احتمال آتش زده شدن عمدی سینما جمهوری بواسطه مواضع لیلا حاتمی یا تبدیل کافه انتراکت به پاتوق مهم روشنفکری

روزنامه اعتماد

علت حریق در سینما جمهوری هنوز مشخص نشده است

گروه حوادث؛ «سینما جمهوری(نیاگارای سابق )در آتش سوخت.» این خبر نخستین بار ساعت ۴/۳۰ بامداد دیروز با به صدا درآمدن آژیر خطر ایستگاه های ۴۰ و ۴۶ سازمان آتش نشانی اعلام شد و دو دقیقه طول کشید تا امدادگران خود را به خیابان جمهوری، تقاطع خیابان ولیعصر برسانند و شاهد شعله های سرکشی باشند که بنایی ۵۰ ساله را فرا گرفته بود. هنوز علت این حریق مشخص نشده و کارشناسان سازمان آتش نشانی در حال بررسی علت وقوع آتش سوزی بزرگی هستند که طبقه اول سینما جمهوری را تخریب کرد. روابط عمومی سازمان آتش نشانی تهران گزارش داد؛ «نخستین نیروهای آتش نشانی وقتی به محل رسیدند با حجم عظیمی از دود و شعله که از ساختمان سینما به بیرون زبانه می کشید روبه رو شدند و در پی درخواست نیروی کمکی از سوی فرمانده اولین گروه اعزامی، ستاد فرماندهی آتش نشانی بی درنگ نیروهای ۶ ایستگاه دیگر را نیز برای امدادرسانی اعزام کرد.»به رغم حضور گسترده آتش نشانان مهار حریق دشوار می نمود به ویژه آنکه سینما در میان مراکز تولید پوشاک و مغازه و انبارهای لوازم صوتی- تصویری و گوشی تلفن همراه محصور شده بود و سرایت شعله ها به ساختمان های مجاور می توانست فاجعه یی بزرگ را رقم بزند. بهروز تشکر- مدیر روابط عمومی سازمان آتش نشانی- در این باره گفت؛ «با توجه به گستردگی آتش که دود و شعله آن آسمان خیابان جمهوری را فرا گرفته بود امدادگران عملیات را از چهار جهت پی گرفتند و در همان لحظات اولیه مانع پیشروی آتش شدند.»با کنترل آتش عملیات وارد مرحله دوم شد؛ ورود به سینما. آتش نشانان از موقعیت داخل سینما بی اطلاع بودند و هیچ راهنمایی هم وجود نداشت. همچنین کرکره های فلزی و درها قفل بود. تشکر درباره این مرحله از عملیات توضیح داد؛«آتش نشانان با استفاده از دستگاه برش وارد محوطه داخلی شدند. بسته بودن درها، نبود راهنما در محل، شعله های آتش و ریزش اجسام گداخته عملیات را طاقت فرسا کرده بود.» در همان لحظاتی که گروهی از آتش نشانان درتلاش بودند حریق را مهار کنند تیمی دیگر به نجات حادثه دیدگان شتافتند. سرایدار سینما و خانواده اش که میان شعله ها گرفتار شده بودند، خود را به پشت بام رساندند و پنج نفر از کارگران کارگاه های تولیدی پوشاک نیز در ضلع شرقی سینما در طبقات فوقانی گرفتار دود شدید شده و در معرض خطر قرار گرفته بودند. سرانجام پس از گذشت سه ساعت آتش به صورت کامل خاموش شد و حادثه بدون تلفات و سرایت حریق به ساختمان های مجاور پایان یافت. محمد بیات – معاون عملیات سازمان آتش نشانی تهران – درباره ابعاد این حادثه توضیح داد؛ «سالن اصلی این سینما به طور کامل شعله ور شده بود. همچنین امدادگران در جست وجوی قسمت های مختلف سینما متوجه شدند بالکن سالن اصلی با دیوارهای پیش ساخته مسدود شده و از آن محل به عنوان سالن شماره دو برای پخش فیلم استفاده می شده و پرده و دیوار های ضد صدای این قسمت هم دچار آتش سوزی شده است. به همین دلیل آتش نشانان به مقابله با حریق در قسمت فوقانی سالن اصلی پرداختند و مانع سرایت آتش به قسمت کافی شاپ در ضلع غربی طبقه دوم شدند و از آتش گرفتن صندلی های سالن شماره دو نیز جلوگیری کردند.» در حالی که این مقام آتش نشانی از جلوگیری سرایت آتش به کافه آنتراکت واقع در طبقه دوم سینما خبر داده، وسایل موجود در این بخش ساختمان به خاطر حرارت زیاد ناشی از حریق از بین رفته و خسارت جدی دیده است. بنابراین گزارش این حادثه در حالی رخ داد که فعالیت کافه آنتراکت در طبقه دوم سینمای جمهوری با مدیریت علی مصفا و لیلا حاتمی اخیراً بحث برانگیز شده بود و همین امر به شایعاتی مبنی بر عمدی بودن حادثه دامن زده است. با این وجود هنوز هیچ عامل قطعی برای حادثه پیدا نشده و به گفته بهروز تشکر علت حادثه اعم از عمدی یا غیر عمدی بودن در دست بررسی است.

احتمال آتش زده شدن عمدی سینما جمهوری بواسطه مواضع لیلا حاتمی

گروه فرهنگی، خسرو نقیبی؛ انگار قرار نیست سینما جمهوری یا همان نیاگارای دهه های ۴۰ و ۵۰ که بخشی از خاطره جمعی متولدان دهه های ۲۰ و ۳۰ است، رنگ آرامش به خود ببیند. این نکته وقتی دوباره تایید شد که ساعت چهار بامداد جمعه خانواده حاتمی و علی مصفا متوجه شدند سینمای دوباره احیاشده نیمه دهه ۸۰ در شعله های آتش سوخته است. این پایان یک مقطع دیگر از عمر سینمایی است که روزگاری چراغ های نئون قرمزرنگ اش بخشی از جلوه خیابان جمهوری به حساب می آمد و از نشانه های تهران مدرن به حساب می آمد.

سوختن یا سوزاندن؟

هنوز دلیل رسمی آتش سوزی سینما جمهوری که به تخریب بدنه اصلی این سینما انجامید اعلام نشده است اما از صبح روز گذشته و بلافاصله پس از انتشار خبر، گمانه های مختلف فرهنگی و سیاسی به میان آمد که دلایل آتش گرفتن سینما را عمدی ارزیابی می کردند. از جمله این دلایل می توان به حرف های اخیر لیلا حاتمی که از مالکان فعلی سینما دانسته می شود و بدل شدن کافه آنتراکت به یکی از مهم ترین پاتوق های روشنفکری این سال ها و شایعه حضور نیروهای ناشناس در دفتر سینما و کندن عکس های محمدعلی فردین و دیگر بازیگران قدیمی از فضای سینما اشاره کرد. با این حال هنوز هیچ خبری مبنی بر سوختن یا سوزاندن سینما به شکل رسمی منتشر نشده؛ آتش سوزی گسترده یی که از داخل سینما شروع شده و به سرعت تمام سالن اصلی را در خود گرفته است.

سینما نیاگارا

برخلاف آنچه روز گذشته در خبرگزاری ها منتشر شد، ظرفیت سالن سینما نیاگارا در سال ۱۳۳۷ و در هفتم اردیبهشت ماه که روز افتتاح آن بوده، ۱۰۴۸ نفر بوده و درجه کیفی یک داشته است. نیاگارا یکی از ده ها بنای مهمی است که ارامنه در تهران دهه های ۲۰ و ۳۰ معماری کرده اند. معمار این سالن پل آبکار بوده است. ویژگی مهم سینمایی که عبدالحسین هومانی در سال ۳۷ مدیریتش را بر عهده گرفت و از آن شرکت سهامی نیاگارا بود، به جز ظرفیت بالا، تراس بزرگی بود که هنوز هم وقتی از سمت بهارستان به طرف جمهوری حرکت می کنی قابل مشاهده است؛ تراس معروف نیاگارا با ۱۷۰۰ صندلی.سینما نیاگارا در سال ۱۳۴۶ به عبدالله تنها واگذار شد و در سال ۱۳۵۱ محمدعلی فردین همراه با رحمان گلزار که سازنده شهرک اکباتان نیز بود سهام سینما را خریداری کردند. اولین پروانه فعالیت این گروه که در دسترس است، به تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۵۳ ثبت شده و فهرست شرکا این افراد بوده اند؛ محمدعلی، عاطفه و آمنه فردین که ۵۰ درصد سهام را در اختیار داشته اند و رحمان گلزار که ۵۰ درصد دیگر را به دست آورده بود. سینما نیاگارا تا زمان پیروزی انقلاب با این ترکیب مدیریتی فعالیت می کرد.

پس از انقلاب

با فرونشستن آتش انقلاب و خشم مردم، سینما دوباره به کانون توجه برمی گردد و در همین زمان است که بنیاد مستضعفان ۵۰ درصد سهام گلزار را به دست می گیرد و سینما نیاگارا به سینما جمهوری تبدیل می شود؛ نامی که خیابان اصلی هم همان را به خود گرفته است. محمدعلی فردین هم که دیگر اجازه حضور در بدنه سینما را ندارد، مدیریت سالن را به برادرش عبدالله فردین واگذار می کند. در اواسط دهه ۶۰ درهای سالن به دلیل آنچه «عدم بازدهی مالی» نامیده می شود، بسته می شوند و در همین مقطع بنیاد مستضعفان سهم گلزار را به شهرک اکباتان برمی گرداند. سینما دوباره و این بار با ظرفیت ۸۹۳ نفر در سالن اصلی و بالکن دوباره بازگشایی می شود و در مقطعی اداره سینما را علی حاتمی همراه با محمدعلی فردین عهده دار می شوند. پس از درگذشت فردین سینما به وراث او می رسد و سرانجام در پی تغییر و تحولات، خانواده حاتمی سهام سینما را خریداری می کنند. مالک اصلی سینما زهرا حاتمی همسر فیلمساز فقید علی حاتمی تا زمان آتش سوزی روز گذشته آخرین مالک سینما جمهوری به حساب می آید.

تغییر چهره

سینما جمهوری در دو سال اخیر تغییرات فاحشی کرده بود؛ فضای دلمرده و آرام سینما، پس از آن که لیلا حاتمی و علی مصفا کافه آنتراکت را در طبقه دوم این بنا راه اندازی کردند و کلوپ فیلم شان نمایش آثار کوتاه و مستند جدی را شروع کرد پای افراد زیادی از طبقه فرهنگی دوباره به خیابان جمهوری – خیابانی که روزگاری به واسطه خود نیاگارا و لاله زار و نادری پاتوق طبقه فرهنگی بود – باز شد. سالن های سینما بازسازی جدی شدند و سینما بی هیچ شباهتی به سالن های دیگر آن منطقه از بهترین سینماهای تهران ارزیابی می شد. آتش سوزی اما بلای جان این سینما بوده است؛ وقتی به یاد بیاوریم که یک بار هم درست پس از بازسازی ها و پیش از افتتاح سالن طعمه حریق شده بود و سینما جمهوری دوباره از نو ساخته شد.

انتظار
هنوز مشخص نیست سرنوشت سینما جمهوری چه خواهد شد. فعلاً همه منتظرند تا نظر نهایی درباره دلیل آتش سوزی منتشر شود و شایعات فرهنگی و سیاسی حول ماجرا فروکش کند. سینما جمهوری چه آن زمان که نیاگارا بود و چه بعدها که جمهوری شد، همواره از پس اتفاقات سخت سلامت بیرون آمده و بنای کناری تقاطع جمهوری و ابوریحان دوباره قامت راست کرده است. به ویژه حالا که این سینما و کافه اش بخشی از مخاطبان را دوباره به سینما سوق داده، نمی توان تعطیلی اش را بی تفاوت نظاره کرد. همه منتظر واکنش های تازه به این خبر هستند