محبوبه عباسقلی زاده از فعالان حوزه زنان :دنبال پرده نشینی مدرن زنان هستند
روزآنلاین- امید معماریان : محبوبه عباسقلی زاده از فعالان حوزه زنان در گفت وگو با روز به تحلیل از دستور کار خارج شدن لایحه جنجالی حمایت از خانواده درمجلس پرداخته است. این فعال کمپین قانون بدون سنگسار معتقد است: “حامیان لایحه یاد شده جناح نوبنیادگراها هستند و بنایشان نهادینه کردن پرده نشینی مدرن از طریق قوانین واپسگرایانه و تصویب لایحه حمایت از خانواده یکی از پازل های سیاست های مهندسی جنسی آنان است.” گفت وگو را می خوانید.
چه روندی منجر به از دستور کار خارج شدن لایحه خانواده درمجلس شد؟
حدود یک ماه پیش بود که آقای موسی قربانی عضو هیات رئیسه و کمسیون قضایی مجلس اعلام کرد که کمسیون قضایی با کلیات این لایحه موافقت کرده و به محض باز شدن مجلس، این لایحه به صحن خواهد رفت. اعلام همین خبر باعث شد که ظرف چند روز گروه های مختلف جنبش زنان با فعالیت شبانه روزی یک ائتلاف بزرگ علیه لایحه ضد خانواده تشکیل دهند. این ائتلاف از باز شدن یک جبهه گسترده رسانه ای علیه لایحه ضد خانواده در سطح مطبوعات و روزنامه های داخلی و وب سایت های جنبش زنان شروع شد و ظرف دو سه هفته موضوع لایحه را به گفتگوی اجتماعی گسترده ای تبدیل کرد. همزمان زنان معترض شروع به تحت فشار گذاشتن نمایندگان مجلس از طریق ارسال نامه، کارت پستال های اعتراضی و بروشورها و بیانیه های مختلف کردند و در نهایت هم این پیش بینی شد که اگر روش های مدنی و مسالمت جویانه نتیجه ندهد از طریق تحصن در مقابل مجلس اعتراض جدی خودمان را به دنیا نشان دهیم و خانم عبادی هم این موضوع را اعلام کرد.
اعتراضات زنان از چه زمانی و به چه شکلی آغاز شد؟
گروه های مختلف جنبش زنان اعتراض به لایحه را از سال پیش به نمایندگان مجلس هفتم شروع و از همان موقع مجلسی ها این پیش بینی را کرده بودند که هزینه آمدن این لایحه به صحن بالا خواهد بود. هفته گذشته اعضای ائتلاف تصمیم گرفتند که همزمان با طرح لایحه حمایت از خانواده در صحن، که بنا بود یکی از روزهای همین هفته باشد، آخرین فشارهای مسالمت آمیز خود را از طریق حضور در مجلس و گفتگوی رودررو با نمایندگان به مجلس وارد کنند و به همین جهت روز یکشنبه ده شهریور درست موقعی که آماده می شدیم که به طرف مجلس برویم خبر دار شدیم که آقای لاریجانی خواسته است که این لایحه از دستور کار خارج شود و وقتی هم که وارد مجلس شدیم هر چند که برایمان فرش قرمز پهن نکرده بودند و بارها نزدیک بود که صبر دوستانی که برای اولین بار بود تجربه گفتگوی رو در رو را نداشتند تمام شود؛ فهمیدیم که قضیه جدی است و آنها بنا دارند لایحه را کارشناسی مجدد کنند که خبرش هم رسما منتشر شده است.
آیا انتظار داشتید که مجلس لایحه را از دستورخارج کند؟
لایحه به اصطلاح حمایت از خانواده اشکالات کارشناسی فاحشی دارد که اگر هم کلیات آن به تصویب می رسید و بعد می خواستند ماده به ماده بررسی و جزییات آن را تصویب کنند انرژی زیادی از مجلس می برد و می توانست مردم را خشمگین تر کند؛ آن هم در شرایطی که همه طیف های زنان به آن معترضند و قدرت کارشناسی و حقوقی به مراتب قوی تری هم دارند. بررسی ماده به ماده آن در صحن باعث می شد حساسیت افکار عمومی به لایحه بیشتر شده و مردم پی به ضعف قانونگذاران ببرند خصوصا که مخالفان لایحه ساکت ننشسته و مسلما در رسانه ها نظرات خود را منتشر می کردند. حتی اگر فقط از همین زاویه هم نگاه کنیم و به اختلافات دولت و قوه قضاییه بر سر مواد دستکاری شده لایحه توسط دولت بی اعتنا باشیم، دلایل کافی برای خروج موقت این لایحه از دستور کار، بالقوه وجود داشت. به همه این عوامل اضافه کنید اراده جمعی و بی سابقه گروه های زنان را که هنوز هم احتمال تحصن آنان در مقابل مجلس و ظهور یک بحران سیاسی در آستانه انتخابات ریاست جمهوری وجود دارد. بنابراین خرد سیاسی ایجاب می کند که تهدید احتمالی از سوی زنان تبدیل به فرصت شود، کاری که آقای لاریجانی به موقع کرد و برای خودش حداقل در بین زنان اعتبار کسب کرد.
چه کسانی مدافع لایحه بودند؟ آیا ممکن است دوباره لایحه را در دستور کار قرار دهند؟
موافقان لایحه دو گروه هستند. یک گروه که خیلی حساب شده کار می کنند، جناح نوبنیادگراها هستند و بنایشان نهادینه کردن پرده نشینی مدرن از طریق قوانین واپسگرایانه است که تصویب لایحه حمایت از خانواده یکی از پازل های سیاست های مهندسی جنسی آنان است. پازل های دیگر، تصویب لایحه مجازات اسلامی است که همزمان با لایحه خانواده کلیات آن در کمیسیون قضایی تصویب شده و دارد بی سرو صدا مراحل تصویب کلیاتش در صحن پیش می رود! گروه دیگر سنتی های دنباله روی نوبنیادگراها هستند. در مورد امکان طرح مجدد لایحه در صحن؛ باید بگویم که فعلا بازی چماق و هویج در جریان است. اما امکان طرح مجدد آن تا چند ماه آینده در صحن؛ از نظر ما وجود ندارد.
به نظر شما تاثیر خارج کردن لایحه بر روی جنبش زنان و رابطه اش با مجلس چگونه خواهد بود؟
فعالان جنبش زنان، بخصوص گروه هایی که در ائتلاف بزرگ شرکت دارند تا به حال تجربه های خوبی از این همبستگی داشته اند. مهمترین اش این است که از سال ۶۰ تا به حال حضور فعالان جنبش زنان در مجلس سابقه نداشته. تصور آن چیزی که یکشنبه ده شهریور من شاهدش بودم تقریبا غیر ممکن بود. این که سیمین بهبهانی و شیرین عبادی و رخشان بنی اعتماد و ده ها زن مبارز دیگری را که قبلا در اعتراض های خیابانی دیده بودم حالا ببینم که در راهروهای طبقه هفتم و ششم مجلس شورای اسلامی مصمم راه می روند و صدای پایشان در راهروها می پیچد. این صحنه معناهای زیادی دارد که مهمترینش این است که جنبش زنان از چنان قدرتی برخوردار شده که بتواند با حاکمیت سیاسی وارد نوعی موازنه قدرت شود.
آیا تلاشی که منجر به واکنش مثبت مجلس شد می تواند درحوزه های دیگری هم مثل موضوع سنگسار مورد توجه قرارگیرد؟
نمایندگان مجلس در ملاقاتشان با زنان نشان دادند که تحمل گفتگوی رو در رو دارند. هر چند که فراهم کردن فضای گفتگو به این آسانی نیست. پشتوانه حضور زنان قدرتمند فعالان جنبش زنان در مجلس هفته ها کار شبانه روزی همه گروه های درگیر در ائتلاف بود. حضور زنان در مجلس از این نظر نقطه عطفی در اعتراضات مدنی است که نشان می دهد چگونه می توان فضاهای عمومی و اعتراضی را گسترش داد و تنها راه به خیابان رفتن و شعار دادن نیست. حتی در بسته ترین شرایط مانند شرایط فعلی بازهم جنبش زنان می تواند ابتکارات تازه ای برای شکستن فضاها از خود نشان دهد.
آیا انتظار دارید که محافظه کاران به این تصمیم مجلس واکنش نشان بدهند وبخواهند دوباره واز کانال های مختلف فشار بیاورند تا دوباره درمجلس طرح شود؟
بله این احتمال زیاد است. ما این اطمینان را داریم که فشارهای زنان باعث این عقب نشینی شده است ولی بالاخره دیر یا زود مجددا این لایحه وارد صحن می شود و مهم این است که در آن شرایط با دست پر بتوانیم با آن مخالفت کنیم. ما برای نقد عقلانی این لایحه نیاز به زمان داریم. آنها هم برای کارشناسی مجدد زمان می خواهند اما اگر بخواهند عجله کنند و با فشار آن را وارد صحن بکنند ما هم ناچار می شویم واکنش های صریحتری از خود نشان دهیم.