گزارشی از رابطه اجباری یک دختر دانشجو با یکی از مسئولان حراست دانشگاه کرمانشاه
مجله زنان/ زینب پیغمبرزاده، نسیم سرابندی
انتشار خبر اجبار یکی از دانشجویان دختر به برقراری رابطه با معاون حراست دانشگاه رازی کرمانشاه در اردیبهشت، اعتراض دانشجویان این دانشگاه را در پی داشت. از آغاز سال ۸۶ شایعاتی شنیده می‌شد مبنی بر اینکه معاون فرهنگی‌ـ‌سیاسی این دانشگاه یکی از دختران دانشجو را، که در کمیته انضباطی به اتهام داشتن رابطه نامشروع با یکی از دانشجویان پسر دانشگاه پرونده داشته است، تهدید کرده که اگر با او رابطه برقرار نکند، خانواده‌اش را در جریان خواهد گذاشت. اواسط اردیبهشت خبر دستگیری این معاون حراست دانشگاه و یک دانشجوی دختر به بیرون درز کرد و به دنبال آن تجمعاتی در دانشکده‌های ادبیات و فنی دانشگاه رازی کرمانشاه برگزار شد و خبر آن در وبلاگ‌ها و سایت‌های مختلف و در نهایت خبرگزاری‌های ایسنا، ایلنا و روزنامه اعتماد ملی انعکاس یافت، گرچه بیشتر این اخبار ضد و نقیض بودند. آنچه در این میان جلب توجه می‌کند نکته‌ای است که نویسنده وبلاگ حرفه خبرنگار به آن اشاره می‌کند: «روز چهارشنبه این خبر از کرمانشاه می‌رسد (گزارشی در این رابطه در روزنامه اعتماد ملی چاپ می‌شود) و روز پنجشنبه استاد زرین‌کلک در تهران می‌شود پیراهن عثمان….» او به درگیری لفظی یکی از استادان مسن دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران با یکی از دانشجویان بسیجی دختر اشاره دارد.
موضوعی که برخلاف داستان این رابطه اجباری، به تجمع بسیج این دانشگاه در مقابل دانشگاه تهران و واکنش شدید مسئولان دانشگاه و وزارت علوم انجامید. کمیسیون زنان تحکیم نیز در بیانیه‌ای، با یادآوری واقعه‌ای مشابه در دانشگاه علامه طباطبایی، هشدار داد: «ریشه مشکل نه‌تنها در انحراف این افراد است بلکه بیش و پیش از آن در اعطای قدرت مطلقی است که به آنان اجازه دخالت در مسائل شخصی و تسلط بر زندگی و تحصیل دانشجویان را می‌دهد.»
علت و نحوه بازداشت خبرگزاری ایلنا سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت از تجاوز یکی از مسئولان حراست دانشگاه رازی کرمانشاه به همراه یکی از نگهبان‌های دانشکده ادبیات این دانشگاه به یکی از دانشجویان دختر این دانشکده خبر داد و مدعی شد که با شکایت این دانشجو، خبر این اتفاق در سطح دانشگاه منتشر شده است. پیش از آن سرابی، رئیس حراست دانشگاه رازی، ۱۶ اردیبهشت در گفت‌وگو با ایسنا، اتهام این دو نفر را «انجام برخی تخلفات» ذکر کرد و گفت: «افشای علت بازداشت آنها تا زمانی که اثبات نشود جایز نیست.» او در ادامه افزود: «در خصوص این موضوع بزرگنمایی‌شده و در حد شایعات مطرح‌شده نبوده است، بلکه حمل سلاح غیرمجاز از سوی عضو حراست و ارتباط با نامحرم دلیل بازداشت این دو تن بوده است.» رئیس حراست دانشگاه رازی در پاسخ به این سؤال ایسنا که آیا اگر سریع‌تر در این مورد اطلاع‌رسانی شده بود، جلو شایعات گرفته نمی‌شد، گفت: «مجبور بودیم به خاطر بسیاری از مسائل امنیتی، موضوع را مطرح نکنیم که این زمینه‌ساز بسیاری از شایعات شده است.»
سرابی برخورد حراست را با آنچه «تخلف» نامید «بسیار جدی» توصیف و تأکید کرد: «این نوع برخورد نشان از سلامت کار دارد و ثابت می‌کند حراست، حافظ حقوق دانشجویان، کارکنان و مدیریت دانشگاه است.» وی تصریح کرد: «برخورد قاطع و محکم با این پرونده و پیگیری آن نشان داد که هیچ حاشیه امنیتی برای هیچ متخلفی وجود ندارد.» او در ادامه، با رد شایعاتی در خصوص دستگیری چند تن از دانشجویان در ارتباط با این موضوع، گفت: «تنها یک دانشجو در این مورد بازداشت شده و از اظهارات تعدادی از دانشجویان به‌عنوان گواه استفاده شده است.» بنا بر گفته یکی از دانشجویان دانشگاه رازی در گفت‌وگو با زنان، سرابی در جمع تجمع‌کنندگان اظهار داشته است که حتی به وکیل این شخص هم اجازه مطالعه پرونده داده نشده چرا که اسم تعدادی از دانشجویان به عنوان شهود در آن موجود است. او همچنین گفته است: «ما حتی از تعدادی از دانشجویان دختر خواستیم که از او شکایت کنند، اما حاضر به این کار نشدند.» علی‌اصغر زارعی، مدیرکل حراست وزارت علوم، در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد ملی، ابتدا در این خصوص اظهار بی‌اطلاعی کرد، اما کمی بعد اضافه کرد: «خبر به دستم رسیده، اما در مورد جزئیات آن اطلاعی ندارم.
در این چند روز درگیر مسائل دانشگاه امیرکبیر بودم. انشاء‌الله از فردا یا پس‌فردا آن را پیگیری می‌کنم!» در خصوص پیگیری‌های بعدی زارعی نیز خبری منتشر نشد. در همین حال عزت‌الله فرشادفر، رئیس دانشگاه رازی، در گفت‌وگو با اعتماد ملی گفت: «حدود دو یا سه ماه پیش اطلاعاتی درباره این کارمند حراست به‌دست آوردیم که پس از اطلاع دادن به نهادهای امنیتی، مدیران این مراکز تأکید کردند که خود شرایط را پیگیری می‌کنند و با در نظر گرفتن مسائل امنیتی با فرد متخلف برخورد می‌کنند. بنابراین، از ما خواستند تا تکمیل نشدن اطلاعات با او برخورد نشود. پس از مدتی اطلاعات را کامل کردند و دانشگاه هم به‌عنوان شکایت برای او تشکیل پرونده داد تا مقامات قضایی به تخلفات این کارمند رسیدگی کنند.» او در مورد اتهام مأمور حراست گفت: «استغفرالله! به‌هیچ‌عنوان رابطه نامشروع نبوده و به قول طلبه‌ها، در حد دست گرفتن و تقبیل بوده است. البته نه در محیط دانشگاه، بلکه در خارج از آن.» یکی از دانشجویان دانشگاه رازی، با بیان این نکته که این دو در خانه معاون حراست بازداشت شده‌اند، گفت: «این آقا معمولاً، به بهانه تذکر دادن، با دخترها صحبت می‌کرد و از آنها شماره تلفن می‌خواست. چند ماه قبل هم به یکی از دخترانی که به کمیته انضباطی احضار شده بود، شماره تلفن داده بود. این دختر مسئله را در حراست مطرح کرد، اما کسی به حرف او توجهی نکرد.»
بازداشت‌شدگان چه کسانی بودند؟ رئیس حراست دانشگاه در گفت‌وگو با ایسنا از این فرد به‌عنوان یکی از پرسنل حراست دانشگاه نام برده و رئیس دانشگاه رازی نیز به خبرنگار اعتماد ملی گفته است: «براساس قرارداد ما نمی‌توانیم معاون حراست داشته باشیم. ایشان کارمند قراردادی حراست بود.» یک مقام آگاه، چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت، در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر، او را «یکی از پرسنل قراردادی انتظامات این دانشگاه» خوانده است. اما تعدادی از دانشجویان دانشگاه رازی، در گفت‌وگو با زنان، از او به‌عنوان «معاون فرهنگی‌ـ‌سیاسی حراست دانشگاه» نام برده‌اند. یکی از دانشجویان او را مردی ۴۰ ساله، متأهل و دارای فرزند معرفی کرده اما کسی دانشجوی دختر را نمی‌شناسد. برخی این دانشجوی دختر را دانشجوی رشته زبان انگلیسی و ورودی سال ۸۳ دانشکده ادبیات دانشگاه رازی خوانده اما برخی دیگر از دانشجویان وی را دانشجوی رشته ادبیات دانسته‌اند. دانشجویان دانشگاه رازی، پس از شنیدن خبر بازداشت این دو، تجمعی در دانشکده ادبیات برگزار کردند که با حضور رئیس حراست دانشگاه به پایان رسید. از روز بعد نیز به مدت سه روز تجمعاتی در دانشکده فنی برگزار شد. رئیس دانشگاه رازی در مصاحبه کوتاهی در این مورد گفت: «روز دوشنبه تعدادی از دانشجویان در حیاط جمع شده بودند که همکاران من توضیحاتی به آنها دادند و مسئله حل شد. اصلاً مسئله بزرگی نیست اما انگار مسائل سیاسی پشت سر آن شکل گرفته است.»
درحالی‌که سرابی، رئیس حراست دانشگاه، در گفت‌وگو با ایسنا، از تشکل‌های دانشجویی خواست فضای دانشگاه را متشنج نکنند، یکی از دانشجویان دانشگاه رازی در گفت‌وگو با زنان این تجمع را خودجوش دانست و افزود: «انجمن اسلامی با وجود اتمام تعلیق شش‌ماهه‌اش عملاً هنوز غیرفعال است.» بنا به گفته یکی از دانشجویان علوم پزشکی کرمانشاه، سرابی در جمع تجمع‌کنندگان اظهار داشته است: «ما حتی از تعدادی از دانشجویان دختر خواستیم که از او شکایت کنند، اما حاضر به این کار نشدند. ما هم چون مدرکی نداشتیم و این آقا هم با نهادهای بیرون از دانشگاه ارتباط داشت، نتوانستیم با او برخورد کنیم.» یکی از دختران دانشجو، آزادی معاون حراست دانشگاه را یکی از محورهای اعتراض دانشجویان دانست و گفت: «پاسخ سرابی مبنی بر اینکه قانوناً نمی‌توان کسی را بیش از سه روز در بازداشت موقت نگه داشت مورد اعتراض دانشجویان قرار گرفت چرا که بعضی از دانشجویان همین دانشگاه که سال گذشته در اعتراضات دانشجویی بازداشت شده بودند، حتی تا بیست روز هم در بازداشت موقت باقی ماندند.»
اعتراض اعضای تحکیم علی نیکونسبتی، مسئول روابط عمومی دفتر تحکیم وحدت، در این زمینه به خبرنگار ایلنا گفت: «با کمال تعجب، رئیس حراست دانشگاه در جمع تجمع‌کنندگان اعلام کرده است که مسئولان از یک سال پیش از مشکلات اخلاقی این فرد مطلع بودهاند اما به‌دلیل ارتباط وی با برخی نهادها نمیتوانستند وی را اخراج کنند. به واقع بسیار شرمآور است که مسئولان دانشگاه امنیت دانشجویان را فدای حمایت نهادهای خاص از یک فرد می‌کنند و در نهایت نیز شاهد چنین حادثه شرمآوری هستیم.» او در خصوص بازداشت دانشجوی دختر گفت: «این بازداشت این شائبه را تقویت می‌کند که مسئولان میکوشند با تحت فشار گذاشتن این دانشجو، از عواقب سنگین این عمل ننگین معاون حراست دانشگاه بکاهند.» وی متذکر شد که این دو حادثه زنگ خطری جدی برای امنیت دانشجویان دختر در دانشگاهها و نشان‌دهنده افت اخلاقی برخی مدیران و مسئولان است.
بهاره هدایت، عضو شورای مرکزی تحکیم وحدت، نیز در مورد خبر تعدی به دانشجوی دختر دانشگاه رازی کرمانشاه گفت: «چرا عده‌ای که عقاید خود را عین مقدسات می‌پندارند، در این مورد کفن نپوشیدند و دانشگاه را سیاه‌پوش نکردند؟ آیا جا نداشت که مقامی از وزارت علوم مسئولیت این جریان را بپذیرد و از جامعه دانشگاهی اعاده حیثیت شود؟ آیا اصولاً کسی مسئول و پاسخگوی دانشگاه نیست؟ آیا این عمل توهین و هتک حیثیت محسوب نمی‌شود؟ چرا واقعه تعرض مسئولان حراست به دختران دانشجو در دانشگاه علامه هنوز پس از حدود یک سال در پرده ابهام است و هیچ مقام مسئولی در مقام توضیح و تنویر افکار عمومی برنیامده است؟» کمیسیون زنان تحکیم با انتشار بیانیه‌ای، ضمن محکوم کردن این فاجعه خاطرنشان کرد: «کارمند عالی‌مقام حراست دانشگاه رازی کرمانشاه، با سوءاستفاده از قدرتی که تحت عنوان حراست به او اعطا شده، با ارعاب و تهدید به افشای وضعیت پرونده یکی از دانشجویان دختر نزد خانواده‌اش، نه‌تنها اقدام به هتک‌حرمت وی کرده، بلکه به ساحت دانشگاه و دانشجویان کشور توهین نموده است.» در ادامه این بیانیه آمده است: «این فجایع البته بی‌سابقه نیست. بارها و بارها شاهد بوده‌ایم که کسانی، با تکیه بر قدرتی که در اختیارشان قرار گرفته است، دست تعدی به حریم شخصی و حوزه خصوصی دانشجویان دراز کرده‌اند.» در این بیانیه همچنین با اشاره به تعرض سال گذشته یکی از مسئولان حراست دانشگاه علامه به یک دختر دانشجو آمده است: «اگر زنگ خطری که چند ماه پیش در دانشگاه علامه به صدا درآمد به گوش اعتبار شنیده می‌شد، امروز شاهد تکرار چنین فجایعی در دانشگاه رازی نبودیم. تکرار این ماجرا نشانه‌ای است بر گستردگی این‌گونه سوء‌استفاده‌ها که البته در بسیاری موارد، به‌دلیل عواقبی که می‌تواند بر اشخاص مترتب باشد، در پرده کتمان باقی می‌ماند و عمری سنگینی بار این تحقیر را بر آنان تحمیل می‌کند.» اما تحکیم وحدت تنها نهادی نبود که به این مسئله اعتراض کرد.
سایت خبرنامه امیرکبیر از فرستاده شدن نامه‌ای خطاب به مسئولان وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی از جانب دو تشکل دانشجویی دانشکده ادبیات دانشگاه رازی خبر داد. در این نامه که به گفته دانشجویان، بسیج و جامعه اسلامی دانشجویان آن را نوشته‌اند آمده است: «احضار مسئولان تشکل‌های صنفی ـ دانشجویی دانشکده و تذکرهای پی‌درپی به آنها درباره انتشار بیانیه و موضع‌گیری نسبت به مسئله باعث شکل‌گیری فضای سکوت در برابر چنین خیانتی شده است. آیا عملکرد این شخص در چنین جایگاه حساسی خیانت به اسلام و مسلمین و انقلاب و آرمان‌های شهدا نیست؟ فردای پیش رو کدامین پدر و برادر و شوهر با چه تضمین و اعتماد و اطمینانی دختر و خواهر و همسر خود را به سوی مکانی که جایگاه فراگیری علم و معرفت است روانه نمایند؟» در ادامه این نامه تصریح شده است: «درحالی‌که در دولت اسلامی سخن از دانشگاه تمدن‌ساز و دانشگاه اسلامی که پایه حکومت دینی است می‌رود، آیا با مرتکب شدن چنین اعمالی می‌توان به این واژگان دل خوش کرد؟ آیا این سخن امام را که فرمودند اگر دانشگاه اصلاح شد مملکت اصلاح می‌شود فراموش کرده‌ایم؟ پس چرا با کوتاهی در زمینه گزینش و جذب نیروهای متعهد زمینه سوءاستفاده فرصت‌طلبان را از نوامیس مردم مهیا نموده‌ایم؟» در پایان این نامه این سؤال مطرح شده است که: «چه ارگان و نهادی مسئول رسیدگی به این وضعیت خواهد بود؟ آیا زمان آن نرسیده که تحولات عظیمی در دانشگاه رازی صورت گیرد؟»
پایان ماجرا سرابی، رئیس حراست دانشگاه رازی، در گفت‌وگو با ایسنا تأکید کرد: «اقدام و برخورد حراست دانشگاه با افراد متخلف، جدا از رأی دادگاه خواهد بود چرا که دانشگاه چارچوبی برای عملکرد خود قائل است و رأی دادگاه مکمل اقدامات حراست دانشگاه است.» رئیس دانشگاه رازی نیز در پاسخ به این سؤال خبرنگار اعتماد ملی که آیا دانشگاه هم از دانشجو شکایت کرده و هم از کارمند حراست، گفت: «خیر، دانشگاه از کارمند حراست شکایت کرده و پرونده هم به مرجع قضایی ارسال شده تا براساس حکم دادگاه، دانشگاه در مورد آنها تصمیم بگیرد. البته طبق جلسه هیئت‌رئیسه، قرارداد کارمند حراست با دانشگاه لغو شده.» وی با تأکید بر اینکه این کارمند حراست اخراج شده است، اضافه کرد: «در مورد دانشجو هنوز تصمیمی گرفته نشده، با توجه به اینکه تا امروز هم شکایتی از او نبوده است.» وی در پاسخ به این سؤال که یعنی ممکن است دانشجو را اخراج کنید، گفت: «نمی‌دانم. کمیته انضباطی این موارد را بررسی می‌کند. اما قرار نیست به کسی ظلم کنیم، حتی اگر خلافی هم بوده باشد.»
با وجود آنکه سرابی، در جمع دانشجویان تحصن‌کننده، قول اطلاع‌رسانی مداوم در خصوص این پرونده را داده بود، یکی از دانشجویان پسر این دانشگاه گفت: «دیگر اطلاع‌رسانی صورت نگرفته و قضیه مسکوت مانده است. با توجه به اینکه زمان تعطیلات قبل از امتحانات است، بعید می‌دانم دانشجویان کاری بکنند.» دانشجوی دیگری هم گفت: «ظاهراً این دانشجو بومی نبوده و ساکن خوابگاه بوده است. او احتمالاً بعد از این ماجرا حذف ترم کرده و در کرمانشاه نمانده است چون کسی او را بعد از این واقعه در دانشگاه ندیده است.» وبلاگ کلوزآپ پایان ماجرا را این‌گونه پیش‌بینی می‌کند: «او محاکمه خواهد شد. راهی که به‌خوبی آزموده شده است، روان‌شناسانه کردن همه‌چیز. او به‌عنوان یک منحرف جنسی به نمایش گذاشته خواهد شد. چیزی هم تکان نخواهد خورد. بحث‌های حقوقی هم در این میان خواهیم داشت. بحث‌هایی… در باب حرمت شرعی، نظریات فقهی، زندان، دادگاه، پلیس و سیستم آموزش عالی، و همه و همه موضع‌گیری خواهند کرد و بعد پایان؛ کل قضیه همین است. اما آیا همین است؟»