گرایش زنان چهارمحال و بختیاری به مشاغل غلط‌انداز
روزنامه سرمایه ،صفحه زنان
ترانه بنی یعقوب
مدیران دستگاه‌های اجرایی چهارمحال و بختیاری از گرایش زنان این منطقه به مشاغل «غلط‌انداز» ناراحتند.
براساس نتایج پژوهشی که به منظور بررسی و زمینه‌یابی اشتغال زنان استان چهارمحال و بختیاری توسط عبدالله معتمدی انجام شده، مدیران اجرایی این استان مشاغلی چون منشیگری را مشاغل غلط‌انداز ارزیابی کرده و گرایش به چنین مشاغلی را غیرمفید و کم درآمد دانسته‌اند. آن‌ها معمولائ تمایلی به استخدام زنان نداشته و عواملی چون ماموریت رفتن زنان یا شیفتی بودن کارها را عوامل بازدارنده برای کار زنان در ادارات عنوان کرده‌اند که علی‌القاعده این موارد در تمام مشاغل مطرح نیست.
آن‌ها روی آوردن زنان به کارهای هنری، آموزشی، فرهنگی و تربیتی، تولیدی‌های پوشاک و لباس و خیاطی، امور درمانی و پرستاری را به عنوان راه‌حل رفع بیکاری زنان و شغل مناسب برای آن‌ها عنوان کرده‌اند.
این درحالی است که زنان این استان زنان پر کاری‌اند و ۵۶۶۷ درصد آن‌ها زمان کاری خود را کم دانسته و تمایل بیشتری برای حضور در محل کارشان اعلام کرده‌اند.
۲۷۷۴ درصد نیز ساعات کار فعلی خود را مناسب ارزیابی کرده و در این میان زنان شاغل شهری بیش از زنان شاغل روستایی تمایل به کار از خود بیشتر نشان داده‌اند.
این مدیران تاکید کرده‌اند که گرایش به منشیگری و کارهای اداری بیش از گرایش به دیگر مشاغل «غیراصولی» است.
با توجه به نتایج این پژوهش، می‌توان گفت که علل گرایش زنان به مشاغل منشیگر ی و اداری فقط کسب درآمد بیشتر است تا جایی که ۷۷ درصد زنان شاغل در مشاغل قالیبافی، خیاطی و هنری درآمد ماهانهء خود را بین ۱۰ تا ۱۵ هزار تومان عنوان کرده‌اند اما شاغلان در مشاغل دفتری و منشیگری درآمدی چهار برابر این مبلغ را عنوان می‌کنند.
بنابراین می‌توان عنوان کرد که این پژوهش نیز نشان‌دهندهء آن است که مشاغل هنری در چهارمحال و بختیاری مانند فرش‌بافی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار نیست و درآمدزایی اندکی دارد.
پژوهشگر همچنین با تاکید بر این تفاوت‌ها مسایل فرهنگی را نیز در چنین نتیجه‌گیری دخیل می‌داند: «افکار سنتی است که فقط مشاغل هنری و مشاغلی که زنان را در پستوی خانه‌هایشان و دور از شرکت در اجتماع نگاه می‌دارد بهترین مشاغل برای زنان می‌داند.»
این تحقیق با روش پیمایشی و با انتخاب ۴۰۲ نفر از مجموع مناطق شهری و روستایی انجام شد، ۱۵۷ نفر از جامعهء آماری این تحقیق زنان شاغل و ۲۴۵ نفر نیز غیرشاغل بوده‌اند.
اطلاعات دیگر این پژوهش نیز حاکی از آن است که زنان شاغل از زنان غیرشاغل جوان‌ترند و این بدان معناست که گرایش به اشتغال در نسل جوان بیشتر است. همچنین تفاوت‌های تحصیلی زنان شاغل و غیرشاغل نیز تاکیدی بر این مطلب است.
نوع شغل همسر هم از دیگر نکاتی است که بر شاغل یا غیرشاغل بودن زنان چهارمحال و بختیاری مؤثر است. تا جایی که ۲۴۴۸ درصد از همسران زنان شاغل کارمند و ۲۳۳۶ درصد نیز مشاغل فرهنگی داشته‌اند. اما در مقابل ۲۶۶۵ درصد از همسران زنان غیرشاغل شغل آزاد و ۲۳۳۳ درصد از آن‌ها نیز کشاورزند. از لحاظ درآمد نیز این تفاوت احساس می‌شود. بر این اساس همسران زنان شاغل درآمد بیشتری از درآمد همسران زنان غیرشاغل دارند.
به نظر پژوهشگر مسایل فرهنگی، نوع نگرش و تفاوت‌های طبقاتی در لابه‌لای این آمار به خوبی خودنمایی می‌کند. علاقه‌مندی به شغل یکی دیگر از فاکتورهایی است که در این پژوهش مورد سنجش قرار گرفته است. ۲۸۸۸ درصد از زنان شاغل استان به شغل‌شان علاقه مند و در همین حال ۷۶۶۶ درصد از زنان غیرشاغل نیز به داشتن شغل علاقه‌مندند و این در حالی است که ۱۴ درصد از زنان شاغل نمونهء تحقیق معتقدند; همسران‌شان با اشتغال آن‌ها مخالفند و ۲۰ درصد از شوهران زنان غیرشاغل نیز با وجود تمایل همسرشان به شاغل شدن با اشتغال آن‌ها مخالفت می‌ورزند.
براساس یافته‌های این پژوهش همچنین ۳۸۸۴ درصد از زنان غیرشاغل مهارت قالیبافی دارند، ۲۴۴۵ درصد خیاطی، ۱۳۳۹ درصد پرورش دام و طیور، ۱۱۶ درصد گلدوزی و هشت درصد جاجیم‌بافی می‌دانند. این مساله حاکی از آن است که یکی از گسترده‌ترین مهارت‌های زنان غیرشاغل قالیبافی است. یعنی ۳۲۲۴ درصد زنان غیرشاغل بر این مهارت تسلط دارند. اما نتیجه‌ای که پژوهشگر از گردآوری این آمار گرفته است، آن است که با وجود این که این زنان معمولائ بیش از چهار ساعت از اوقات روزشان را صرف این امور می‌کنند، اما خود را شاغل و نوع کارشان را شغل ارزیابی نمی‌کنند و اگر اطلاعات این ۳۱ درصد زنان غیرشاغل نمونهء‌تحقیق و سوابق اشتغالشان به میزان جامعهء زنان غیرشاغل استان افزوده شود، می‌توان گفت ۲۸۸۵ درصد از زنان غیرشاغل استان در واقع سابقهء‌اشتغال داشته‌اند. اما در این آمارها لحاظ نشده‌اند.
پژوهشگر از این موارد نتیجه می‌گیرد که می‌توان با کنترل و اصلاح نگرش فرهنگی و با حذف و کنترل عوامل بازدارنده شرایط لازم را برای استمرار این‌گونه مشاغل برای زنان فراهم ساخت. اما انگیزه‌های اشتغال زنان شاغل شهری و روستایی این استان نیز کاملائ متفاوت است. بیشتر زنان روستایی حدود ۵۱۱۴ درصد تامین هزینه‌های زندگی و
۲۷۷۶ درصد از زنان شهری علاقه‌مندی به شغل را انگیزهء خود برای اشتغال دانسته‌اند. همچنین دارندگان مشاغل متفاوت، علاقه‌مندی به شغل را از جهاتی متفاوت ارزیابی کرده‌اند. قالیبافان پس از علاقه‌مندی به عامل ضرورت و کارمندان و فرهنگیان پس از علاقه‌مندی به استقلال مالی و فعالیت اجتماعی اشاره کرده‌اند که این نکته نشانگر آن است که زنان کارگر، خیاط و قالیباف کسب درآمد را بیشتر از سایر محاسن شاغل بودن مورد توجه قرار داده در حالی که زنان کارمند فعالیت اجتماعی و آگاهی را بیشتر مورد توجه قرار داده‌اند.
یافته‌های پژوهشی حاضر همچنین نشان داد که زنان شاغل در رسیدگی به تحصیل فرزندانشان نسبت به زنان غیرشاغل عملکرد بهتری دارند و وضعیت تحصیلی فرزندان زنان شاغل و غیرشاغل تفاوت معناداری با هم ندارد.
اما ۷۲۲۲۷ درصد زنان شاغل استان چهارمحال و بختیاری از درآمد خود ناراضی بوده و همچنین زنان قالیباف، خیاط و… از این بابت بیشتر گلایه‌مند بودند. این نتایج در مجموع پایین بودن سطح درآمد زنان شاغل را نسبت به مردان نشان می‌دهد. از مجموع این مطالعات پژوهشگر نتیجه می‌گیرد که به ویژه در مشاغل هنری چون قالیبافی که در سطح استان گستردگی زیادی دارد کاهش کیفیت فرش دستباف سبب افت درآمد شده که همهء این مسایل ناشی از عدم تبادل اطلاعات و تجربه بین افراد صاحب فن با افراد متخصص است.
دیگر اطلاعات به دست آمده نیز نشان می‌دهد ادارهء کار نقش محدودی در راهنمایی به کارگماری شغلی زنان دارد و بسیاری از زنان جویای کار یا در مدت کوتاهی شغل خود را پیدا می‌کنند یا برای همیشه از صف جویندگان کار خارج می‌شوند.
بخشی از این تحقیق نیز به صورت مجزا به میزان مطالعهء زنان استان تعلق یافته است. از مجموع زنان شاغل استان ۱۹۹۷ و غیرشاغل ۶۶۹ درصد با نام نشریه‌ای که مختص زنان باشد آشنایی دارند که این اطلاعات حاکی از آن است که جامعهء زنان این استان با مطالعهء نشریات زنان بیگانه‌اند و فقط سه نفر از مجموع جامعهء آماری اسم نشریه‌ای از زنان را شنیده‌اند.
پژوهشگر در پایان این تحقیق پیشنهاداتی نیز همچون توجه بیشتر صنایع دستی استان، تغییر نگرش‌های فرهنگی، ایجاد تشکل‌های اختصاصی زنان، ایجاد یک سیستم کارآمد برای افزایش سطح مهارت زنان، ایجاد نظام اطلاع‌رسانی جامع برای مدیران اجرایی می‌دهد و آن‌ها را از راه‌‌های حل مشکلات زنان این استان ارزیابی می‌کند.