علیرضا علوی‌تبار:قانونگذاران زن را محدود به خانواده می‌بینند
سرمایه :پیوند زدن مسایل زنان با مسایل خانواده پیش فرض نادرستی است که قانونگذاران هنگام تصمیم‌گیری‌‌هایشان آن را لحاظ می‌کنند.»
علیرضا علوی‌تبار از روشنفکران دینی با بیان این مطلب از لایحهء‌جدید حمایت از خانواده که قرار است به زودی در صحن علنی مجلس مطرح شود، انتقاد می‌کند.
در دومین نشستی که کمیسیون زنان جبههء مشارکت برای نقد لایحهء حمایت از خانواده عصر دیروز برگزار کردند، این بار علوی‌تبار به بررسی جامعه‌شناختی این لایحه و نگاه دولت و قانونگذاران به اصلاح خانواده، پرداخت.
او معتقد است هم قانون‌گذاری و هم خط مشی گذاری در مورد خانواده‌های ایرانی در سایهء چند پیش‌فرض نسجیده قرار دارد و تا زمانی که این پیش فرض‌ها باشند، با تکرار همین مشکلات مواجه خواهیم بود.
اولین پیش‌فرضی که علوی‌تبار آن را نادرست می‌پندارد پیوندزدن مسایل زنان با مسایل خانواده است و این تفکر همچنان در اذهان قانونگذاران ما وجود دارد. او می‌گوید: «من منکر نقش زنان در خانواده نیستم و بخشی از هویت زنان ناشی از خانواده است اما اگر کسی فکر می‌کند که زن یعنی خانواده، نادرست است و این تقلیل دادن موقعیت زنان است.»
به اعتقاد او خانواده محل مشترک زنان و مردان است بنابراین برای بازخواست نهاد خانواده نباید تنها زنان مورد توجه قرار بگیرند. این پیش فرض غلط که زن را مساوی خانواده تلقی می‌کنند، موجب می‌شود قوانین اصلاح خانواده در درجهء اول قوانین مربوط به زنان را نشانه بگیرد.
دومین پیش‌فرض نادرست تلاش برای زنده‌کردن خانوادهء سنتی در چارچوب جامعهء جدید است. علوی‌تبار با اشاره به این نکته معتقد است: «این کار شدنی نیست چرا که خانوادهء سنتی بر اصل نابرابری همه جانبه زن و مرد بنیان نهاده شده است. در خانوادهء سنتی زن و مرد به لحاظ فرصت دسترسی و برخورداری از منابع در وضعیت نابرابری قرار دارند. همچنین در خانواده‌های سنتی مردان از آزادی جنسی زیادی برخوردار هستند.»
به گفتهء علوی‌تبار یکی دیگر از ویژگی‌های خانواده سنتی اقتصاد است. خانواده به مثابه یک واحد اقتصادی خویشاوندی است که در آن تفکیک مدرن اتفاق نمی‌افتد. مدیریت سلسله مراتبی است و تامین‌کننده این بنگاه هم خانواده است. همچنین در خانواده سنتی هدف نهایی ازدواج و تولد کودک است بنابراین وقتی خانواده قادر به تولید فرزندی نباشد خیلی زود در معرض فروپاشی قرار می‌گیرد.
علوی‌تبار با بیان این نکات متذکر می‌شود که بسیاری از ویژگی‌های خانواده سنتی در جامعهء ما زیرسوال رفته است: «ورود گسترده زنان به بازار کار و تغییر موقعیت زنان در بازار کار برخی از رکن‌های اصلی خانواده سنتی را متزلزل کرده است. همچنین ادارهء‌خویشاوندی یک واحد اقتصادی خانواده موقعیت خود را از دست داده و در حال حاضر زنان در بنگاه‌های جدید جایگاه بالاتری از بنگاه اقتصادی خانواده دارند.»
او همچنین به تغییر انتظارات در روابط جنسی در خانوادهء جدید اشاره می‌کند: «در روابط جنسی سنتی زن نقش منفعلانه دارد اما در جامعهء کنونی این نقش تغییر یافته است. هرچند در خانوادهء سنتی موقعیت انحصاری این نقش جنسی به زن قدرت می‌داد و به دلیل همین انحصارگری از امکان چانه‌زنی برخوردار بود، اما از طرف دیگر همین نقش منفعلانه جنسی‌اش نیز او را در مقام پایین‌تری قرار می‌داد.»
به گفتهء او در حال حاضر توقع انفعال و یک طرفه بودن رابطه جنسی از بین رفته در عین حال این انحصار هم از بین رفته است. او از این گفته‌ها نتیجه می‌گیرد که اتفاقات جدید موجب شده که حفظ خانواده سنتی غیرممکن باشد.
علوی‌تبار در ادامه از پیش‌فرض نادرست سوم یاد کرد. پیش‌فرضی که قانونگذاران آن را در ذهن دارند:«تصور می‌شود خانوادهء سنتی دینی‌ترین و اخلاقی‌ترین صورت ممکن یک خانواده است درحالی که خانواده سنتی به هیچ وجه دینی‌تر و اخلاقی‌تر از خانوادهء امروزی نیست.»
او برای این سخن‌اش مصداق می‌آورد:«میزان خشونت علیه زنان و کودکان در خانوادهء سنتی فاجعه‌انگیز است. سوءاستفاده جنسی از زنان کم‌سن و سال دایما تکرار می‌شود. سوءاستفاده جنسی از کودکان واقعیت خانواده سنتی ما است منتهی چون تابوی خانواده سنتی در جامعه شکسته نشده است کسی جرات نکرده درباره‌اش تحقیق کند.»
او می‌افزاید:«در خانواده سنتی روابط ناهنجار عاطفی میان زوجین وجود دارد در حالی که طلاق گرفتن صدها بار اخلاقی‌تر از زندگی با نفرت است. همچنین نظام تصمیم‌گیری در مورد فرزندان و خانواده در خانواده سنتی اصلا اخلاقی نیست.»حل کردن بحران‌های اخلاقی از طریق قانون، چهارمین پیش‌فرض نادرست قانونگذاران است. علوی به این نکته اشاره می‌کند و می‌افزاید:«شک نیست که خانواده در حال‌حاضر بی‌اخلاق است که البته این بی‌اخلاقی به خانواده منحصر نمی‌شود و در بیشتر نهادها وجود دارد اما واقعیت این است که این بی‌اخلاقی حاصل عوامل متعددی است که با تغییر قانون حل شدنی نیست.»به گفتهء علوی‌تبار تا وقتی این پیش‌فرض‌های نادرست دربارهء زنان و موضوع خانواده وجود داشته باشد، اصلاحاتی که در این مسیر هم صورت می‌گیرد، صحیح نخواهد بود.او در ادامه الگوی خانواده‌ای ایده‌آل را ارایه می‌دهد:«اگر قرار باشد روزی خانواده‌ای سالم و ماندگار باشد باید سه ویژگی برابری حقوقی، پایبندی اخلاقی و دلبستگی عاطفی در آن وجود داشته باشد.»
به عقیدهء او خانواده اخلاقی خانوادهء آزادی است که افراد خود‌مختارانه تصمیم‌می‌گیرند و مسوولیت آن تصمیم‌گیری را برعهده می‌گیرند.او می‌گوید:«این سه ویژگی مرز میان تعریف خانواده از نگاه بنیادگراها و نیز خانوادهء از هم گسیختهء متجدد نما را مشخص می‌کند بنابراین دولت باید از این سه ویژگی، آسیب‌شناسی‌اش را آغاز کند.»در ادامهء این جلسه معصومه ابتکار، عضو شورای شهر تهران هم حضور داشت و دردو جمله از وضعیت کنونی لایحهء جدید خانواده سخن گفت; این که بعید است چنین لایحه‌ای به تصویب برسد و از نمایندگان مجلس هم انتقادهایی برای این لایحه شنیده‌ام.در نشستی که برای نقد لایحهء خانواده در جبهه مشارکت برگزار شده بود، الهه کولایی، اکرم مصوری‌منش و شهربانو امانی از نمایندگان مجلس ششم بودند که علاوه بر نقد این لایحه از تلاش‌هایی گفتند که برای برابری حقوق زنان صورت گرفته است.
