افغانستان تنها کشور جهان که تحصیل را برای دختران بالای ۱۲ سال ممنوع کرده است
افغانستان: ۱.۴ میلیون دختر همچنان توسط طالبان از مدرسه محروم شده‌اند.با احتساب دخترانی که قبل از اعمال ممنوعیت‌ها از مدرسه خارج شده بودند، اکنون تقریباً ۲.۵ میلیون دختر در کشور از حق تحصیل خود محروم شده‌اند که این معادل ۸۰٪ از دختران افغان در سن مدرسه است.
نویسنده:رومن پارلیه/وبسایت یونسکو
ترجمه:مهگان فرهنگ
کانون زنان ایرانی
سه سال پس از به قدرت رسیدن طالبان، افغانستان به عنوان تنها کشور جهان برجسته شده است که تحصیلات متوسطه و عالی به‌طور کامل برای دختران و زنان ممنوع شده است. طبق داده‌های جدید یونسکو که روز پنجشنبه منتشر شد، ۱.۴ میلیون دختر افغان عمداً از تحصیل محروم شده‌اند. دسترسی به آموزش ابتدایی نیز به‌شدت کاهش یافته و ۱.۱ میلیون دختر و پسر کمتر به مدرسه می‌روند.
آدری آزولای، مدیرکل یونسکو، اظهار داشت: “امروز، افغانستان تنها کشوری در جهان است که دسترسی به تحصیل را برای دختران بالای ۱۲ سال و زنان ممنوع کرده است. این وضعیت باید همه ما را نگران کند. حق آموزش نمی‌تواند مورد مذاکره یا سازش قرار گیرد. جامعه بین‌المللی باید به‌طور کامل بسیج شود تا بازگشایی بی‌قید و شرط مدارس و دانشگاه‌ها برای دختران و زنان افغان را به دست آورد.”
سه سال پس از سقوط کابل، یونسکو داده‌های جدیدی را منتشر کرده است که به‌شدت وضعیت آموزشی در افغانستان را نشان می‌دهد. به دلیل ممنوعیت‌های اعمال شده توسط مقامات بالفعل، حداقل ۱.۴ میلیون دختر از سال ۲۰۲۱ به بعد عمداً از دسترسی به تحصیلات متوسطه محروم شده‌اند. این رقم نسبت به آمار قبلی یونسکو در آوریل ۲۰۲۳، که ۳۰۰,۰۰۰ دختر بیشتر شده است، افزایش چشمگیری داشته است.
با احتساب دخترانی که قبل از اعمال ممنوعیت‌ها از مدرسه خارج شده بودند، اکنون تقریباً ۲.۵ میلیون دختر در کشور از حق تحصیل خود محروم شده‌اند که این معادل ۸۰٪ از دختران افغان در سن مدرسه است.
در طول تنها سه سال، طالبان تقریباً دو دهه پیشرفت پایدار برای آموزش در افغانستان را از بین برده‌اند و آینده یک نسل کامل اکنون در خطر است.
تأثیر شدید بر آموزش ابتدایی
اگرچه تحصیلات دختران زیر ۱۲ سال همچنان مجاز است، اما تعداد دانش‌آموزان ثبت‌نام شده در آموزش ابتدایی نیز از سال ۲۰۲۱ به‌شدت کاهش یافته است. طبق داده‌های جدید یونسکو، افغانستان در سال ۲۰۲۲ تنها ۵.۷ میلیون دختر و پسر در مدرسه ابتدایی داشت، در حالی که در سال ۲۰۱۹ این رقم ۶.۸ میلیون بود.
این کاهش در ثبت‌نام دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی نتیجه تصمیم مقامات طالبان برای منع معلمان زن از آموزش به پسران است که کمبود معلم را تشدید کرده است. همچنین می‌توان آن را با نبود انگیزه والدین برای فرستادن فرزندانشان به مدرسه، در یک وضعیت اقتصادی-اجتماعی دشوار توضیح داد. یونسکو از عواقب زیانبار این نرخ ترک تحصیل فزاینده نگران است که می‌تواند منجر به افزایش کار کودکان و ازدواج زودهنگام شود.
آمار نگران‌کننده در آموزش عالی
آمارها در آموزش عالی نیز بسیار نگران‌کننده هستند، با کاهش ۵۳ درصد از تعداد دانشجویان ثبت‌نام شده در دانشگاه‌ها از سال ۲۰۲۱. در نتیجه، کشور به زودی با کمبود فارغ‌التحصیلانی که برای مشاغل با مهارت‌های بالا آموزش دیده‌اند، مواجه خواهد شد که این اتفاق به خودی خود مشکلات توسعه را تشدید می‌کند.
تلاش یونسکو برای حمایت از روش‌های آموزشی جایگزین
از سال ۲۰۲۱، علاوه بر رهبری تلاش‌های بین‌المللی برای بازگشت دختران و زنان افغان به مدارس، یونسکو با شرکای خود برای توسعه روش‌های جایگزین آموزش کار می‌کند. برای فراهم کردن چشم‌انداز یادگیری برای دختران و زنان افغان، علیرغم این شرایط دشوار، این سازمان برنامه‌هایی بر اساس مشارکت جوامع محلی در ۲۰ استان کشور راه‌اندازی کرده است.
بیش از ۱۰۰۰ تسهیل‌گر، از جمله ۷۸۰ زن، برای ارائه دوره‌های سوادآموزی آموزش دیده‌اند. این دوره‌ها تاکنون به بیش از ۵۵,۰۰۰ جوان، که بیشتر آن‌ها دختر هستند، در نزدیک به ۱۹۰۰ روستا نفع رسانده‌اند. با این حال، کار همچنان عظیم است، با توجه به تعداد زیادی از جوانانی که از تحصیل محروم شده‌اند.
حمایت از پناهندگان افغان و آموزش از راه دور
یونسکو همچنین در کشورهای همسایه مانند پاکستان، تاجیکستان و ایران فعال است و از پناهندگان افغان و جمعیت‌های آواره حمایت می‌کند، از جمله از طریق مراکز آموزشی برای معلمان افغان.
یونسکو همچنین در زمینه آموزش از راه دور از طریق رادیو و تلویزیون سرمایه‌گذاری می‌کند و از رسانه‌های افغان که مایل به توسعه و پخش برنامه‌های آموزشی هستند حمایت می‌کند. این امر شامل سازمان بگم برای زنان است ( BOW ). که یک ایستگاه رادیویی در مارس ۲۰۲۱ و سپس یک کانال کابلی در مارس ۲۰۲۴ تأسیس کرد. محتوای پخش شده توسط شرکای رسانه‌ای یونسکو به یک مخاطب تخمینی ۱۷ میلیون افغان رسیده است.
اگرچه این روش‌های جایگزین آموزش به تاب‌آوری جوانان افغان کمک می‌کند، یونسکو یادآور می‌شود که هیچ چیزی نمی‌تواند جایگزین آموزش حضوری در کلاس درس شود.به همین دلیل، این سازمان از جامعه بین‌المللی می‌خواهد تلاش‌های خود را برای بازگرداندن حق آموزش دختران و زنان در افغانستان ادامه دهد.
