بررسی وضعیت تابعیت زنان ایرانی دارای همسر افغان

سایت میدان زنان -مریم گلدوزیان:

بحث تغییر تابعیت در اثر ازدواج همواره یکی از مباحث بحث برانگیز حقوقی به شمار می آمده است و تحمیل تابعیت زوج بر زوجه در زمانی که تابعیت اصلی آنها از یکدیگر متمایز است، مخالفان و منتقدان فراوانی داشته است.

امروزه بسیاری از کشورها اصل حفظ استقلال و عدم تحمیل تابعیت زوج به زوجه را پذیرفته اند و در جهان معدود کشورهایی هستند که تابعیت زوج را بر زوجه خارجی تحمیل کنند و تغییر تابعیت زوجه را یکی از آثار ازدواج بدانند.

زنان ایرانی و شوهران افغان

آمار ازدواج زنان ایرانی که همسر افغان برگزیده اند و در ایران زندگی می کنند ـ به ویژه در دو دهه اخیر ـ سیر صعودی داشته است.

طبق ماده ۹۸۷ قانون مدنی ایران «هر زن ایرانی که با تبعه خارجه مزاوجت می نماید به تابعیت ایرانی خود باقی خواهد ماند، مگر اینکه مطابق قانون ممکلت زوج، تابعیت شوهر به واسطه وقوع عقد ازدواج به زوجه تحمیل شود …»

با این تغییر در خصوص وضعیت تابعیت زنان ایران بعد از ازدواج با همسر خارجیشان دولت ایران وضعیت تابعیت این زنان را موکول به اراده و خواست قانون تابعیت همسر آنان کرده است که این مساله نیز خود جای بحث و تامل فراوان دارد. زیرا مرد ایرانی که همسر خارجی اختیار می کند، همسر خارجی بدون آنکه تمایلش در خصوص تحمیل تابعیت ایران مد نظر قرار گرفته شود، به تابعیت ایران در می آید و ایرانی محسوب می شود. حال آنکه زن ایرانی نه تنها نمی تواند تابعیت ایرانی را به همسر خارجی اش انتقال دهد، بلکه تابعیت ایرانی خودش را نیز در صورتی می تواند حفظ کند که از نظر قانون دولت متبوع همسرش این حق را به او بدهد و تابعیت همسر خارجی به او تحمیل نشود.

حال این سوال به میان می آید که آیا امروزه زنانی که با مردان افغان ازدواج کرده و یا می کنند، همچنان ایرانی محسوب می شوند و یا تابعیت افغانستان به آنان تحمیل شده و در اثر این تحمیل تابعیت، آنچنان که توضیح داده شد تابعیت ایرانی خود را از دست می دهند.

در این مورد تنها منبعی که می تواند ما را برای رسیدن به پاسخ این سوال راهنمایی کند، قانون تابعیت افغانستان است.

قانون تابعیت افغانستان، قانونی پیشرو است

این قانون که به دلیل جنگهای داخلی و سپس حکومت طالبان برای مدتها مسکوت گذاشته شده بود، ره صد ساله را به یک شب پیموده است و نه تنها در آن بر خلاف آنچه بسیاری از حقوقدانان می اندیشند، تابعیت زوج افغانی به زوجه تحمیل نمی گردد. بلکه طبق ماده ۱۷ این قانون (هرگاه تبعه خارجی با تبعه امارت اسلامی افغانستان ، مطابق شریعت اسلام ازدواج نماید، بعد از تقدیم درخواست تحریری مبنی بر مطالعه تابعیت افغانی، تابعیت افغانستان بدون در نظر داشتن موعد مندرج جز ۳ ماده ۱۵ که شرط تحمیل تابعیت افغانشان را حداقل ۵ سال اقامت در این کشور دانسته است، به وی اعطا می شود) با توجه به این قانون مشخص می شود که هرگاه زوج و یا زوجه خارجی با یکی از اتباع افغانستان ازدواج کنند، نه تنها به صرف ازدواج تابعیت افغانستان به آنان تحمیل نمی گردد، بلکه آنان در صورتی می توانند تابعیت افغانستان را تحصیل کنند که خود متمایل به این امر باشند و کار را باید از دولت افغانستان کتبا بخواهند. دولت افغانستان نیز با در نظر گرفتن این درخواست و بدون تحمیل شرط اقامت به مدت ۵ سال در افغانستان این تابعیت را به زوج و یا زوجه ای که با تبعه افغانستان ازدواج کرده، اعطا می کند.

تمام زنانی که به عقد مردان افغان درآمده یا می آیند، نه تنها صرفا” به دلیل ازدواج با این مردان، افغانی محسوب نمی شوند، بلکه این حق به آنان داده شده که تابعیت اصلی خود را حفظ کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.