دو سوم دهیاران زن استان اردبیل در بخش فیروز زندگی می‌کنند
کانون زنان ایرانی/ آیدین فرنگی: دو سوم دهیاران زن استان اردبیل در بخش “فیروز” شهرستان “کوثر” زندگی می‌کنند.
سکونت دو دهیار از جمع کل سه دهیار زن استان اردبیل در بخش فیروز شهرستان کوثر برای من به قدری جالب بود که خود را ناگزیر از نوشتن چنین تیتر و لیدی دیدم. البته امیدوارم بعد از خواندن جمله پیشین جذابیت لید و تیتر در ذهن‌تان تقلیل نیافته باشد.
تاسیس واحدهای متعدد دانشگاهی و آموزش عالی در اردبیل و سایر شهرهای استان سبب شده تا در همه روستاهای پرخانوار منطقه یک یا دو دختر فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی سکونت داشته باشد. فارغ‌التحصیلان دانشگاهی ساکن روستاها علاوه بر کمک به ارتقا سطح نگرش و فرهنگ روستاییان، در راه دستیابی به حداقل‌های زندگی سالم نیز تلاش می‌کنند. در سرزمینی که در طول تاریخ آن زنان از شان انسانی چندانی برخوردار نبوده‌اند، اکنون دخترانی جوان قصد نوسازی محیط خود را دارند.
“ثریا امانی”، ۲۶ ساله، کارشناس زبان و ادبیات فارسی نخستین زنی است که در استان اردبیل به عنوان دهیار انتخاب شده. دهیار روستای “فیروزآباد” بخش فیروز می‌گوید: «بعد از صدور مجوز تاسیس دهیاری در روستای ما، شورای روستا از داوطلبین خواست تا در صورت بومی بودن و داشتن مدرک تحصیلی دیپلم برای کسب این مسوولیت کاندیدا شوند. در روستای ما هم تعداد کاندیداها بیش از ده نفر بود . متاسفانه شورا در نخستین دور بررسی خود با این استدلال که خانم‌ها نمی‌توانند از عهده کارهای دهیاری بربیایند، نام کاندیداهای زن را خط زد. ما هم اعتراض خودمان را به بخشداری منطقه اعلام کردیم. بخشدار فیروز هم که دارای نگاهی انسان‌مدار و تساوی‌طلبانه است، رفتار تبعیض‌آمیز شورا را نپذیرفت و با دلیل اعضای شورا را قانع کرد تا دارنده بالاترین مدرک تحصیلی در روستا به عنوان دهیار برگزیده شود.»
دومین دهیار زن استان اردبیل نیز ۲۶ ساله است و کارشناس زبان و ادبیات فارسی. “رویا اسمعیلی” دهیار روستای “کمق” بخش فیروز در خصوص نحوه انتخاب شدنش به عنوان دهیار می‌گوید: «وقتی از وجود مسوولیت دهیاری باخبر شدم، تمایلم برای کسب این سمت را ابتدا با خانواد‌ه‌ام در میان گذاشتم و بعد آمادگی‌ام را به عنوان کاندیدا به شورای روستا اعلام کردم. در ابتدا هم اگرچه این کار من با مخالفت اعضا و رییس شورا مواجه شد، ولی سرانجام تواستم با تلاش خودم ثابت کنم که زن هم می‌تواند مثل مرد به عنوان یک مدیر در جامعه ظاهر شود.»
بی‌سوادی مردم و حاکمیت باورهایی که برای زن شانی انسانی معادل مرد قائل نیست، سبب شده تا اغلب روستاییان میانسال و بخصوص ریش سفیدهای ده دیدگاه منفی‌ای درخصوص فعالیت‌های اجتماعی زنان داشته باشند. صاحبان این نگاه نیز اگرچه تا چندی پیش با قطعیتی تام انجام فعالیت‌های اجتماعی و عمرانی توسط زنان را نفی می‌کردند، به گفته امانی، دهیار روستای فیروزآباد، کارهای انجام یافته توسط وی تحجرهای اولیه موجود در روستای‌شان را اندکی نرم کرده است: «در محیط روستا همچنان به زن به چشم موجودی ضعیف و ناقص نگاه می‌شود. به عقیده آنها زن باید در چارچوب دیوارهای خانه اسیر باشد… در ابتدا علاوه بر شگفت‌زدگی در برابر کارهای من، نسبت به فعالیت‌هایم اعتراض هم می‌کردند؛ ولی حالا بعد از گذشت زمان و مشاهده نتیجه کارهای صورت گرفته، کم کم دارند متقاعد می‌شوند که زن نیز می‌تواند فعالیت اجتماعی داشته باشد.»
علاوه بر موانع فکری و فرهنگی‌ای که در همه لایه‌های اجتماعی ریشه دوانده و نیز موانع قانونی موجود، ذهنیت برخی مدیران هم نقش مهمی در سرکوب توانایی‌های زنان دارد. اگر امروز دو دهیار از جمع سه دهیار زن استان اردبیل ساکن بخش فیروز هستند، نباید نسبت به شرایط مدیریت بخشداری این منطقه بی‌توجه بود. امانی می‌گوید: «مدیران منطقه تعامل و همکاری خوبی با ما دارند و بخصوص بخشدار فیروز که هیچ وقت از راهنمایی و کمک دریغ نکرده است». اسمعیلی، دهیار روستای کمق نیز تفکر علمی مدیران منطقه را عامل مهمی در نفی دیدگاه‌های مردسالارانه دانسته و می‌افزاید: «سطح برخورد مدیران منطقه و بخصوص بخشداری فیروز به گونه‌ای بوده که من جنسیتم را به عنوان مانعی در راه اجرای برنامه‌هایم ندیده‌ام».
بازگشت جوانان تحصیل‌کرده به روستاهای زادگاه‌شان، احداث راه‌های ارتباطی، برق‌کشی و در نتیجه راهیابی رسانه تلویزیون به روستاها، زندگی روستایی را دستخوش تغییرات متعددی کرده. دهیار روستای کمق برنامه‌های خود را چنین شرح می‌دهد: «من یک سری ایده‌های مدرن در ذهن دارم. برای تحقق این اهداف باید سطح آگاهی در محیط روستا بالا برود. احداث خانه‌های مسکونی با مصالح جدید و محکم، نظافت و رسیدگی به بهداشت روستا و انجام کشاورزی و دامپروری با شیوه‌های نو جزو هدف‌های من است». دهیار روستای فیروزآباد نیز می‌گوید: «دهیار در روستا به منزله شهردار یک شهر است. برنامه من ایجاد محیطی بهتر، ساماندهی و تنظیف معابر، ایجاد امکانات تفریحی و آموزشی و جلب مشارکت مردم برای اجرای طرح‌های عمرانی متناسب با فضای روستا است. ما موفق شدیم که در عرض دو ماه با خودیاری اهالی پارکی به مساحت یک هکتار را برای بازی و تفریح کودکان درست کنیم. ایجاد سیتسم جمع‌آوری و دفن روزانه زباله نیز کار دیگری است که در این مدت موفق به انجام آن شده‌ایم. البته کمبود اعتبار مهم‌ترین مشکلی است که در راه عملیاتی شده برنامه‌هایمان در پیش رو داریم…»
دهیاران جوان روستاهای فیروزآباد و کمق با باور به توانایی‌های خود و لزوم بهبود شرایط زیستی در روستا، تلاشی دو چندان از خود نشان می‌دهند؛ چرا که علاوه بر مساله تحقق برنامه‌های‌شان، آندو باید از شان انسانی و توانایی‌های مدیریتی و اجرایی زنان نیز دفاع کنند. اکنون حتی در صورت مخالفت مراکز رسمی نیز جوانانی تحصیل کرده و آشنا با زندگی نو، کمر به نوسازی محیط پیرامون خود بسته‌اند. معیارهای قدیمی در حال فروپاشی است و ارتقا سطح بینش عمومی، واقعیتی غیر قابل انکار. ما هم باید آماده باشیم که کم کم با تعریفی جدید به برخی روستاها نگاه کنیم؛ چرا که روند تحولات تعریف‌های الگو شده ما را به زودی از اعتبار ساقط خواهد کرد.
بازانتشار مطبوعاتی این گزارش ممنوع می‌باشد.