چهره در حال تحول زنان ایرانی، الشرق الاوسط ، شهرزاد نیوز

شهرزاد نیوز: اینجا تهران است. سپیده، پشت میز کارش ایستاده ، متصدی پذیرش یک هتل در تهران است و از آروزیش میگوید که میخواهد به خارج از کشور سفر کند و کشورهایی را ببیند که توریست ها هنگام اقامت در ایران از آنها حرف میزنند. او ۲۵ ساله و مجرد است و تمایلی هم به ازدواج ندارد، در حالی که مادرش در سن او ازدواج کرده بود و دو بچه داشت.

سپیده میگوید تا زمانی که شوهر آیندهاش در عقدنامه اجازه کار را به او ندهد، ازدواج نخواهد کرد. اما او یک استثنا نیست؛ متوسط سن ازدواج در میان زنان ایرانی در حال حاضر افزایش یافته و بین ۲۵ و ۳۰ میباشد.

دختران، دیگر مایل به ازدواج در سنین جوانی نیستند؛ اکثریت آنها ترجیح میدهند تحصیلات دانشگاهی خود را تمام، و پیش از ازدواج کاری پیدا کنند. با این حال مشکل در آن است که قوانین ایران، مردان را مجاز میداند که از کار کردن همسران خود پس از ازدواج جلوگیری کنند، و از این روست که بسیاری از زنان جوان ازدواج را به تأخیر میاندازد یا حتا گاهی با مردان خارجی ازدواج میکنند.

سپیده، زنی بلندپرواز، انگلیسی را به شیوه خودآموزی یاد گرفته و میگوید خانوادهاش مخالفتی با کار او به عنوان متصدی پذیرش هتل ندارند، زیرا حقوق خوبی دریافت میکند. با وجود این، بسیاری از مردان ایرانی ترجیحاً با زنی که چنین شغلی دارد ازدواج نمیکنند، زیرا لازمه این شغل، تماس روزانه با آدمهای بسیار است و ساعات کار طولانی، حتا روهایی در هفته تا ساعت ۱۱ شب.

او میگوید: «الان نمیخواهم ازدواج کنم. من تحصیل کردهام و در حال حاضر شاغلم. و اگر مجبور بشوم همه اینها را رها کنم، خوشبخت نخواهم بود. من میخواهم به خارج از کشور سفر کنم. من دوستانی در هلند دارم. از پدرم خواستم به من اجازه بدهد در تابستان به دیدن آنها بروم، اما او مخالفت کرد.»

از دهه ۱۹۹۰، زنان ایرانی مبارزه میکنند تا برخی از قوانین تبعیض آمیز علیه خود را تغییر دهند –

گرچه اصلاح قوانین کافی نخواهد بود زیرا سنتهای فرهنگی شرقی در جامعه ایران ریشه دارند.

کارشناس علوم اجتماعی و سیاسی و فعال حقوق زنان، زهرا نژاد بهرام این واقعیت را تأیید میکند و میافزاید طبق اصلاحات قانونی اخیر به زنان حق طلاق داده شده است به شرطی که در قرارداد ازدواج ذکر شوند، با وجود این بسیاری از زنان به علت کمرویی از این حق استفاده نمیکنند.

نژاد بهرام به الشرق الاوسط میگوید: «مردان ایرانی حق دارند هر زمانی که خواستند زن خود را طلاق بدهند – این حق هیچ شرط و شروطی ندارد. بسیاری از زنان برای کسب حق طلاق مبارزه کردند و مقامات قوانین را تغییر دادند و زنان اجازه یافتند در صورت قید این حق در عقدنامه از آن بهرهمند شوند. با این حال اکثریت عظیم زنان به علت کمرویی از استفاده از این حق خودداری میکنند. آنها میگویند شگون ندارد که در عقدنامه مادهای مربوط به طلاق قید شود. قانون نمی تواند اعتقادات رایج اجتماعی را تغییر دهد.»

اما شرایط اقتصادی در حال تغییر فرهنگ مسلط هستند، حتا اگر این تغییر تدریجی باشد. علیرغم چند همسری مجاز از لحاظ شرعی و قانونی در ایران، این پدیده به علت شرایط سخت اقتصادی چندان رایج نیست. به علاوه تعداد روزافزونی از زنان کار میکنند تا کمک خرج شوهر خود باشند. چند همسری با نسل جدید و باورهایش که نه تنها میخواهد کار کند، بلکه همچنین خواهان احترام و رفتاری برابر در خانه است، مغایر است.

الهام، که دانشجو و ۳۰ ساله است، می گوید: «وقتی که ازدواج کنم میخواهم که شوهرم به من در کارهای خانه کمک کند. نمی خواهم از سر کار به خانه برگردم و مجبور بشوم آشپزی و نظافت کنم و او کاری نکند.»

نژاد – بهرام میگوید: «شاید این دلیل افزایش نرخ طلاق در ایران باشد، ۳ / ۱ درصد، فقط در سال گذشته.» با وجودی که انقلاب ایران، با برانگیختن زنان به مداخله در امور و فعالیتهای همگانی، منجر به ورود زنان به عرصه سیاست شد، هنوز قوانین و آیین نامه های گوناگونی وجود دارند که در پی انقلاب به تصویب رسیدند مانند ممنوعیت تحصیل زنان در برخی از رشته ها. در دانشگاه آزاد اسلامی، که شعبه های آن در سراسر شهرهای ایران گسترده است و در مجموع ۶ / ۱ میلیون دانشجو دارد، زنان نمی توانند در برخی از دانشکده هایش در رشته مهندسی مکانیک تحصیل کنند. و هنوز ۷۰ درصد دانشجویانی که با مدرک فیزیک کاربردی فارغ التحصیل میشوند، زن هستند – رقمی که نشان میدهد فقط در رشت های ادبیات، زبان و هنر تحصیل نمیکنند، بلکه همچنین در رشته های علوم طبیعی.

اما این ممنوعیت در برخی از رشته ها، مانع زنان از تحصیل در برخی از رشته های علمی نشده است . زنان ایران به سرعت در حال پیشرفت هستند. امروزه، ۳۰ درصد نیروی کار در ایران، زنان هستند، رقمی که انتظار میرود در سالهای آینده افزایش چشمگیری بیابند. ۶۵ – ۶۲ درصد دانشجویان، زنانی هستند که به سرعت پس از فارغ التحصیلی بخشی از نیروی بازار کار را تشکیل میدهند.

گیلدا، دانشجوی سال آخر زبانهای خارجی در دانشگاه تهران، میگوید که اکثریت دانشجویان، زنان هستند. «در دانشکده زبانهای خارجی میتوانم بگویم که ۹۵ درصد دختران جوان هستند، در حالی که ۵ درصد آن را پسران تشکیل میدهند. ما با همدیگر در کلاس مینشینیم، اما به ندرت متوجه پسرا ن میشویم چون یک اقلیت هستند.»

و با وجود این، بازار کار به روی زنان باز نیست؛ شروط معینی وجود دارند که کسب آنها دشوار است. اگر چه زنان میتوانند در رشته هایی مثل انرژی، نفت و گاز طبیعی تحصیل کنند، اما یافتن شغل در شرکتهای نفت و گاز برای آنها بسیار دشوار است. در پرتو بحران اقتصادی ایران، نرخ بیکاری و تورم بالا است و برخی از محافظه کاران در مجلس ایران این مشکلات را به این امرنسبت میدهند که زنان مدرک دانشگاهی میگیرند و در مشاغلی مشغول به کار میشوند که متعلق به مردان است.

برخی از نمایندگان مجلس، از جمله زنان، لایحه ای را به مجلس ارائه دادند که پیشنهاد میکند که سهم زنان در دانشگاه نباید از ۵۰ درصد تجاوز کند – یعنی ۱۵ درصد کمتر از تعداد دانشجویان دختری که در حال حاضر مشغول به تحصیل هستند.

الهام به الشرق الاوسط میگوید: «آنها زنان را به خاطر توانایی هایشان تنبیه میکنند. به جای آن که ما را تشویق کنند، مانع پیشرفت ما میشوند.» او میافزاید: «آنها موفق به تصویب این قانون نخواهند شد. قدرت لازم را برای انجام این کار ندارند، زیرا بسیاری از مردم جامعه به طور جدی با آن مخالفند – حتا برخی از روحانیون محافظه کار.»

بسیاری از زنان ایران معتقدند که تعدادی از قوانین ایران باید تغییر کنند زیرا مغایر با حقوق زنان هستند، حتا در مواردی که این قوانین در عمل به اجرا در نمیآیند. از جمله این قوانین، قانونی است که سن ازدواج دختران را ۹ سال میداند. اگر چه این قانون فقط در بخشی از نواحی دور افتاده و روستایی اجرا می شود، اما هنوز زنان معتقدند که مهجور است و باید نابود شود.

اما امید به تحول وجود دارد، تعداد زیادی از زنان از دانشگاهها فارغ التحصیل میشوند و اعزام مردان برای جنگ در عراق، منافع ویژهای برای آنها دارد. زنان به بازار کار وارد شده اند و می توانند موجب تغییرات اجتماعی در ایران بشوند. این امر آغاز شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.