سهم اندک زنان در مشاغل تولیدی و مدیریتی‌رادیو و تلویزیون ایران

زنان در رسانه ی کم مخاطب تر یعنی رادیو و نیز در فعالیت های تولیدی کم درآمد تر مثل نویسندگی حضور دارند در حالی که حضور مردان در رسانه پر مخاطب (تلویزیون) است و فعالیت های پردرآمدی همچون ساخت سریال های تلویزیونی را در اختیار دارند.

این نشان دهنده ساختار دوگانه است. ساختاری که از یک سو زنان ویترین آن هستند و از سوی دیگر در پشت صحنه جایی که فکر ساخته می شود مردان حضور دارند.

کانون زنان ایرانی

فریده غائب

در مشاغل تولیدی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران همچون تصویر پردازی و نورپردازی کمتر از ده نفر از زنان در مقابل خیل عظیم مردان فعالیت می کنند.

این را دکتر اعظم راود راد در مرکز مطالعات و تحقیقات زنان می گوید.

” زنان و رسانه های ارتباط جمعی” که عنوان سخنرانی این استاد دانشگاه است نتایج جالبی از رادیو و تلوزیون داخلی و نیز مقایسه آن با رادیو و تلوزیون خارجی را نشان می دهد.

وی ابتدا به بیان نقش تولیدی زنان در رادیو و تلوزیون ایران می پردازد. به گفته وی تنها ۱۴درصد از مشاغل تولیدی رادیو و تلویزیون ایران در اختیار زنان است که بیش از ۶۰درصد همین تعداد در شغل هایی همچون تهیه کننده و منشی صحنه و … حضور دارند در شغل های تولیدی همچون همچون تصویر برداری، نورپردازی و آهنگسازی، کمتر از ده زن فعالیت می کنند.

به عقیده راود راد حضور حتی یک زن در این عرصه نشان می دهد این مشاغل مردانه نیستند و زنان نیز توانایی کار در این عرصه ها را دارند.

وی به حضور کم زنان در مشاغل تولیدی صدا وسیما را اشاره می کند و می گوید: ۸۵درصد زنان شاغل در صدا و سیمای ایران در رادیو مشغول فعالیت هستند و تنها ۷/۲درصد مدیران صدا و سیما را زنان تشکیل می دهند. نوع برنامه های تولیدی زنان بیشتر در گروههای فرهنگی- اجتماعی – کودک و نوجوان، ادب و هنر آموزشی است و کمتر در گروه سیاسی و تاریخ فعالیت دارند.

وی در ادامه از مقایسه وضعیت زنان تولید کننده در صدا و سیما با مردان همین سنخ به این نتیجه می رسد که زنان در رسانه ی کم مخاطب تر یعنی رادیو و نیز در فعالیت های تولیدی کم درآمد تر مثل نویسندگی حضور دارند در حالی که حضور مردان در رسانه پر مخاطب (تلویزیون) است و فعالیت های پردرآمدی همچون ساخت سریال های تلویزیونی را در اختیار دارند.

این نشان دهنده ساختار دوگانه است. ساختاری که از یک سو زنان ویترین آن هستند و از سوی دیگر در پشت صحنه جایی که فکر ساخته می شود مردان حضور دارند.

وی در ادامه بر اهمیت برنامه ریزی سازمان های رسانه ای برای حل این معضل تاکید می کند و با اشاره به برنامه ریزی سازمان های رسانه ای برای حل این معضل تاکید می کند و با اشاره به برنامه ریزی رادیو بی بی سی منظور خود را روشن می سازد.

یکی از برنامه های اصلی رادیو بی بی سی حضور زنان در آن بود. تا سال ۱۹۷۱، ۳۳درصد تولید کنندگی برنامه ها در دست زنان بود و تا سال ۱۹۷۶ در قسمت های مدیریتی حداقل یک زن وجود داشت. تا سال ۱۹۹۹ حضور زنان در مشاغل تولیدی و مدیریتی این سازمان افزایش یافت.

به گفته این استاد ارتباطات عامل مهم توجه به نقش زنان در رادیو بی بی سی”خواست سازمانی” بود.

اما در مجموع تولید در تلویزیون های خارجی نیز برای زنان مطبوع نیست. راود راد در جمع بندی کلی از این وضعیت می گوید: از نظر تولید کنندگی زنان در جهان رسانه ها در اقلیت هستند. همچنین برچسب ” یقه صورتی” به مشاغل رسانه ای زنان موقعیت و اعتبار اجتماعی آن مشاغلی که زنان در آن حضور داشتند را کم اهمیت جلوه داد.

در اکثر رسانه های خارجی تبعیض جنسی عمودی قابل انکار نیست. یعنی مشاغل تولیدی برای مردان و مشاغل مالی و اداری برای زنان است. و تداوم نقش های خانوادگی زنان در برنامه سازی (آموزشی، خانوادگی، کودکان) دیده می شود.

مدیر گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی از موقعیت خانوادگی و شغلی زنان و رفتار تحقیر آمیز همکاران مرد به عنوان موانع مشترک کار حرفه ای زنان در رسانه ها یاد می کند و می گوید: در همه جوامع هنوز این زنان هستند که کارخانه را انجام می دهند و به همین دلیل است که زنان بیشتر در رادیو کار می کنند چرا که تلویزیون دارای تصویر است و حضور دائم زنان را می طلبد.

همچنین رفتار تحقیر آمیز همکاران مرد در اکثر رسانه های خارجی و نیز داخلی وجود دارد. بازنمایی جنس پرستانه از زن در رسانه آنقدر زیاد است که تصور استفاده از زن را در ذهن مخاطب و حتی همکاران مرد ایجاد می کند. به عقیده راود راد این نگاه حتی در ایران نیز وجود دارد منتهی شکل آن در مقایسه با رسانه های خارجی متفاوت است. در ایران این رفتارها یا در قالب شرعی ازدواج در می آید و یا به صورت تهمت به همکار زن و یا به اشکال دیگر است.

وی در ادامه نحوه بازنمایی زنان در رسانه های ایرانی و خارجی را بیان می کند:” در رسانه ها زنان به عنوان مادر- همسر هستند و در فضای خصوصی و خانوادگی تصویر می شوند، به زنان جوان بیشتر توجه می شود و همچنین شخصیت های زنان در رسانه ها به عنوان موجوداتی آسیب پذیر، وابسته و مطیع حضور دارند.

راود راد در بخش دیگری از سخنان خود به انواع مصرف رسانه ای زنان اشاره می کند. اینکه زنان از چه رسانه ای استفاده می کنند؟: ” رمان های عشقی مردم پسند، تلویزیون و برنامه های خانوادگی و فیلم های ملودرام پاسخ داود راد به این سئوال بود.

در پایان این محقق برای بهبود وضعیت زنان در رسانه ها افزایش تعداد تولید کنندگان رسانه ای زن با استفاده از مکانیزم های حمایتی، بازنمایی واقع گرایانه تر از وضعیت زنان جامعه، آموزش های حرفه ای به زنان و تغییر دیدگاههای خود زنان تولید کننده رسانه ای را پیشنهاد می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.