درسمینار بین‌المللی«زن در تاریخ اسلام»مطرح شد:در جست‌و‌جوی روایت زنانه از تاریخ
سرمایه _ سمینار«زن در تاریخ اسلام»دیروز در حالی با پیام سیدمحمد خاتمی در یزد آغاز به کار کرد که اغلب مقاله‌های ارایه شده در این سمینار، نقش زن در اسلام را به روایتی متجددانه بازخوانی کردند.
در بیشتر متون ارایه شده نقش فعال زن در عصر اسلام تصویر و در کنار آن به برخی موانع موجود بر سر راه زنان برای تداوم پشرفت‌ها تاکید شد.نقطهء مشترک دیگر مقالات ارایه شده در روز اول سمینار تاکید بر روایت زنانه از تاریخ اسلام بود که به بازخوانی برخی متون اسلامی و تاریخی منجر شد.مجتمع فرهنگی یزد در سکوت شهری که غالبا تنها صدای گاه و بیگاه تردد ماشین‌ها به گوش می‌رسد مکان برپایی این سمینار بین‌المللی است.مقاله‌ها از سوی شرکت کنندگان در سمینار در دو سالن جداگانه ارایه می‌شود. در یکی از سالن‌ها برای دسترسی همهء شرکت‌کنندگان داخلی و خارجی ترجمهء همزمان متون عربی و انگلیسی صورت می‌گیرد.فخرالسادات محتشمی‌پور که چندماهی است درگیر برگزاری این سمینار است در آغاز این نشست متن پیام سیدمحمد خاتمی، رییس مرکز بین‌المللی گفت‌و‌گوی تمدن‌ها را می‌خواند:«برگزاری «سمینار بین‌المللی زن در تاریخ اسلام» از آن رو مهم است که آیین آزادی‌بخش اسلام افق‌های گوناگونی برای بالندگی و شکوفایی اجتماعی زن گشود اما ظرف‌ها و ظرفیت‌های تاریخی چنانکه در خور این راهگشایی‌هاست، نبود.»
او بر این اعتقاد است که: «ما باید بتوانیم با تکیه بر مبانی اصیل دینی و وفاداری نسبت به ارزش‌های بنیادی دین خدا با این ذهنیت‌ها مقابله کنیم و موقعیت و نقش امروز زن مسلمان را در جهان متجدد بازیابیم.»
راشا حماده با روسری سفیدی که بر سر بسته است مهمان سوریه‌ای سمینار زن در تاریخ اسلام است که ضوابط شرعی حاکم بر معاملات را در پرتو اقتصاد اسلامی بررسی می‌کند:«نقش اسلام و حقوق زنان پیوند تنگاتنگی با موضوع اسلام و اقتصاد دارد. در اسلام زن دارای حق مالکیت است بدون مراجعه به مرد. این تصرف در اموال و تجارت به زن فرصت مشارکت مالی و مشارکت در تولید را داده است.»
موضوع مقالهء راشا حماده با تاکید بر اهمیت نقش اقتصادی زنان در اسلام ارایه شد. همین موضوع به اشکال مختلف در مقالهء استادان دیگر نیز مورد تاکید قرار گرفت.حجت‌الاسلام مهدی مهریزی که کتابش در حوزهء حقوق زنان منابع دانشجویان در متون درسی دانشگاه‌هاست نیز ادامهء مقاله خود را با عنوان «زنان عارف و صوفی» ارایه و در آن به نوشتار مردانهء تاریخ اشاره می‌کند: «ذهنیت فرهنگی جوامع اسلامی در گذشته برای فعالیت زنان باز نبوده و از آنان توقع معرفت و دانش نداشته‌اند. زنان وقت زیادی صرف امور همسرداری و خانواده می‌کردند و به این دلیل دچار محدودیت می‌شدند.»
مهریزی همچنین به نکته‌ای اشاره می‌کند که در غالب مقاله‌های دیگر ارایه شده نیز مورد تاکید قرار می‌گیرد: «تاریخ به شهادت خودش در طول قرن‌ها (پیش از مشروطه) مذکر بوده است و همواره در آن ماجراهای مردانه مطرح شده و نیکی و بدی مردان، پلشتی‌ها و پیروزی‌های مردان بر تاریخ حکمفرما بوده و در این میان زنان نقش‌آفرینی چندانی نداشتند. در تاریخ بیهقی هر لحظهء تاریخ ایران مردی می‌میرد، مردی پیمان می‌شکند، مردی به مردان دیگر غالب می‌شود و مردی از مردان شکست می‌خورد، اگر نامی هم از زن برده می‌شود مادری است که در حال تلاش برای زندگی مردان است.»بخشی از مخاطبان همایش، دانشجویان یزدی هستند که به همراه استادانشان طبقات را بالا و پایین می‌روند تا بتوانند از سخنرانی‌های دو سالن استفاده کنند. دختر جوانی دانشجویی می‌گوید: «چقدر خوب بود که در سال دستکم دو،سه تا از این‌گونه سمینارها برگزار می‌شد.»
مقالهء بررسی تاریخی نگرش‌های حاکم بر جامعهء ایران نسبت به زن در سالن شمارهء دو سمینار طرح می‌شود. مهدی سفالی، دانشجوی جوان از رویکرد جامعه‌شناسی تاریخی به بررسی تاریخی این مقوله می‌پردازد و در بعد نظری تحقیق خود از نظریات هربرت بلومر و نظریه کنش‌متقابل نمادین او استفاده می‌کند.او در توضیح مقاله‌اش می‌گوید: «مفاهیمی مانند آزادی و دموکراسی تنها چند سالی است که در جامعهء جهانی دارای سابقهء گفتمانی است. پیش از آن بشریت با چنین مفاهیم مدرنی آشنا نبود و چه بسا هنوز برخی زوایای این موضوع ناپیدا باقی‌مانده باشد»
او بعد هم گریزی به روایت تاریخی خود از اسلام می‌زند و تاکید می‌کند: «در نگاه امام محمد غزالی، ناصر خسرو، منهاج‌الدین جوزانی و دیگر عرفا، سیاستمداران و فلاسفهء بزرگ در دوران تاریخی مورد بررسی قرار گرفته و از زن اغلب با عنوان‌هایی مانند ناموس، ملک مرد و ضعیفه نام برده می‌شد و بیان واضحی از یک هویت مستقل زنانه به چشم نمی‌خورد.»او در نتیجه‌بندی مقاله‌اش که برای توجه به وقت مقرر سریع از جملات و پاراگراف‌ها می‌گذرد اضافه می‌کند: «در فضای گفتمان متقابل آن روز زن روایتی تابع مرد دارد.زن به عنوان عینی برای مرد تعریف می‌شود.»
زهره توازیانی در یکی از نشست‌های سمینار به بیان مقاله‌اش با عنوان مسالهء تعدد زوجات و تحلیل مفسران شیعه و سنی در سده‌های نخستین اسلام می‌پردازد.او با بازخوانی نمونه‌های هوسرانی مردان در غرب و همچنین بازخوانی نمونه‌های مشابه آن در متون سنتی نتیجه می‌گیرد که تنها ما نیستیم که تعدد زوجات داریم.
در دالان‌های سالن همایش این سو و آن سو و جمع‌های زنان و مردان دربارهء نتایج مقالات و برخی سوال‌ها که بی‌پاسخ مانده به گفت‌و‌گو نشسته‌اند.سالن‌ها پر و خالی می‌شود و دانشجویان تاریخ بیش از همه برای شرکت در برنامهء فردای سمینار هیجان دارند.