احتمال چند همسری مردان زنان مالزیایی را تهدید می‌کند
گفت‌وگو: عایشه بوهورلر، اصیلخان اکر
ترجمه: آیدین فرنگی
همهء فعالان جنبش دفاع از حقوق زن در مالزی ( Zeinah Anwar ) زیناه انوار را به خوبی می‌شناسند. وی با رفتار جسورانه و موضع‌گیری‌های صریحش توانسته به شهرت بسیاری دست پیدا کند. او ۲۰ سال است که برای ارایهء تفاسیری نو از قوانین تبعیض آمیز خانواده در کشورش تلاش می‌کند. سیستم ادارهء مالزی فدرالی است و در ۱۳ ایالت این کشور امور مربوط به ازدواج و طلاق توسط محاکم شرعی انجام می‌گیرد. اگر چه ادعای حکومت مالزی تشکیل دولت مترقی ای است که بر مبنای برداشت‌های مدرن از اسلام شکل گرفته، قوانین این کشور در عرصهء زنان و امور خانواده، در قیاس با سایر کشورهای نه‌چندان پیشرفته اسلامی، بسیار سنتی تر است. به عنوان مثال در مالزی برای تسهیل ازدواج مجدد مردان قوانین خاصی وضع شده، اما در این کشور یک زن نمی‌تواند اگر شوهرش بدون اجازهء وی اقدام به ازدواج مجدد کرد، درخواست طلاق کند. همچنین مردان مالزیایی می‌توانند با برقراری یک تماس تلفنی به‌وسیلهء تلفن همراه، نسبت به طلاق دادن همسرشان اقدام کنند.
در کشورهای اسلامی روی موضوعات مربوط به زنان حساسیت ویژه‌ای وجود دارد. شما که در مالزی برای ارایهء دیدگاه‌ها و تفاسیر نو از حقوق زن تلاش می‌کنید، با چه واکنش‌هایی مواجه شده‌اید؟
در کشورهای اسلامی گروه‌های مدافع حقوق زنان همواره در صف‌‌های نخست اصلاح‌طلبان قرار می‌گیرند; چرا که زنان به شکل مستقیم با مسالهء تبعیض درگیر هستند. اما چون جنبش زنان در صف نخست مبارزات اصلاح طلبانه ایستاده است، فعالان آن همواره به ضدیت با اسلام و اشاعهء ارزش‌های غربی متهم می‌شوند. موضع ما این است: «اگر قرار باشد اسلام در یک دولت دموکراتیک ملی منبع قانون و سیاست‌های عمومی باشد، هر شهروندی حق دارد در مورد آن ابراز نظر کند. البته معتقدم در مالزی این امکان وجود دارد. اگر چه اظهارنظر‌های مخالف با نقد و اعتراض سایرین همراه می‌شود، باب نقد در کشور ما بسته نیست. اکنون در پارلمان مالزی دربارهء مساله چند همسری مردان بحث‌های زیادی راه افتاده است. یکی از موارد اصلاحی ای که ما برای تصویب به مجلس پیشنهاد کرده ایم، این است که در صورت ازدواج مجدد مردان همسردار، پیش از ثبت رسمی ازدواج مجدد آن‌ها، باید سهم همسر اول از اموال منزل مشخص شود. یعنی زن اول باید بتواند از روز اول ازدواج تا روز ازدواج مجدد شوهرش، سهم خود از اموالی که در این مدت تهیه شده است را بردارد.
آیا با سایر گروه‌های مدافع حقوق زنان کشورتان همکاری دارید؟
به صورت طبیعی ما با سایر گروه‌های فمینیستی‌ای که به برابری زن و مرد اعتقاد دارند در یک جبهه قرار می‌گیریم. ما با تشکیل یک کمپین و گروه ائتلافی بزرگ برای تصویب قانونی تلاش می‌کنیم که به موجب آن خشونت خانگی نیز در ردیف اعمال مجرمانه قرار خواهد گرفت. البته بعضی جنبه‌های این کار ما مورد اعتراض گروه‌های محافظه کار دینی قرار گرفته است. وقتی هم که ما تلاش می‌کردیم در قوانین مربوط به ازدواج ماده‌ای را وارد کنیم که بر اساس آن در صورت راضی نبودن زن به ازدواج مجدد شوهر، زن حق گرفتن طلاق از شوهرش را داشته باشد، عده‌ای ما را به مخالفت با اسلام متهم می‌کردند. ما هم به مخالفان می‌گفتیم طرح ما نه تنها مخالف اسلام نیست، بلکه در عقاید اسلامی نیز به آن اشاره شده است.
برخی می‌گویند مسالهء چند همسری فقط پنج درصد اهالی مالزی را دربرمی‌گیرد و مسالهء مهمی به حساب نمی‌آید. آن‌ها همچنین عقیده دارند این مساله از طرف غربی‌ها بزرگنمایی می‌شود. شما چه نظری دارید؟
اگر چندهمسری مساله مهمی نیست، پس چرا این همه در مورد آن بحث می‌شود؟ آن دسته از نمایندگان مجلسی که جز ساکت نشستن کار دیگری از دستشان برنمی‌آید هم به ناعادلانه بودن این کار اعتراف کرده‌اند. اگرچه چندهمسری طبق آمار شامل پنج درصد اهالی مالزی می‌شود، مجاز بودن چندهمسری مردان، برای بسیاری از زنان مالزیایی یک تهدید به حساب می‌آید. مردان مالزیایی سر هر مساله‌ای که طبق خواستهء آن‌ها نباشد، همسر خود را تهدید به ازدواج دوباره می‌کنند. تهدیدی که از طریق چندهمسری مردان متوجه زنان می‌شود، نظم جامعه را به هم می‌ریزد، توانایی زنان را می‌گیرد و تعادل را در مناسبات زناشویی به هم می‌زند.
منبع: روزنامهء زمان/ چاپ ترکیه/ ۱۳ جولای ۲۰۰۶