان ابلاغ کرده‌اند و گفته‌اند تا پانزده روز دیگر حکم اجرا می‌شود.
چه اقدام‌هایى براى جلوگیرى از این حکم می‌توان کرد، یا چه اقدام‌هایى کرده‌اید؟
شادی صدر: تنها راهى که پیش پای ما بوده استفاده از یک ماده قانونى است که گفته در مواقع قطعى شدن حکم رجم، اگر محکوم توبه کند و قاضى توبه‌اش را بپذیرد، حد رجم ساقط می‌شود. به این ترتیب هم خود این خانم براى آقاى شاهرودى نامه نوشته و اعلام کرده که توبه کرده و درخواست عفو کرده از ایشان و ما هم نامه‌اى با این ترکیب از نظر حقوقى تنظیم کرده‌ایم و براى آقاى شاهرودی فرستاده‌ایم.
چه اتفاقى مى‌تواند بیفتد الان؟ آقاى شاهرودی میتواند از اختیارات خود استفاده کرده و مانع از اجراى حکم شود؟
شادى صدر: بله! این جزو اختیارات آقاى شاهرودى هست و ایشان در موردى مشابه، خانمی را عفو کردند. منتهى مشکل اینست که ما نمى‌دانیم الان دقیقا چند نفر در تمام ایران هستند که وضعیت مشابهى دارند و نمى‌دانیم آیا همه این زنها مى‌توانند از امکان عفو آقاى شاهرودى استفاده کنند؟ سوال من اینست که چه بر سر دستور آقاى شاهرودى مبنى بر توقف حکم سنگسار که به طرز وسیعى هم در جامعه جهانى مطرح شد، آمده و تکلیف ما با دستگاه قضایى با این وضعیت چه خواهد بود. از نظر من تا زمانى که قانون تغییر نکند، ما این وضع را شاهد خواهیم بود. ممکن است برخى موارد را وکلا و افکار عمومى مطلع شوند و اقدام کنند. ممکن است برخى موارد هم باشد که در سکوت و فراموشى حکم سنگسار اجرا شود و حساسیت کسى هم برانگیخته نشود.
واقعا فکر مى‌کنید به چه دلیل این روش دوباره دارد رایج می‌شود و شما وکلا از نظر قضایى چه می‌توانید بکنید براى تغییر در وضع؟
شادى صدر: على القاعده وظیفه مجلس و قوه قضاییه است که تغییر در قانون بدهد. ما تنها کاری که میتوانیم بکنیم نشان دادن اینست که هنوز حکم سنگسار اجرا می‌شود. مثلا شنیدیم مدتى قبل در مشهد براى دو نفر حکم رجم اجرا شده که این در سایت هاى اینترنتى هم درج شده بود و تنها مورد ظرف دو سه سال گذشته بود. ما میتوانیم اینکار را بکنیم و به جامعه وسیاستگزاران و قانونگزاران بگوییم تا وقتى تغییر قانونى انجام نشود، این میتواند اجرا شود. دلایل قاطعى وجود دارد که دیگر نباید سنگسار اجرا شود و باید قانون تغییر کند. اگر قانونگزاران و کسانى که حاکمیت مى‌کنند، اراده‌اى داشته باشند، به اندازه کافى دلایل در فقه و قوانین و موازین حقوق بشر وجود دارد که بتوان چنین تغییرى را ایجاد کرد.
کمى بیشتر در باره شرایطى که موجب زندانى شدن و مجازات خانم کلهری شد، توضیح مى‌دهید؟
شادی صدر: ایشان ۳۷ ساله و اهل مشهد هستند اما در تهران پرونده‌اش تشکیل شده. من البته پس از اتمام مراحل دادرسی پرونده ایشان را وقتى در خطر رجم قرار داشت، برعهده گرفتم. ادعاى ایشان اینست که به زور مجبور به اعتراف به رابطه نامشروع با مردى شده که شوهرش را به قتل رسانده است. بحث اینست که حکم صادره براى خانم کلهرى که توسط دیوان عالى کشور تایید شده، ۱۵ سال حبس به اتهام معاونت در قتل و رجم بخاطر زنای محصنه است. بحثى که از نظر حقوقى اینجا وجود دارد اینست که طبق قاعده کلى ایشان باید ۱۵سال حبس را تحمل می‌کرد و بعد مجازات رجم اجرا می‌شد در حالیکه ایشان الان ۵ سال است زندانى است. این اعتراضى است که ما به لحاظ قانونى به موضوع داریم و به آقای شاهرودی هم نوشته‌ایم.
خانم صدر فکر مى‌کنید در دو هفته‌اى که باقى مانده، با تلاش‌ها امکان این وجود داشته باشد که حکم اگر لغو کامل نشود، دستکم به تعویق بیفتد؟
شادى صدر: من امیدوارم این اتفاق بیفتند. اگر ایشان نتواند از این امکان بهره مند شود که عفو شود یا توبه‌اش پذیرفته شود یا از امکانات ویژه قانونى برخوردار نشود، همه ما باید فکر کنیم چرا باید چنین شود؟ آیا این درست و عادلانه است؟ باید فکر کنیم به کسان دیگرى که در معرض سنگسار هستند و اینکه در چه وضعیتى قرار دارند.
و درغیر اینصورت اگر حکم اجرا شود، شما بعنوان یک وکیل یا فعال حقوق زنان چه خواهید کرد؟
شادى صدر: ما اعتراض هاى خود را ادامه خواهیم داد. من امیدوارم این اتفاق نیفتد اما قطعا براى زنان دیگرى که در این وضع هستند، فعالیت خواهیم کرد. تا زمانى که قانون تغییر نکند، من فکر می‌کنم فعالیت‌هاى جنبش زنان و حقوق زنان و حقوق بشردر این حوزه ادامه پیدا کند تا ما شاهد حکم سنگسار براى هیچکس نباشیم.