یک پژوهشگر علوم دینی: به نظر می‌رسد درقرآن اصل برتک‌همسری است
یک پژوهشگر علوم دینی معتقد است تحقق مسایل مطرح شده در قرآن در مورد زنان بر عهده دولت تأمین اجتماعی است؛ اما به دلیل برداشت مردانه از خطاب‌های قرآن، این وظیفه در طول تاریخ بر عهده مردان بوده است.
فریده ماشینی در گفت‌وگو با خبرنگار «زنان» ایسنا با بیان این که ازدواج و تشکیل خانواده به عنوان یکی از حقوق بشر شناخته شده است و زن و مرد در اعمال آزادانه این حق، مشترک هستند، گفت: تداوم و پایان این رابطه نیز با رضایت هر دو طرف امکان‌پذیر است.
وی با اشاره به آیه ۲۱ سوره روم افزود: بر اساس این آیه هدف از ازدواج ، ایجاد آرامش و محبت است؛ اما با وجود تعبیری که از آیه شده و به نظر می‌رسد که خطاب به مردان می‌گوید که زن‌ها را وسیله آرامش آن‌ها قرار داده، به یکی از دو جنس اشاره نمی‌کند و ازدواج زمینه‌ساز آرامش برای هر دو است؛ لذا زن و مرد باید در این رابطه احساس رضایت متقابل، رشد و بالندگی داشته باشند.
این پژوهشگر حوزه زنان با بیان این که با عقد دانستن ازدواج، هر دو طرف باید آزاد و مختار وارد این رابطه شوند، اظهار کرد: به همین جهت ازدواج اکراهی، اجباری و تحمیلی، عقد محسوب نمی‌شود و از این رو لازمه تشکیل زندگی مشترک، آزادی طرفین در انتخاب و پذیرش یکدیگر است. حتی قرآن درباره زنان پیامبر (ص) نیز بر رضایت طرفین در ادامه زندگی مشترک تاکید کرده است.
وی با بیان این که بر اساس آیات قرآن مردان نباید زنان را در هنگام طلاق برای بذل حقوقشان تحت فشار قرار دهند، گفت: خداوند این عمل را جزو زشت‌ترین رفتارها می‌داند، هر چند که در آن دوره در بحث طلاق مرد به دلیل دارا بودن نقش اصلی در نان‌آوری خانواده بر زن رجحان داشته است اما در بسیاری از موارد که راهکار دیگری جز طلاق وجود ندارد، آیات قرآن، زن و مرد را در مواردی به مشورت با یکدیگر رهنمون کرده است، مثل نشوز و مساله شیردهی کودک. لذا آغاز، تداوم و پایان زندگی مشترک بر اساس آیات قرآن باید با توافق طرفین صورت گیرد.
ماشینی با تأکید بر این که به نظر می‌رسد بر اساس آنچه در پیش گفته شد تصمیم‌گیری راجع به طلاق در دست حکومت و مرجع قضایی است، گفت: خطاب‌های عام در آیات قرآن بر اساس دستور زبان عرب به مردان نسبت داده شده است، در حالی که جاری شدن صیغه طلاق صرفا باید توسط نهاد قضایی باشد نه مرد.
به گفته وی به دلیل نفع اقتصادی مرد در آن دوره، وی دارای امتیازی در اعمال این حق شمرده شده است نه آن که همه حق طلاق از آن مرد باشد.
ماشینی با اشاره به تفسیری از آیه قرآن راجع به تعدد زوجات نیز به ایسنا گفت: برخی عرب‌زبانان معتقدند که «مثنی، ثلاثا و رباعا» در آیه سه سوره نسا به زنان باز نمی‌گردد، بلکه متوجه تعداد کودکان زنی است که مرد می‌خواهد با او ازدواج کند؛ یعنی زنانی که دو، سه و چهار بچه دارند و اگر مرد می‌ترسد که میان بچه‌های زن عدالت را رعایت نکند، به سراغ زنی برود که یک بچه دارد.
وی خاطرنشان کرد: اگر تفسیر دیگری راجع به آیه تعدد زوجات را هم بپذیریم، بر اساس آن، ازدواج‌های چندگانه مرسوم آن زمان هم تحدید و برای آن شرط قایل شده است که این شرط نیز برقراری قسط و عدالت است؛ بگونه‌ای که هیچ مردی به جز موارد بسیار شاذ و نادر، قادر نیست عدالت را میان زنان برقرار کند.
وی بیان کرد: به همین دلیل به نظر می‌رسد علاوه بر محدود کردن عرف مرسوم آن دوره، شرط دشوار عدالت و تصریح بر نبود توانایی مردان در برقراری این شرط نیز مطرح بوده است.
این پژوهشگر علوم دینی با اشاره به این که حتی برخی فقها نیز معتقد به اصل بودن تک‌همسری در قرآن هستند، گفت: به نظر می‌آید که تنها مساله خاصی که سبب شکستن این اصل می‌شود، وجود بچه‌های یتیم است و در هیچ مورد دیگری به مردان اجازه داده نشده که با زنان متعدد ازدواج کنند. حتی با قیودی که در مورد مادران دارای کودک یتیم هم قرار داده، آن را هم تقریبا غیرعملی کرده است، به همین دلیل قرآن هیچ‌گونه مجوزی به پیروی از خواهش‌های افراد نداده است.
وی با بیان این که وظایفی که قرآن درباره زنان مطرح کرده بر عهده دولت تامین اجتماعی است، تصریح کرد: مفهوم تامین اجتماعی در آن دوره وجود نداشته و به همین دلیل مردان جایگزین دولت شده بودند و به دلیل آن که صرفا مردان مولد اقتصادی در آن زمان بوده‌اند، این مساله برای آن موقع قابل قبول بوده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هدف اسلام از ازدواج ایجاد آرامش بوده که این امر مترقی‌ترین نگاه موجود به ازدواج است.