روابط جنسی و اسب تروآ، از ایدز تا سقط جنین، حمیدرضا شیرمحمدی

“گویانیوز:

در این نوشته در پی آنیم تا نشان دهیم حاملگی ناخواسته و سقط جنین از یکطرف و بیماری های مسری مقاربتی چون ایدز از طرف دیگر از معضلات قابل توجه بشر امروزند. امروزه نظر بر این است که حل این مشکلات تنها به توسط موعظه های اخلاقی برای اجتناب از روابط جنسی نامشروع امکان پذیر نیست و ترویج و اشاعه دانش و مهارت های استفاده از مواد ضدبارداری نقش بسیار موثری در کاهش تلفات و هزینه های جبران ناپذیر ناشی از سقط جنین و ایدز خواهد داشت.

چندی پیش وقتی معلوم شد خانم Keisha Castle-Hughes بازیگر ۱۶ ساله با استعداد نقش مریم باکره در فیلم Nativity (این بار نه از روح القدس که) از دوست پسر ۱۹ ساله خود حامله شد جهان و واتیکان که خود را برای جلسه افتتاحیه فیلم آماده میکرد در بهت و حیرت فرو رفتند بطوریکه شخص پاپ مجبور شد از شرکت در این مراسم خودداری کند. کارگردان فیلم به شوخی در باره او میگوید: به هرحال او دو تا از سه نقطه نظر واتیکان در این باره را رعایت کرده است: “هم ضدحاملگی استفاده نکرده و هم بچه را ننداخته است!”. اما پشت این طنز تلخ سوال مهم بدون جوابی خودنمایی میکند که یافتن پاسخ برای آن کمی دشوار می نماید. آیا حتی فرو رفتن در نقش مقدس و معنوی مریم باکره هم نتوانسته مانع از روابط جنسی (کنترل نشده) و در نهایت حاملگی ناخواسته در یک نوجوان ۱۶ ساله شود؟چرا؟

روابط جنسی کنترل نشده یکی از مهمترین معضلات امروزی جهان محسوب میشود که گسترش ایدز (در کنار دیگر بیماری های آمیزشی) و حاملگی ناخواسته و سقط جنین از بارزترین عوارض آن محسوب میشود. یکی از مسائل بسیار قابل توجه در برخورد با این دو موضوع، سردرگمی و تعارض حل ناشدنی است که سردمداران حکومت و سیاست جهانی در نحوه برخورد و پیشگیری از آن داشته اند. نگاه اجمالی به آمار ایدز و سقط جنین در ایران و جهان میتواند دورنمای محدودی از قله کوه یخی را آشکار کند که قسمت قابل توجهی از آن هنوز بر ما پنهان مانده است.

آمار ایدز در ایران و جهان

بنا به آمار سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۴ میلادی حدود ۴۰ میلیون انسان مبتلا به ویروس ایدز وجود داشته است که ۵ میلیون از آنان در یک سال قبل به آن مبتلا شده اند و قسمت اعظم آنان را ساکنان جنوب قاره آفریقا (مثل آفریقای جنوبی) و جنوب و جنوب شرقی آسیا (مانند هند) تشکیل میدهند. تخمین زده میشود که از ابتدای بروز این بیماری در ۲۵ سال پیش تاکنون حدود ۳۱ میلیون انسان در نتیجه ابتلا به ایدز جان باخته اند. از کل تعداد مبتلایان به ویروس HIV، حدود ۱۷ میلیون را زنان، حدود ۲۰ میلیون را مردان و حدود ۳ میلیون را نیز کودکان تشکیل میدهند. حدود ۹۰ درصد از این مبتلایان فاقد دسترسی به امکانات مناسب درمان ضدویروس ایدز هستند.

در ایران نیز از سال ۱۳۶۶ (که با گزارش اولین مورد ابتلا به ویروس HIV در یک کودک ۶ ساله مبتلا به هموفیلی) توجه وزارت بهداشت به حضور ایدز در ایران جمع شد آمار آلودگی به ویروس و بیماری ایدز همواره سیر صعودی داشته است. سال ۱۳۸۴ با ثبت رسمی حدود ۳۰۸۷ فرد جدید مبتلا به ایدز رکور دار تعداد موارد جدید رسمی مبتلا به ایدز در ایران بوده است.

طبق آمار ارائه شده از سوی مسئولین وزارت بهداشت و درمان ایران تعداد کل مبتلایان شناخته شده به ویروس ایدز از حدود ۳ هزار نفر در سال ۷۹ به حدود ۶ هزار نفر در سال ۸۲ و حدود ۱۴ هزار نفر در سال ۸۵ رسیده که نشان میدهد شیوع آلودگی با سرعت تقریبی بیش از ۲ برابر در هر سه سال رو به افزایش است. این در حالی است که تخمین ها و آمارهای غیر رسمی از حضور حداقل ۷۰ هزار فرد مبتلا به ایدز در ایران خبر میدهد که استانهای تهران و کرمانشاه و فارس بیشترین درصد آن را بخود اختصاص داده اند. تخمین زده میشود که هزینه درمان هر فرد مبتلا به ایدز در ایران حدود ۶۰۰-۵۰۰ هزارتومان در ماه باشد. از نکات قابل توجه در آمار مبتلایان به ایدز این است که با وجودیکه حدود ۸۰ درصد از کل ابتلا به ویروس HIV در دنیا از راه روابط جنسی کنترل نشده (همجنس یا غیرهمجنس) بوده است، این آمار در ایران بنا به اظهار نظر دکتر مهدی گویا – رئیس مرکز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی – چیزی حدود ۷.۴ درصد بوده است ( ۶۴ درصد از طریق سرنگ مشترک آلوده، ۱.۸ درصد از راه فراورده های خونی آلوده، ۰.۵ درصد از مادر به جنین و ۲۵.۸ درصد از راه های ناشناخته)، چیزی که شک و شبهه شدید خود مسئولین به درستی این آمار را برانگیخته است. حتی بر فرض اضافه کردن آمار موارد ناشناخته به گروه مبتلایان ناشی از روابط جنسی کنترل نشده باز هم این آمار (حدود ۳۶ درصد) با آمارهای مشابه از نقاط دیگر دنیا متفاوت است. این بدان معناست که به علل مختلف ما هنوز اطلاعات درستی در مورد آمار واقعی آلودگی ناشی از روابط جنسی کنترل نشده نداریم. همینطور بنا بر آمار رسمی تنها ۵.۵ درصد از آمار رسمی ثبت شده مراجعان مبتلا به ویروس ایدز مربوط به زنان بوده است که باز با آمار واقعی جهانی بسیار فاصله دارد. حقیقت این است که در ایران ثبت آمار آلودگی عمدتاً از طریق کلینیک های ترک اعتیاد و معتادان زندانی در زندانهای کشور مانند زندان قزلحصار یا معتادان ولگرد خیابانی بدست آمده است و تعداد مبتلایان مربوط به قشرهای مختلف اجتماع به دلایل مختلف در این آمارها لحاظ نشده است. بعبارت دیگر سازمانهای رسمی فاقد برنامه ریزی و ساز و کارهای لازم برای تشویق مبتلایان به مراجعه به کلینیک ها و آزمایشگاه های تشخیص ویروس ایدز در ایران بوده اند.

آمار سقط جنین در ایران و جهان

بنا به آمار رسمی منتشر شده از سوی انستیتو Alan Guttmacher در آمریکا از سال ۱(۹۷۳ که با تصویب دیوان عالی ایالات متحده اجازه سقط بدون اخذ مجوز از دادگاه به زنان داده شد) حدود ۴۵ میلیون مورد رسمی سقط به ثبت رسیده است و گمان بر این است که سالیانه حدود ۱۴۰۰،۰۰۰ هزار مورد سقط در ایالات متحده اتفاق می افتد. بالاترین آمار مربوط به گروه خانمهای ۲۴-۲۰ ساله (۳۲ درصد) است. حدود ۸۰ درصد از سقط ها مربوط به زنان ازدواج نکرده بوده است و ۴۶ درصد از آنان حداقل دارای سابقه یک سقط قبلی بوده اند.

مطابق آمار رسمی ارائه شده از سوی Chief Medical Officers of England and Wales در انگلستان و ولز حدود ۱۸۵،۴۰۰ مورد سقط جنین در سال ۲۰۰۴ میلادی گزارش شده است که بیشترین آن مربوط به زنان ۱۹-۱۸ ساله بوده است. ۸۸ درصد سقط ها زیر ۱۳ هفتگی رخ داده و فقط ۲۰ درصد از آنها به دلایل پزشکی صورت گرفته است.

آنچه مسلم است این است که بعلت قانونی بودن سقط در این کشورها عوارض بیشتر محدود به صدمات روحی تحمل شده از سوی زنان است و هزینه های مربوط به سقط جنین است. هرچند جمع آوری آمار قابل قبول در مورد حاملگی های ناخواسته و سقط جنین با مشکلات بی شماری همراه بوده است، طبق محاسبات موسسه Guttmacher در ۱۹۹۵ میلادی حدود ۴۶ میلیون مورد (تقریبا برابر با ۳،۵ درصد از کل جمعیت زنان) سقط اجباری اتفاق افتاده که ۲۰ میلیون آن بصورت غیرقانونی بوده است. در این میان سهم اروپای شرقی با حدود ۹درصد و اروپای غربی با ۱،۱ درصد از کل جمعیت زنان بیشتر و کمتر از بقیه تخمین زده شده است. در میان کشورهایی که سقط جنین بصورت قانونی انجام میشده است ویتنام با ۸.۳ درصد و بلژیک با ۱ درصد از کل جمعیت زنان بیشترین و کمترین سهم را بخود اختصاص داده بودند.

نکته جالب توجه این است که میزان سقط جنین در کشورهای دارای محدودیت های قانونی از کشورهایی که در آنها سقط جنین قانونی است کمتر نبوده است اما میزان مرگ و میر و عوارض ناشی از اقدامات غیر بهداشتی افراد غیرمسئول بسیار بالاتر بوده است. گمان بر این است که حدود یک چهارم از کل حاملگی ها در دنیا بصورت ناخواسته اتفاق می افتد. در کشورهای پیشرفته حاملگی های ناخواسته حدود ۵۰ درصد از کل حاملگی ها را تشکیل میده و ۳۶ درصد از کل حاملگی ها منجر به سقط میشود. در کشورهای جهان سوم این آمار به ترتیب ۳۶ و ۲۰ درصد از کل حاملگی هاست (چرا که خانواده ها خواستار تعداد بچه بیشتری هستند). سهم آسیا از کل سفط جنین های جهان حدود۶۰ درصد است. رومانیا، کوبا، ویتنام و در وحله بعد شیلی و پرو از کشورهای با بالاترین شیوع سقط جنین در جهان هستند. روی هم رفته در جهان به ازای هر یک زن (در هر طول عمر) یک مورد سقط جنین اتفاق می افتد. مطابق این بررسی پایین بودن میزان سقط جنین بیشتر ناشی از گسترش و ترویج استفاده از مواد ضدبارداری بوده است و محدودیت های قانونی تأثیری در کاهش سقط جنین نداشته است.

مطابق آمار بهداشت جهانی در سال ۲۰۰ سالیانه حدود ۶۸ هزار زن در اثر عوارض ناشی از سقط جنین غیربهداشتی فوت میکنند. تقریبا تمام این نوع سقط جنین در کشورهای جهان سوم اتفاق می افتد که برابر با ۲۰ میلیون مورد (یکی به ازای هر ۹ مورد حاملگی) است. همچنین پیش بینی شده است تا حدود ۸ میلیون زن از عوارض این گونه اعمال مانند عفونت، خون ریزی و پارگی احشای داخلی رنج می برند.

در ایران بر اساس آمار اعلام شده از سوی دکتر شهاب الدین صدر در سال ۱۳۸۴ برای ۱۱۱۱ زن به دلایل پزشکی مجوز سقط جنین قانونی صادر شده است. رئیس اداره (سلامت خانواده و) جمعیت وزارت بهداشت طی خبری که در مردادماه ۱۳۸۵ منتشر شد اعلام کرد که از حدود ۱۲۰۰،۰۰۰ بارداری زنان در ایران، سالانه حدود ۳۰۰ هزار بارداری ناخواسته (نزدیک به یک سوم از آنها) رخ میدهد که نزدیک به یک سوم آنها (حدود ۹۰هزار در سال) به سقط جنین منجر میشود. مطابق این آمار در ایران تنها حدود ۱ درصد از کل سقط ها در شرابط قانونی و کاملا بهداشتی صورت میگیرد.

تجربه جهان در بررسی عوامل موثر بر کنترل روابط جنسی

گزارش اخیر منتشر شده در American Journal of Public Health بر اساس مطالعه مشترک دانشگاه کلمبیا در نیویورک و انستیتو Guttmacher نشان داده است که میزان حاملگی های ناخواسته در سنین ۱۹-۱۵ سال در آمریکا از سال ۱۹۹۵ میلادی به این طرف کاهش داشته است که حدود ۸۶ درصد از آن ناشی از توسعه فرهنگ استفاده از کاندوم در زنانی است که حاضر به خودداری از روابط جنسی نبوده اند. میزان حاملگی در گروه سنی ۱۹-۱۵ سال در دهه ۱۹۹۰ (۲۰۰۰-۱۹۹۰ میلادی) حدود ۲۷ درصد کاهش داشته است. تنها ۱۴ درصد از این افت در نتیجه تمایل بیشتر دختران به خودداری از رابطه جنسی بوده است.

سیاست دولت از زمان روی کار آمدن دولت بوش همواره تأکید بر موعظه جوانان به خودداری از رابطه جنسی بجای توسعه استفاده از مواد ضدبارداری است. بودجه ۲۷۰ میلیون دلاری داخل آمریکا تنها به کلاسها و گروه هایی اختصاص داده میشود که جوانان را فقط به خودداری از رابطه جنسی دعوت کنند و حق تشویق آنها به استفاده از روشهای مختلف ضدبارداری را ندارند. خانم اسکارلت جانسون (بازیگر سینما) اعتقاد دارد “اگر قرار بود آمریکا کاملا به راهی که جورج بوش خواسته بود می رفت الان هر آمریکایی حداقل باید ۶ بچه داشته باشه” . برعکس دولت بریتانیا سیاست متفاوتی در این مورد داشته است. Gill Frances مدیر گروه دولتی Independent Advisory Group on Teenage Pregnancy با صحه گذاشتن بر نتیجه این بررسی میگوید: این نشون میده که ما با توسعه اطلاعات و فرهنگ استفاده از مواد ضدبارداری بهترین کار رو برای کاهش حاملگی های ناخواسته در نوجوونها انجام میدیم. نصیحت کردن به جوونها برای اینکه دور و ور سکس نگردید دردی رو دوا نمیکنه و نتیجه این بررسی هم همین رو نشون میده.” با اینحال بر اساس همین بودجه ۵۵۰ میلیون کاندوم بصورت رابگان در اختیار مردم و دیگر کشورهای جهان سوم گذاشته شده است. و در یک چرخش ۱۸۰ درجه، جورج بوش اخیرا طی یک سخنرانی در پنسیلوانیا از کاندوم بعنوان موثرترین سلاح در مقابله با ایدز نام برد.

فشارها و تعارضات فرهنگی و اجتماعی

یکی از مهمترین عوامل موثر در روابط جنسی کنترل نشده تعارضات و فشارهای فرهنگی مانع در این زمینه است. همراه داشتن کاندوم یا قرصهای ضدحاملگی در کیف یک خانم (بخصوص اگر ازدواج نکرده باشد) از نظر دیگران با انگ ها و اشارات ناراحت کننده ای همراه خواهد بود. پیشنهاد بکار بردن کاندوم از سوی هریک از طرفین یک رابطه با احتیاطات زیادی همراه است و همیشه بیم آن میرود که دیگری این کار را نوعی توهین بخود تلقی کند. یکی از آقایان هنگامی که در مورد رابطه جنسی اخیرش با یک زن مطلقه صحبت میکرد توضیح داد که هنگام معاشقه وقتی خواست از کاندوم استفاده کند آن زن وی را با خشم نگاه کرد و با عصبانیت با اشاره به کاندوم سوال کرد: آیا فکر میکنی من هم از همان زنان خیابانی هستم؟ الگوی یک دختر خانم “نجیب “در آیینه ذهنی زنان و مردان دختری است که هیچگونه سابقه تماس جنسی ندارد و باید این را در نحوه معاشقه و نزدیکی خود نشان دهد. این امر در تعارض کامل با دانش و مهارت استفاده از کاندوم یا دیگر روشهای ضدبارداری است. تقریبا تعداد قابل توجهی از دختران با وجود احتمال معاشقه و نزدیکی در تماس های غیررسمی خود بصورت ناخودآگاه از همراه بردن هرگونه وسیله بهداشتی مانند کاندوم یا قرصهای ضدبارداری خودداری میکنند. در واقع همراه داشتن این وسایل به معنی پذیرش آگاهانه تجربه و تمایل به رابطه جنسی است که با احساس گناه و تشویش شدیدی همراه خواهد بود. به همین ترتیب همین شخص ممکن است نتواند آزادنه با اشخاص مطلع در این زمینه صحبت کند. این کار به معنی اقرار ضمنی به داشتن چنین روابطی است که با احتمال ملامت های کلامی و یا دیگر برخوردهای ناخوشایند همراه است. بدین ترتیب بنظر می رسد بدون حل این تعارضات – حتی با در اختیار گذاردن کاندوم های رایگان در سطح مراکز بهداشتی- امکان کنترل مناسب روابط جنسی وجود نخواهد داشت.

نبود ارتباط کلامی مناسب با والدین از دیگر نشانه های حضور تعارضات درونی در این موارد است. در یک نظرسنجی که توسط بی بی سی از جوانان صورت گرفت مشخص شد حدود ۷۶ درصد از آنها امکان گفتگو با پدر و مادر خود در مورد رابطه جنسی را نداشتند (این در حالی است که ۴۱ درصد از والدین تصور میکردند که از این نظر آمادگی کامل برای گفتگو با بچه های خود را دارند). نتیجه یک بررسی دیگر که در آگوست سال ۲۰۰۲ میلادی توسط بی بی سی منتشر شد حاکی از آن بود که نوجوانانی که خیلی راحت میتوانند با والدین شان در مورد رابطه جنسی حرف بزنند احتمالاً

• در سنین بالاتر اقدام به رابطه جنسی میکنند،

• با جفت های کمتری رابطه دارند

• و از ماده ضدبارداری مناسبی برای کنترل احتمال بارداری یا سرایت بیماری های آمیزشی استفاده میکنند.

بر خلاف تصور بعضی گفتگو در مورد مسائل جنسی لزوماً باعث “باز شدن روی بچه ها” و یا تشویق آنها به شروع سکس نمیشود. مثلاً در هلند که طبق یک بررسی ۵۸ درصد از نوجوانان اظهار کرده اند که برای گفتگو درباره مسائل جنسی مشکلی ندارند، سن اولین رابطه جنسی بطور متوسط یک سال بیش از نوجوانان در انگلستان است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.