هتل کالیفرنیا
«اون منیروئه … از بندرعباس فرار کرده که شهر بازی رو ببینه… اسم اون روناکه… شب عروسیش فرار کرده، شوهرش ۳۰ سال از خودش بزرگتر بوده… اون لالهاست… مادرش واسه خاطر هوویی که سرش اومده خودشو آتیش زده… اون سلیمه است… از بوشهر فرار کرده، پدرش اونو تو قمار باخته…»
فیلمنامهء «هتل کالیفرنیا» اثر تهمینه میلانی روایت دخترانی است که مشکلات خانه آنها را به جامعه کشانده، روایت دختران پناهنده به اجتماع، دختران فراری. داستان از مدرسه آغاز میشود. همانجا که همه میگویند خانهء دوم ماست.
اما انگار برای دختران از خانه گریزان، مدرسه نیز مثل خانهء اول است.
شبنم و شهرزاد، دو دختر دبیرستانی اهل ایلام شخصیتهای اصلی داستانند. شبنم دارای دو خواهر بزرگتر و پدری بازنشسته و مادری خانهدار است. اما شهرزاد از خانوادهای به هم ریخته با پدر و مادری معتاد.
شبنم از سختگیریها و کتکهای پدر نالان است و شهرزاد از تهیهء مواد برای پدر و مادر همیشه خمار و نشئه. تا این که شهرزاد به فکر فرار میافتد.
شبنم زیر بار نمیرود. اما بالاخره سختگیری و برخورد ناشیانهء ناظم و مدیر مدرسه، شبنم را نیز مجبور به فرار میکند.
«ناظم رو به شبنم میکند… محمدی مگه به بابات تعهد ندادی که با شهرزاد اینور و اونور نری… تو چرا؟ تو که شاگرد اول کلاسی؟ تو که چشم و چراغ مدرسهای؟ شبنم سکوت میکند. ناظم رو به مدیر میکند… خانم ارجمند! اگه اجازه بدین به کلانتری اطلاع بدم.»
«… دو دختر با چالاکی کیفهایشان را برمیدارند و در حالی که ناظم را از مقابل در هل میدهند، به سرعت از دفتر خارج میشوند…»
به این ترتیب دو دختر به تهران میآیند، شبنم پشیمان از فرار خود، با خانه تماس میگیرد. اما انگار دیگر جایی در آن خانه ندارد. با این وجود از شهرزاد جدا میشود تا برگردد. ولی ترس از گیر افتادن توسط پلیس مانع بازگشت او میشود.
از اینجا به بعد وقایع داستان در خانهء ریحان، هتل کالیفرنیا، بازداشتگاه و بند زنان اتفاق میافتد. نویسنده وضعیت دختران فراری را در جای جای شهر با شبنم و شهرزاد مرتبط کرده و خواننده را با آنها آشنا میکند.
هتل کالیفرنیا زیرزمین یک پاساژ است که نگهبان آن شبها آنجا را به دختران فراری کرایه میدهد. دخترها از هر قماشی هستند، معتاد، با ظاهر پسرانه، روسپی و… اما خانهء ریحان محل تجمع دخترانی است که نیروی انتظامی آنها را پیدا کرده. خانهء ریحان، جای بدی نیست. هر چه هست دختران در اینجا از آسیبهای بیرون در امانند. «به هر حال جای بدی نیست… خب مثل خونهء خالهام نیست… البته همه چیز شون تقلبیه، حتی محبتشون… اما هر چی باشه بهتر از کوچه و خیابونه.»
بالاخره در انتهای داستان، نسترن خواهر شبنم همراه همسرش به سراغ شبنم میآیند که به جرم ولگردی در زندان است. آنها با پرداخت جریمهء شبنم او را آزاد میکنند. اما شبنم حاضر نیست بیخبر از شهرزاد و همراه خواهرش راهی زندگی جدیدش بشود. شبنم در پی شهرزاد است و بالاخره او را در حالی که به دلیل بیماری ایدز، خودکشی کرده، در بیمارستان پیدا میکند.
شبنم از شهرزاد میخواهد که همراه آنها برود، اما شهرزاد که نمیخواهد یک سال باقیمانده از عمرش را با سختی بگذراند، لیوان شیشهای را برداشته، آن را به دیوار میکوبد و با نیمهء شکسته لیوان رگ مچ دست چپ خود را قطع میکند. پلان آخر داستان فریاد شبنم است و افتادن شهرزاد بر زمین.
تهمینه میلانی، از فیلمنامهنویسان و فیلمسازان نسل دوم پس از انقلاب است که به مسایل اجتماعی، فرهنگی و انتخاب مضامینی از زندگی شهری طبقهء متوسط و نیمه مرفه توجه دارد. همچنین توجه به مسایل روحی، عاطفی و اجتماعی زنان در جوامع شهری پس از انقلاب از ویژگیهای کار او قلمداد میشود.
او در «هتل کالیفرنیا» از برخورد نامناسب خانوادهها با فرزندان دختر میگوید: «سوم راهنمایی رفوزه شدم… کتک خوردم… دوستام گفتن اگه سیگار بکشی حالت جا میآد… بابام سیگار رو دستم دید… بازم کتک خوردم… حالا بیاد ببینه بچهاش چه کار میکنه تا زندگی کنه… منم واسهء خرج خونه رفتم توی یک شرکت استخدام شدم… رییس شرکت بهم نظر داشت… باقیشو خودتون میدونین دیگه… من فلنگو بستم و از خونه زدم بیرون… برادرم مثل من با استعداد نبود… از حسودیش بهانه میگرفت تا بتونه کتکم بزنه… دروغکی میگفت منو با پسر دیده… دوبار دستمو از مچ شکوند… نیگا.» او همچنین به تغییرات پی در پی جامعه و عدم تناسب خانوادهها با این تغییرات از شکاف نسلها و درک نشدن دختران توسط اطرافیان و… سخن میگوید.
میلانی با قلم ساده و قابل فهم سعی دارد برای همهء افراد نتایج چنین رفتارهایی را نشان دهد. وی در تلاش است تا خانوادهها را با روحیهء حساس و شکنندهء دختران و احوال جامعه آشنا کند.
«هتل کالیفرنیا» توسط انتشارات روشنگران و مطالعات زنان در سال ۱۳۸۴ با تیراژ ۱۵۰۰ نسخه به چاپ رسیده است.
