مصاحبه با رییس کمیته نوبل صلح/ اتفاقات سال گذشته در تصمیم گیری ما بسیار تاثیرگذار بود
ترجمه :نسترن طارسی /کانون زنان ایرانی
دفتر رسانه ای کمیته نوبل صلح با رئیس این کمیته خانم بریت ریس اندرسن* مصاحبه ای کرده است و از او سوالاتی در باره دلایل اهدای این جایزه به نرگس محمدی، فعال حقوق بشر پرسیده است.خانم اندرسن گفته است :«این تصمیم به خاطر اتفاقاتی بوده که طی یک سال گذشته در ایران رخ داده است. این اتفاقات یکی از معیارهایی بوده که در وصیت نویل هم مطرح شده بود. تاکید می کنم اتفاقات سال گذشته در تصمیم گیری کمیته نوبل بسیار تاثیرگذار بود. هنگامی که یک دختر جوان در بازداشت گشت ارشاد کشته شد، صدها هزار ایرانی به خیابان ها ریختند و اعتراض خود را ابراز کردند. شعار آنها هم زن زندگی آزادی بود که واقعاً مصداق آن چیزی است که نرگس محمدی برای آن مبارزه می کند. »
چرا کمیته نوبل تصمیم گرفت جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۳ را به نرگس محمدی، یک فعال حقوق بشر و حقوق زنان از ایران اهدا کند؟
-این تصمیم به خاطر اتفاقاتی بوده که طی یک سال گذشته در ایران رخ داده است. این اتفاقات یکی از معیارهایی بوده که در وصیت نویل هم مطرح شده بود. تاکید می کنم اتفاقات سال گذشته در تصمیم گیری کمیته نوبل بسیار تاثیرگذار بود. هنگامی که یک دختر جوان در بازداشت گشت ارشاد کشته شد، صدها هزار ایرانی به خیابان ها ریختند و اعتراض خود را ابراز کردند. شعار آنها هم زن زندگی آزادی بود که واقعاً مصداق آن چیزی است که نرگس محمدی برای آن مبارزه می کند. بیش از سه دهه است که او برای حقوق زنان، برای حقوق اولیه بشر و معیارهای اساسی دموکراتیک تلاش می کند. دهه ها است که او در ایران چهره ای برجسته در این عرصه به شمار می رود و حتی علی رغم زندانی بودن توانسته نقش رهبری را بر عهده بگیرد. او شخصیت برجسته ای است که همه به او به عنوان چهره برجسته ای نگاه می کنند و او نمادی است از معنای مبارز آزادی خواه.
همانطور که اشاره کردید خانم محمدی در زندان است، او از سال ۲۰۱۵ تا کنون در زندان به سر می برد. چه امیدی به دیدن او در مراسم اهدای جوایز در اسلو در دسامبر دارید؟
-ما همیشه باید امیدوار باشیم و من فقط امیدوارم که دولت ایران این کار والا را انجام دهد و او را آزاد کنید تا او بتواند به اسلو بیاید و افتخار جایزه نوبل صلح را دریافت کند.
- درست ۲۰ سال پیش جایزه صلح نوبل به یک زن ایرانی دیگر، وکیل حقوق بشر شیرین آبادی تعلق گرفت. اهدای این جایزه به دو زن فعال حقوق بشر و حقوق زنان به دو زن ایرانی چه پیامی در مورد تحولات ایران در این ۲۰ سال گذشته به ما می دهد که شما یک بار دیگر باید چنین جایزه ای مشابهی را به یک زن ایرانی اهدا کنید.
-این به ما می گوید که وضعیت اساسی زنان تغییر نکرده است. اما یک تفاوت وجود دارد. احساس می کنم شدت تظاهراتی که در سال گذشته در جریان بوده و چگونه افراد جوان تر به شرکت کنندگان در این تظاهرات پیوستند، نشان دهنده آن است که چنین شجاعت آتشینی در بین ایرانی ها وجود دارد. همین به ما امیدواری می دهد که تغییر عمیقی در چشم انداز وجود دارد. اما من همچنین می خواهم به شما یادآوری کنم که تا قبل از سقوط آپارتاید در آفریقای جنوبی سه صلح نوبل در طول سال ها به فعالان حقوق بشر اهدا شد. صلح یک تغییر تند و سریع نیست. بعضی وقت ها صلح مسیر پیشرفت در طول دهه ها است. اما این جنبش منحصر به فرد که سال گذشته در ایران آغاز شد ارزش اعطای جایزه صلح را دارد.
اما چرا فقط ایران؟ کشورهای زیادی در سرتاسر جهان وجود دارند که زنان و حقوق زنان را سرکوب می کنند؟
-بله، اما دامنه فعالیت جایزه نوبل صلح این نیست که کشوری شناسایی کنیم که که بیشترین رنج را تحمل کرده است. وظیفه ما آن است که شخص یا موسسه ای را شناسایی کنیم که در هر سال سهم بزرگی در گسترش صلح داشته است. ما متوجه شدیم که رهبری نرگس محمدی این ویژگی خارق‌العاده را دارد که او را واجد شرایط دریافت جایزه صلح می‌کند. اما امیدواریم که این جایزه برای زنان در بسیاری از کشورهای جهان که قربانی تبعیض و جداسازی سیستماتیک در کشورهای خود هستند، الهام‌بخش باشد.
- و در آخر، امسال در هنگام اعلام برنده جایزه نوبل صلح، شما بیانیه خود با شعار معترضان در ایران “زن زندگی آزادی” آغاز کردید. این رویه معمول در اعلام برنده جایزه صلح نوبل نیست. این آخرین سالی است که شما به عنوان رئیس کمیته نوبل فعالیت می کنید. این آخرین جایزه ای است که شما به عنوان رئیس کمیته نوبل اعطا می کنید. آیا این جایزه جایگاه ویژه ای در قلب شما دارد؟
-قطعا من در تمام عمرم به مسائل زنان مشغول بوده ام اما این تصمیم ربطی به این موضوع ندارد که امسال سال آخر من به عنوان رئیس کمیته است. ما پنج عضو کمیته هستیم و ما به شرایط وصیت نامه آلفرد نوبل بسیار وفادار هستیم. پس از ماه ها مطالعه ما متوجه شدیم که منحصر به فردترین مبارز آزادی و قهرمان صلح را شناسایی کرده ایم و نرگس محمدی را به عنوان برنده جایزه صلح نوبل معرفی کردیم.
*Reiss-Andersen