تنها پنج درصد حسابرسان ایران زن هستند
روزنامه سرمایه -مهرزاد غنی‌پور:
«در انتخاب یک حسابرس، چندان تفاوتی میان زن بودن یا مرد بودن وجود ندارد. با این حال برخی شرکت‌ها حسابرسان مرد را به زن ترجیح می‌دهند.»
این گفته‌های شیرین مشیرفاطمی، حسابرس رسمی و مستقل و از افراد_با سابقهء این حرفه است. او با خنده می‌گوید: «شاید چون زنان دقیق‌تر و سختگیرند، در برخی موارد شرکت‌ها حسابرسان مرد را ترجیح می‌دهند.»
اما به نظر فریده شیرازی، که او هم حسابدار رسمی و مستقل و از افراد_باسابقه در این حرفه است، موضوع کمی تفاوت دارد: «اصولاً در کارهای مالی، شرکت‌ها ترجیح می‌دهند که حسابدار مرد استخدام کنند اما من که از قدیمی‌های این حرفه هستم تاکنون مشکلی نداشته‌ام.»
او معتقد است که در حرفهء حسابرسی زن و مرد فرقی ندارند، مهم این است که حسابرس چقدر قوی یا ضعیف عمل کند.
اما او مواردی را هم به یاد می‌آورد که به عنوان سرپرست و مسوول یک تیم برای حسابرسی به شرکتی رفته و او را با منشی تیم اشتباه گرفته‌اند. «بعضی وقت‌ها این اتفاق می‌افتد اما بعد از اولین برخورد، متوجه موضوع می‌شوند که من منشی نیستم.»
شیرازی دربارهء وظایف یک حسابرس می‌گوید: «حسابرس به صورت‌های مالی شرکت‌ها رسیدگی می‌کند و دربارهء این‌که آیا صورت‌های مالی به درستی تهیه شده یا نه اظهارنظر می‌کند. در واقع حسابرس به صورت‌های مالی شرکت‌ها اعتبار می‌بخشد.»
او تاکید می‌کند که حسابرس باید مستقل باشد به این معنی که گزارش‌های حسابرس باید فاقد هر نوع نفع و علاقه‌ای باشند چرا که حسابرس در ابتدای کار سوگند یاد می‌کند که درستکاری، بی‌طرفی، استقلال و رازداری خود را حفظ کند.
در حالی که حسابرس با داشتن سوابق کاری لازم باید از طرف انجمن حسابداران خبره و جامعهء حسابداران رسمی ایران عنوان حسابدار رسمی / مستقل را کسب کند، اما تعداد زنان حسابرسی که به این مراحل رسیده‌اند بسیار محدود است.
شیرازی در این باره می‌گوید: «شاید به این خاطر که حسابرسی کار سختی است و ساعات کار طولانی دارد.حتی گاهی اوقات لازم است همکاران تا ساعت ۱۲شب برای تمام شدن کار در شرکت بمانند.»
او معتقد است که حسابرسی شغلی است که در آن میز خاصی وجود ندارد یعنی شغل پشت میز‌نشینی نیست. چون این حسابرس است که به شرکت‌ها مراجعه می‌کند و شاید به دلیل این تنوع و تغییر ناگهانی است که زنان کم‌تر این حرفه را دنبال کرده‌اند. چرا که بسیاری از آن‌ها به خاطر زمانی که باید صرف خانواده کنند، ترجیح می‌دهند که ساعت کار و محل کار مشخصی داشته باشند.شیرازی که تعداد حسابداران زن رسمی و مستقل (اعضای جامعهء حسابداران رسمی و انجمن حسابداران خبره) را خیلی هم کم نمی‌داند مجلهء انجمن را می‌آورد تا تعداد حسابداران زن مستقل در آن را بشمارد. اما بعد از کمی مکث و شمارش زنان حسابرس نظرش تغییر می‌کند.
شیرازی یکی از دلایل موفقیت خود را همکاری خانواده‌اش می‌داند. مشیر فاطمی هم با تایید حرفهای او می‌گوید:«خیلی از سال‌ها را به طور نیمه‌وقت کار کردم، چون فرزندانم کوچک بودند. مدتی هم در کارم وقفه افتاد اما به کارم لطمه‌ای نزد. هر چند در این مدت حسابرسی نمی‌کردم، اما مطالعه داشتم و در ضمن سعی می‌کردم از مسایل حرفهای دور نشوم. مدتی هم به طور نیمه‌وقت در دانشگاه تدریس می‌کردم.»
«چه شد که حسابداری را برای ادامهء تحصیل انتخاب کردید؟» هر دو می‌خندند: «خیلی اتفاقی» شیرازی این مساله را ناشی از سیستم آموزشی می‌داند که در آن شغل‌ها تعریف نمی‌شوند. او می‌گوید: «من اتفاقی در این رشته قبول شدم و بعد از مدتی به این شغل علاقه‌مند شدم اما شاید این شانس برای هر کسی پیش نیاید.»
مشیرفاطمی هم معتقد است که افراد پرحوصله، سخت‌کوش و دقیق، کسانی که اهل تجزیه و تحلیل مسایل بوده و تنوع را دوست داشته باشند، در کار حسابرسی موفق‌ترند.
او می‌گوید: «کار ما صرفاً عدد و رقم نیست. افرادی که می‌خواهند در بورس سرمایه‌گذاری کنند از گزارش‌های مالی که حسابرسان به آن اعتبار می‌دهند، استفاده می‌کنند. بنابراین ما به نوعی رابط بین شرکت‌ها و مردم هستیم.»
شیرازی که حالا تعداد زنان حسابرس مستقل و رسمی را شمرده با خنده و تعجب رو به همکارش می‌گوید: «فکر نمی‌کردم تعداد زنان حسابرس مستقل و رسمی آن‌قدر کم باشد. از بین ۱۴۳۰ حسابدار رسمی (عضو جامعهء حسابداران رسمی ایران) ۱۳۶۴ نفر مرد و تنها ۶۶ نفر زن هستند. از آن بدتر از میان ۳۲۰۰ عضو انجمن حسابداران خبره، فقط ۲۶۴ نفر حسابرس مستقل هستند که تعداد زنان تنها به هشت نفر می‌رسد.»
مشیر فاطمی هم که از این موضوع متعجب شده، علت را سنگینی کار می‌داند.«چطور تا به حال به این موضوع توجه نکرده بودید؟» شیرازی جواب می‌دهد: «چون تفکیکی ندیدم زن یا مرد بودن برایم فرقی ندارد، حسابرس بودن مهم‌تر است.»
شیرازی دربارهء مراحلی که یک فارغ‌التحصیل رشتهء حسابداری برای حسابرس شدن باید طی کند،می‌گوید: «برای حسابرس شدن باید پله‌پله بالا رفت. این‌طور نیست که چون مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشد حسابداری دارید، یک مرتبه بتوانید در این شغل بالا بیایید شاید روز اول تنها به شما بگویند کپی‌بگیر یا جمع بزن!»
او سال‌های دانشجویی‌اش را به یاد می‌آورد که در تمام این مدت به عنوان کارآموز مشغول بود و پس از این دوره به سربازی رفت: «دورهء آموزش سربازی برایم جالب بود. نظم و ترتیب از آموزش‌های خوب این دوره بود. اما احساس می‌کنم در بقیهء دوره، وقتم تلف شد. در حالی که می‌توانستند از دانش ما استفاده بهتری بکنند.»
اما مشیر فاطمی که به راحتی از دورهء سربازی معاف شد، به انگلیس رفت تا مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه منچستر بگیرد. او سپس وارد دورهء حسابداران خبرهء انگلستان می‌شود و سال‌ها بعد به ایران باز می‌گردد و مشغول تدریس و کار حسابرسی می‌شود.
مشیر فاطمی از ناشناخته ماندن این حرفه گله‌مند است: «متاسفانه ارزش لازم به این حرفه داده نمی‌شود. حتی اگر بخواهیم از بانک وام بگیریم، ما را در حد یک شرکت بازرگانی کوچک هم به حساب نمی‌آورند. شاید هم خودمان مقصریم که نتوانسته‌ایم خودمان را خوب بشناسانیم.»
از آن‌ها می‌خواهم عکس‌شان را در کنار این گفت‌وگو چاپ کنم اما قبول نمی‌کنند همان‌طور که به سختی حاضر به انجام این مصاحبه شدند.
«چرا حسابرس‌‌ها این‌قدر محافظه کارند؟» شیرازی این سوال را با خودش تکرار می‌کند و بعد می‌گوید: «چون شغل حسابرسی این را اقتضا می‌کند. وقتی شما ویژگی‌های یک حسابرس را داشته باشید، خود به خود محافظه‌کار می‌شوید.» بعد رو به همکارش می‌پرسد: «چرا حسابرس محافظه‌کار است؟» مشیر فاطمی جواب می‌دهد: «چون حسابرس از نظر اخلاق حرفهای حق تبلیغ ندارد. حتی حق نداریم در روزنامه یک آگهی کوچک تبلیغاتی بزنیم چرا که این‌کار استقلال و اخلاق حرفهای ما را زیر سوال می‌برد.»