تحریم ها، شبح مرگ و انواع فشارها بر زندگی ایرانیان
کانون زنان ایرانی- فریده غائب: تحریم ها علیه ایران چه تاثیراتی بر زندگی ایرانیان گذاشته است؟ در کدام حوزه ها بیشترین تاثیر را داشته و کدامین حوزه در اثر تحریم ها، تخریب شده است؟ جامعه مدنی در برابر تحریم هایعلیه ایران چه نقشی می تواند داشته باشد؟ آیا تحریم های علیه ایران اساسا امری است که نهادهای مدنی، بتوانندجلوی آن را بگیرند؟ یا این مسئله ای میان دولت هاست؟ جامعه مدنی ایران در قبال تحریم های علیه ایران چه موضعی دارد؟ پاسخ به این سوالات موجب تشکیل کنفرانسی مطبوعاتی شد.
اعضای شورای سازمان های جامعه مدنی، که خود را اعضای جنبش مدنی ضد تحریم می نامند؛ نشستی را در روز تاریخی ۲۸ مرداد ، با حضور چهره های مختلف فعال در عرصه جامعه مدنی ؛ تشکیل دادند تا در میان خبرنگاران ، تاثیر تحریم ها را روی زندگی بیماران، زنان، کودکان، معلولان، محیط زیست، گردشگری، و به طور کلی عرصه های اجتماع و اقتصاد و فرهنگ به تصویر بکشند . تصاویری که از مرگ خاموش ایرانیان ، تجاوز به حقوق آنان و قربانی شدن زنان و کودکان در اثر این تحریم ها حکایت دارد.
۲۸ مرداد روز جنبش ضد تحریم
۲۸ مرداد در تاریخ ایران یادآور کودتا علیه دولت مصدق و دخالت نیروهای خارجی است. کودتای مداخله جویانه و ضد توسعه و دموکراسی ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ که بیش از چند دهه تحقق دموکراسی در ایران را به تعویق انداخت. اعضای جنبش ضد تحریم هم با تاکید بر اینکه تحریم ها نیز نوعی دخالت و تجاوز محسوب می شود؛ این روز را “روز جنبش ضد تحریم” نام گذاری کرده اند.
علی‌اکبر سهیلی، یکی از اعضای جنبش «نه به تحریم»، تحریم را تجاوز به حقوق مردم یک کشور می‌داند و باور دارد آغاز حرکت جنبش «نه به تحریم» می‌تواند روز بزرگی برای کشور تحریم‌شده یا مورد تجاوز قرار گرفته باشد.
او درباره ساز و کار این جنبش می گوید:” «هر ایرانی، در هر جای دنیا می تواند در جنبش مدنی ضد تحریم شرکت کند و به تحریم های علیه ایران “نه” بگوید. »
او از همه نخبگان اجتماعی، فرهنگی واقتصادی ایرانی در داخل کشور و خارج از آن می‌خواهد تا در حرکت‌های مدنی، اعتراض خود را به تحریم‌های یکجانبه قدرت‌های جهانی نسبت به ایران نشان دهند.
همچنین اتحاد بین تمام گروهای مدنی و اجتماعی هم از دیگر نکاتی است که سهیلی به آن اشاره دارد:” هرچه نهادهای اجتماعی منسجم‌تر رفتار کنند، راحت‌تر می‌توانند اهداف خود را که همان شکست تحریم و رفع موانع رشد زندگی و معیشت مردم است محقق کنند. ”
نامه به بان کی مون درباره مخالفت با تحریم های علیه ایران
بهزاد فراهانی،بازیگر و هنرمند، نامه شورای سازمان های جامعه مدنی ایران را که خطاب به بان کی مون دبیر سازمان ملل متحد نوشته شده با صدایی رسا قرائت می کند. در این نامه از دبیر سازمان ملل متحد خواسته شده تا برای پایان دادن به جنگ خاموش تحریم‌ها دخالت کند.
در بخشی از این نامه آمده است:” ما فعالان جامعه مدنی ایران تحریم ها را ابزاری غیرانسانی، زشت و ناکارآمد و ضد معاهدات و میثاق نامه های بین المللی حقوق بشر و ارزش های تأکید شده جامعه مدنی می دانیم که با شعارهای کشورهای تحریم کننده مبنی بر دفاع از دموکراسی و حقوق بشر نه تنها سازگار نیست که بستر ساز رشد رادیکالیزم در جامعه ایرانی می گردد.”
نویسندگان نامه بر خواست و پیام ایرانیان برای رفع تحریم ها و صلح و دوستی و ارتباط سازنده با جامعه جهانی تأکید دارند:” از جامعه جهانی انتظار داریم با شنیدن ندای صلح خواهی و آشتی جویی مردم ایران به جای تحریم های خشونت بار و جنگ طلبانه، بر راه حل های خردورزانه، دیپلماتیک و صلح آمیز پای فشرده و گام های عملی در راستای رفع تحریم ها بردارند.”
تحریم ها و زندگی مخاطره آمیز بیماران
بهزاد رحمانی، خود را رئیس انجمن جراحان عمومی ایران و عضو شورای سازمان‌های جامعه مدنی معرفی می کند. با کت و شلوار و کراوات در جلسه حاضر شده است. به عنوان اولین سخنران به پوشش خود اشاره می کند:” شاید به ظاهرم نیاید اما من جانباز جنگ ایران و عراق هستم. و در جنگ چشمانم آسیب دید.”
او برای درمان بیماری چسمی خود مجبور به استفاده از قطره ای است که با خود به نشست آورده و در حقیقت می خواهد از تاثیر تحریم ها در حوزه بهداشت و درمان بگوید:” تا همین دو سال پیش، این قطره را ۱۷ هزار تومان می‌خریدم و الان قیمتش به ۱۲۰ هزار تومان رسیده است. برای تهیه همین هم ۵۰ داروخانه در تهران را زیر و رو کرده ام تا بتوانم سه بسته از این دارو را پیدا کنم.”
گران شدن هزینه‌های درمان ناشی از تحریم ها، زنان مبتلا به سرطان سینه را هم به مخاطره انداخته است. رحمانی می گوید:” براساس آمار موجود از هر ۴زن ایرانی یک زن به سرطان سینه مبتلا ست. یک دوره درمان سرطان سینه ۱۰۰میلیون تومان هزینه برمی‌دارد که بعد از تحریم‌ها و افزایش تورم به ۲۰۰میلیون تومان رسیده است. در این شرایط بیمه کمکی به بیمار نمی‌کند. حالا کسانی که مدعی حقوق بشر هستند این سوال را پاسخ بدهند که زن مبتلا به سرطان سینه چه ارتباطی می‌تواند به مسائل هسته‌ای داشته باشد؟”
رحمانی به بیماری سرطان مری یکی از بیمارانش اشاره می‌کند و می‌گوید که برای درمان او به یک پروتز نیاز داریم که تا قبل از تحریم‌ها قیمت آن ۸۰۰ هزار تومان بوده اما بعد از تحریم‌ها به ۶ میلیون تومان رسیده است. با این وجود نزدیک به ۴ روز است که تمام داروخانه‌های شهر را زیر پا گذاشته‌ایم اما این پروتز پیدا نمی‌شود.
رییس انجمن جراحان عمومی ایران هشدار می‌دهد که جنگ خاموشی که در لوای تحریم، جامعه انسانی ایران را نشانه رفته بیش از هرکسی جان بیماران را به خطر انداخته است.
زنان و کودکان قربانیان اصلی تحریم
مینو مرتاضی، فعال حقوق زنان هم از تاثیر تحریم ها بر زندگی زنان می گوید و آنان را قربانی اصلی تحریم ها بر می شمارد:” افزایش ۱۲درصدی بیکاری زنان در هشت سال اخیر، افزایش صد‌درصدی ازدواج دختران ۱۰ساله در یکسال اخیر، افزایش ۵۰درصدی فقر زنان، افزایش آزار زنان به‌طور مستقیم با مسائل تحریم مرتبط است، زیرا خانواده درگیر معضلات اقتصادی می‌شود و غفلت‌ها آسیب‌های اجتماعی را به بار می‌آورد و این پیامدهایی است که با ادعاهای صلح دوستانه تحریم کنندگان همخوانی ندارد.”
مرتاضی باور دارد که تحریم ها ملت را به جان هم انداخته است و فقر اقتصادی ناشی از تحریم ها به خانه ها رسوخ کرده است و خانه را به نا امن ترین محلی برای زنان تبدیل کرده است.چرا که بر اساس ساختار قدرت ، مرد همه فشارهای جامعه را به خانه می آورد و زن را مورد تعرض قرار می دهد.
تحریم و فشار اقتصادی
حمید حسینی، عضو اتاق بازرگانی تهران، کوتاهی سیاست خارجی دولت پیشین را یکی از عوامل تشدید تحریم‌ها می‌داند: «قرار بود عملکرد سیاست خارجی دولت نهم و دهم بر مصلحت و حکمت باشد. قیمت واردات بیش از سه‌برابر افزایش پیدا کرده، بسیاری از تولیدی‌های داخل تعطیل شده‌اند. رفتارهای دولت پیشین جای سوال زیادی دارد که حالا باید اصلاح شود.”
او در ادامه سخنان خود به نتایج تحقیقات اقتصاددانان آمریکایی در قبال تحریم‌های ایران اشاره و اعلام می‌کند که «براساس این تحقیق‌های به عمل آمده، تحریم ایران ۶۴میلیارد دلار، تشدید تحریم‌ها ۱۳۰میلیارد دلار، تحریم نفتی ایران ۵۰میلیارد دلار، محاصره دریایی ایران ۳۵۰میلیارد دلار، بمباران هوایی ۷۵۰میلیارد دلار و حمله تمام‌عیار به ایران ۱۳۰۰میلیارد دلار به اقتصاد جهانی ضرر می‌زند و این در حالی است که تعامل با ایران ۷۵میلیارد دلار به نفع اقتصاد جهانی است.»
به باور حسینی تحریم‌ها علاوه بر فشار سنگین بر مردم ایران بازار اروپاییان را نیز متضرر می‌کند. تحریمی که نه برای مردم ایران خوش است و نه برای غرب:” اما چرا ادامه دارد و چرا باید بهای آن را مردم ایران پرداخت کنند. لازم است تا بررسی‌های بهتری از سوی سازمان ملل متحد صورت بگیرد البته باید در تمامی این مراحل نهادهای اجتماعی و همچنین دولت یازدهم تا رسیدن به رفع تحریم‌ها به راه خود ادامه دهند؛ راهی که باید زودتر شروع می‌شد ولی جلوی ضرر را هرجا که بگیریم منفعت است. ”
تحریم و تخریب محیط زیست
محمد درویش فعال حوزه محیط زیست نیز تاثیر تحریم‌ها بر محیط زیست ایران را فاجعه می‌خواند :” گرانی‌ها و تحریم‌ها باعث شده بسیاری از خانوارهای ایرانی زیر خط فقر، برای ادامه زندگی به تخریب محیط‌زیست بپردازند. مثلا تحریم و افزایش تورم باعث شده تا مردم فقیر منطقه زاگرس دوباره به سمت استفاده از درخت‌های جنگل به عنوان سوخت بروند. کشاورزان این منطقه برای داشتن حداقل زندگی به جنگل‌ها و رویشگاه‌ها هجوم آورده‌اند. ”
او شکار بی‌رویه علفخواران برای تهیه گوشت، یورش به مناطق چهارگانه تحت حفاظت به بهانه استحصال مواد معدنی و تشدید آتش سوزی‌های عمدی در جنگل‌ها را از دیگر اثرات تحریم‌ها می‌داند :«برهنگی سرزمین در کشور ما افزایش معنی داری پیدا کرده است و تقریبا همه تالاب‌ها و محیط‌های آبی با تنشی بی‌سابقه روبه‌رو شده‌اند، رخدادی که اگر جلوی آن گرفته نشود،تبعات تنش‌های طبیعی و اجتماعی آن بی‌شک گریبان کل منطقه خاورمیانه را خواهد گرفت.”
تحریم و معلولان
«معینی» سردبیر سابق روزنامه سپید و فعال حوزه معلولان می‌گوید: «واضعین تحریم‌ها هیچ یک از خطوط قرمز را رعایت نکرده‌اند. تحریم‌ها امنیت کودکان و زنان را از بین برده و زندگی هزاران بیمار را با خطر جدی روبه‌رو کرده است.» او می‌پرسد چطور در زمان جنگ براساس کنوانسیون‌ها و معاهدات جهانی، حفظ میراث فرهنگی لازم است اما در تحریم‌ها کسی به سرنوشت میلیون‌ها انسان توجهی نمی‌کند؟
به گفته معینی، ویلچر برای معلولان حکم پا را دارد. تا سه –چهارسال پیش قیمت ویلچرهای دست دومی که از آلمان وارد می‌شد ۵۰۰ تا۶۰۰ هزار تومان بود اما الان به ۳ تا ۴ میلیون تومان رسیده است. یعنی یک معلول برای اینکه بتواند از خانه بیرون بزند، باید قیمت یک خودرو را پرداخت کند. او به وضعیت بیماران pku اشاره می‌کند و می‌گوید: «این بیماران به دلیل اینکه در بدن خود آنزیم هضم پروتئین ندارند، از شیر خشک مخصوص استفاده می‌کنند که تا قبل از تحریم هر قوطی برای آنها ۳۰۰هزار تومان می‌شد و قیمت آنها بعد از تحریم‌ها سر به فلک کشید.» او می‌پرسد کودک مبتلا با pku چه ربطی می‌تواند با تحریم‌ها داشته باشد؟ کودکی که پیش از تحریم ها هم با سوبسیدهای سنگین دولتی می‌توانست این شیرخشک را برای خود تهیه کند.
او به وضعیت افراد نابینا اشاره می‌کند و می‌گوید این افراد با کمک نرم‌افزارهایی از کامپیوتر استفاده می‌کردند اما الان شرکت‌های آمریکایی حاضر به فروش این نرم‌افزارها نیستند چون اجازه ندارند.
همچنین برخی دیگر از فعالان از اثرات تحریم ها روی حوزه های هنر و فرهنگ و حقوق سخن گفتند. و در مجموع تاکید بر این است که اعتراض به تحریم های علیه ایران اقدامی کاملا مدنی است و هر کسی می تواند با پیوستن به جنبش نه به تحریم صدای خود را به گوش تحریم کنندگان برساند. در این بین نقش جامعه مدنی و یک صدا شدن آنها نقشی مهم دارد که شورای سازمان های جامعه مدنی نیز بر آن تاکید دارد.
