معضل قتل‌های ناموسی
سرمایه:پویه مددی
pooye@ashkoboos. Com
زنان در خوزستان با آنکه قشر بزرگی در این استان را تشکیل می‌دهند همیشه در حاشیه قرار داده شده‌اند.
زنان این استان برای کسب شغل مناسب، تفریح و دخالت در فعالیت‌های اجتماعی دچار مشکلات عدیده‌ای هستند و از آنجایی که عرف حرف اول و اساسی را در فرهنگ این استان می‌زند حضور آنها را در عرصهء اجتماعی استان با مشکل مواجه کرده است در جوامعی که عرف حرف اول را می‌زند یکی از بزرگترین مشکلات آن اجرای قانون توسط خود افراد همان جامعه است. به طور مثال در استان خوزستان بسیاری از عشایر و قبایل در صورت وقوع جرمی، خود اقدام به اجرای قانون می‌کنند که متاسفانه بیشتر قربانیان این اتفاق، زنان و دختران جوان هستند.
نمونهء بارز آن مریم هفت ساله است که حدود چهار سال پیش توسط پدرش به ظن تجاوز توسط دایی سربریده شد. مریم در یکی از روستاهای اطراف اهواز زندگی می‌کرد، مادرش همسر دوم و پدر معتاد بود وپس از محاکمه حتی بعد ازاعلام و اظهار نظر ریاست قوهء قضاییه که چون بیم تجری در این مورد می‌رود نظر به اعدام پدر مریم داده شد. او تنها محکوم به پرداخت دیه وحبس تعزیری و سرانجام تنها به ۳ سال حبس محکوم شد، زیرا مادر مریم به عنوان ولی دم اقدامی برای شکایت از وی نکرد و ۲ سال بعد در اردیبهشت ۸۳ اتفاقی شبیه همین مورد در تهران به وقوع پیوست.
امروزه می‌بینیم به علت آگاهی اغلب مجرمان، از قوانین رایج بسیاری ازآنها می‌دانند که اگر موضوع را ماهیتی ناموسی بدهند می‌توانند خود را از مجازات مقرر در قانون رهایی بخشند زیرا در بسیاری موارد اینگونه جرایم با رضایت ولی دم انجام می‌شود و حتی در صورت صدور حکم قصاص ولی دم او را عفو می‌کند و از دریافت دیه هم خودداری می‌کند و اما در صورتی که پدر مقتوله باشد که به حکم صریح قانون به هیچ عنوان اعدام نمی‌شود و تنها به پرداخت دیه به ولی دم محکوم می‌شوند.
متاسفانه در استان خوزستان، بعضائ ، شاهد پدیدهء شوم قتل‌های ناموسی هستیم و در برخی مناطق، این قتل‌ها به طرزی فجیع انجام می‌شوند. چنان‌که تعدادی به خود حق می‌دهند که زن را به صرف یک اتهام غیابی و بدون دفاع از طرف او و با حکمی خودسرانه به قتل برسانند که در اکثر موارد مقتوله بی گناه بوده است و حتی در مواردی هم دیده شده که زن را وادار به خودکشی کرده‌اند تا دیگر قاتلی وجود نداشته باشد و بتوانند با بیان این ادعا که خود اقدام به خودکشی کرده از مراجعه به دادگاه و طی مراحل قانونی آن، جلوگیری شود.
با استناد به شرع مقدس و موازین اسلامی حتی در مواردی که شخص گناهکار بوده است، اسلام، شرع مقدس، پیامبر و ائمه (ع) دستور به پرده پوشی داده‌اند و اگر بنا باشد این موضوع اثبات شود، با شرایط سختی همراه است، تا جایی که اگر سه نفر مؤمن شهادت دادند و نفر چهارم نیامد، آن ۳ تن شلاق خواهند خورد
در این استان بیشتر قتل‌ها ماهیتی ناموسی و خانوادگی دارند و از آن جا که در آنجا عشیره و قبیله حرف اول را می‌زند و از همه مهمتر پذیرفته شدن توسط اعضای قبیله به همین دلیل برخی حتی در صورت وجود یک شایعه که صحت آن هم تایید نشده است; اقدام به نابودی دلیل بی‌آبرویی خود می‌کنند که در بیشتر موارد، فرد مورد نظر زن است.
پس از وقوع قتل، این ادعا که قتل ناموسی بوده و در مواردی از سوی دادگاه پذیرفته می‌شود قاتل از قصاص نجات پیدا می‌کند و قاتل تنها به حبس تعزیری محکوم می‌شود. در بعضی موارد هم دیده شد که این نوع قتل‌ها به عنوان خودکشی از سوی خانوادهء مقتول گزارش داده می‌شود و غم انگیز آنکه فرد دیگری به زن متعرض شده و مزاحمت جسمی و روانی برای او ایجاد کرده ولی این خون زن است که باید این لکهء ننگ را پاک کند. گاهی برخی مردان کشتن دختر و یا همسر خود را که از دیدگاه آنها مرتکب جرمی اخلاقی شده است حق خود می‌دانند ولی جای امیدواری است که تلاش‌هایی هم برای مبارزهء با این مشکل اجتماعی انجام تشکیل انجمن‌ها و تلفن‌های اضطراری خود نقطهء امیدی را برای زنان و کودکان این قربانیان اصلی خشونت خانوادگی به وجود آورده است.
اما وجود قتل‌های ناموسی شاید یکی از چندین مشکل گروهی از زنان خوزستان باشد. اجبار به ازدواج‌های ناخواسته و اینکه از دیدگاه عشیره آنها از آن پسر عمو هستند که به آن«نحوه» می‌گویند.
در «نحوه» که همچنان در این استان رایج است، دختر عمو مکلف است با پسر عمو ازدواج کند، اما اینکه آیا این ازدواج مورد تایید پسر عمو قرار می‌گیرد یا نه، به نظر او بستگی دارد. در این شرایط پسرعموهایی هستند که خواهان دختر عموها نبوده یا دارای یک یا دو زن بوده و تمایل دارند دختر عمو را به عنوان همسر سوم یا چهارم خود انتخاب کنند و اگر دختر مخالف ازدواج با پسرعمو باشد، چنان‌چه با زور و تهدید به قتل، راضی شود، مشکلی به وجود نخواهد آمد، اما اگر از دستور پسرعمو سرپیچی کند، با فرمان او در خانهء پدری باقی مانده و تا پایان عمر حق ازدواج ندارد.
این پدیده شماری اندک از دختران تحصیل کرده، فرهیخته و فعال اجتماعی را نیز با مشکلات بسیاری نظیر حبس در منزل توسط والدین خود مواجه کرده است.مورد دیگر انتخاب آنها به عنوان “خون بس” که هنوز هم در برخی از عشیره‌ها رایج است و به آن ” فصل ” می‌گویند و آن هنگامی است که قتلی بین دو قبیله صورت می‌گیرد که برای رفع کدورت‌ها خانوادهء قاتل دختری را به همسری یکی از اقوام نزدیک خانوادهء مقتول می‌دهند، دادن دختر به عنوان “هدیه ;” به این معنا که هنگام مصیبت‌زدگی و فقدان یکی از والدین افراد دارای مناصب عالی در قوم و طایفه‌ای، دختری جوان به عنوان هدیه برای عرض تسلیت و کم کردن غصهء او برده شود و هنوز در این استان رواج دارد.
متاسفانه زنان دراستان خوزستان دسترسی‌اندکی به منابع آموزشی دارند. به دلیل پراکندگی جمعیت روستایی، میزان دسترسی زنان به مراکز آموزشی کمتر از مردان است. آنچنان که نرخ بی سوادی دختران این استان در مقطع ابتدایی حدود ۱۲درصد است که این رقم در کل کشور حدود ۴۴۵درصد را به خود اختصاص می‌دهد.
در مقطع راهنمایی نیز این نرخ بی سوادی به دلیل اجبار به ازدواج و کار حدود ۱۶ تا ۱۷ درصد افزایش می‌یابد. مسایل امنیتی، حقوقی، قضایی به ویژه عدم امنیت زنان مناطق مرزی به دلیل تنوع فرهنگی و غالب بودن ارزش‌های سنتی و قومی بر ارزش‌های ملی از دیگر مشکلات زنان استان خوزستان است. در برخی مناطق استان خوزستان اگر زنی با مشکل خاصی روبه‌رو شود و به دادگاه مراجعه کند رای دادگاه تاثیری بر تصمیم عشیره اش ندارد و آنها پیش از اعلام نتیجهء دادگاه حکم شان را اجرا می‌کنند.
استقرار صنایع بزرگ و کمبود فضاهای تفریحی و فرهنگی از دیگر مشکلات زنان استان خوزستان است و کمبود کتابخانه، فرهنگسرا و فضای سبز در این استان بیش از سایر استان‌های کشور است که این مساله به ویژه کمبود کتابخانه‌ها موجب کاهش فرهنگ کتابخوانی بین زنان شده است. به علت آنکه بیشتر صنایع موجود در استان ماهیتی مردانه دارند کاریابی برای زنان مشکل است به گونه‌ای که درصد بسیار بالایی از زنان تحصیلکردهء استان نمی‌توانند کار مورد نظر خود را بیابند و باید تن به خانه نشینی بدهند.
متاسفانه وجود اینگونه باورهای غلط و تعصب نسبت به آنها در قلیلی از مردم این استان باعث بروز مشکلات عدیده‌ای در استان شده است و نبود حمایت مناسب از زنان،آنها را آسیب پذیر کرده به گونه‌ای که حتی در صورت شکایت از سوی زن به دادگاه، قبل از آنکه از او حمایت لازم شود به مجازات مقرر توسط عشیره محکوم خواهد شد پس باید با جدیت تمام در جلوگیری از رشد اینگونه فرهنگ‌های غلط و نادرست تلاش کرد.