جای خالی لباس‌های محلی در شوی زنده لباس ،سحر افاضلی
شوی زندهء دومین جشنوارهء «زنان سرزمین من»_ با تاخیری بیش از یک ساعت آغاز شد. همهء زنانی که بلیت هزار تومانی این نمایش را خریده بودند، دور تا دور سکوی صلیب شکل سالن هزار متری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روی صندلی نشسته بودند تا لباس‌های منتخب دبیرخانهء این همایش را ببینند.
پخش قطعه‌ای از موسیقی سنتی ایران آغازگر این نمایش بود. بخش اول این شوی زنده مربوط به مدل‌های مختلف چادر بود; چادرهایی که بیش‌تر‌شان سیاه بودند، بعضی از آن‌ها با سر آستین و تزیینات سنتی، جلوه‌ای جدید از چادر را به نمایش می‌گذاشتند.
مانکن‌ها با کفش‌های پاشنه بلند خود، روی سکوی توخالی صلیبی شکل قدم می‌زدند و در نقطه‌های مشخص از سکو دست به کمر می‌ایستادند تا چند عکاس ستاد خبری همایش زنان سرزمین من از آن‌ها عکاسی کنند. شاید جالب‌ترین بخش از اجرای هر شوی لباس، مانکن‌های آن باشند.
یکی از مانکن‌های شوی لباس همایش زنان سرزمین من، دختری قدبلند و لاغر است که حدود پنج سال است که به شکل پراکنده این کار را انجام می‌دهد. او می‌گوید: «این کار درآمد خوبی دارد.» هر چند از گفتن رقم دقیق آن طفره می‌رود، اما بعضی‌ها می‌گویند مانکن‌ها برای هر بار وارد شدن به صحنه حدود ۱۵ الی ۲۰ هزار تومان دریافت می‌کنند.
«تازه‌کارها برای این اجرا حدود یک ماه تمرین کرده‌اند، اما با تجربه‌ها سه تا چهار روز در تمرین به سر برده‌اند.» این را یکی دیگر از مانکن‌ها می‌گوید و دربارهء وارد شدن به این حرفه توضیح می‌دهد: «معیار انتخاب مانکن در این‌جا هم مثل خیلی از کشورهای دیگر از روی اندازه، ظاهر و مهارت در قدم زدن روی سکوست.»
او دربارهء تنوع لباس‌ها در این نمایش می‌گوید: «مدل‌ها حق اظهارنظر دربارهء لباس‌هایی که نمایش می‌دهند را ندارند، اما من به عنوان یک دختر ایرانی حاضرم بعضی از این لباس‌ها را بخرم و بپوشم.»
یکی دیگر از مانکن‌ها از تنوع و زیبایی لباس‌هایی می‌گوید که اجازهء‌نمایش در این شوی لباس را نیافته‌اند: «دبیرخانهء همایش این لباس‌ها را بیشتر مناسب خانم‌های میانسال انتخاب کرده است.»
البته فرحناز قندفروش این نمایش را ویژه ء معرفی لباس برای خانم‌های بزرگسال عنوان می‌کند که در محل کار و خیابان قابل استفاده باشد و از برگزاری یک نمایشگاه ویژهء لباس «تین ایجرها» (نوجوانان) خبر می‌دهد که در سه ماه آینده برپا می‌شود.
او می‌گوید: «لباس‌ها توسط گروه داوری انتخاب شده است و سلیقهء شخصی یک نفر در انتخاب‌ها حاکم نبوده است.»
بعضی از لباس‌ها برای مانکن‌ها گشاد یا تنگ بودند و به نظر بسیاری از حاضران در سالن به واسطهء تزیینات غلو شده مناسب پوشیدن در خیابان یا محل کار نیستند. بعد از پایان نمایش زندهء لباس، مانکن‌ها با لباس‌های معمولی خود دربارهء نحوهء راه رفتن و ژست گرفتن‌هایشان گپ می‌زدند و از هم انتقاد می‌کردند.
یکی از حاضران در سالن می‌گوید: «بعضی از مانکن‌ها شبیه آدم آهنی راه می‌رفتند. بهتر است برای جلوهء بهتر لباس از مانکن‌های آموزش دیده استفاده کنند.»
یکی از تماشاگران، دختر جوانی است که خود طراحی لباس می‌خواند و لباسش را خود طراحی کرده است. او می‌گوید: «بیشتر لباس‌هایی که در این شوی زنده ارایه شد غیرقابل استفاده هستند، رنگ لباس‌ها تیره‌اند و ترکیب رنگ‌ها با هم هارمونی و تناسب ندارند. در ضمن با توجه به معیارهای نیروی انتظامی اصلا نمی‌توان از این لباس‌ها استفاده کرد.»
او از شیوه‌های طراحی لباس انتقاد می‌کند: «طراحان می‌توانستند طرحهای بهتری ارایه کنند به جای استفاده از نشانه‌های تکراری مثل بته جقه، پارچه‌های ترمه و سنتی می‌توانستند از طرحهای سنتی لباس زن ایرانی استفاده کنند تا کمی با دورهء قبل متفاوت باشد.»
او دربارهء تنوع لباس‌های بین‌المللی نیز می‌گوید: «لباس‌های هندی رنگ‌های شاد و زنده‌ای داشت، اما با توجه به شرایط جامعهء ما و محدودیت‌های موجود این لباس‌ها قابل استفاده نیستند.»
یکی دیگر از تماشاچیان دختری ۲۰ ساله است که چادر مشکی به سر کرده است. او دربارهء طرحهای چادر می‌گوید: «طرح‌‌ها بد نبودند اما من دوست ندارم از این چادرها بپوشم و چادر معمولی را ترجیح می‌دهم، پوشیدن این چادرها آدم را انگشت‌نما می‌کند.» مادر این دختر که خانه‌دار است و فوق‌لیسانس الهیات دارد، می‌گوید: «تماشاچیان از مانکن‌ها مد روزتر بودند این لباس‌ها نمی‌تواند برای زنان امروزی چندان جالب توجه باشد من توقع داشتم لباس‌هایی شبیه لباس‌های محلی ایران را در این شو ببینم.»او که خود چادر پوشیده توضیح می‌دهد: «چادرهای تازه طراحی شده قد کوتاهی دارند بعضی از آن‌ها تنگ و بدن‌نما هستند و قابل استفاده نیستند; البته بعضی از آن‌ها نیز زیبا بودند به ویژه چادرهایی که با پارچه‌های طرح‌دار دوخته شده بودند.»
شهره منصوری یکی از طراحان لباس که چهار نمونه از طرح‌هایش در این شو به نمایش درآمده است دربارهء عملکرد این شوی زنده می‌گوید: «من برای شوی خصوصی لباس طراحی می‌کنم ولی این بار سعی کرده‌ام لباس‌هایی طراحی کنم که برای حضور در جامعه قابل استفاده باشد.»
او معتقد است:«بهتر است به جای استفاده از طرحهای پاکستانی و هندی و … از زنان ایرانی نظرسنجی کرد تا سلیقهء آن‌ها در پوشش مشخص شود.»
لباس‌های ارایه شده در جشنواره زنان سرزمین من
«جلابیب» جدیدترین چادر ارایه‌شده در این شوی زندهء لباس بود که مدتی است در بازار نیز به فروش می‌رسد. به اعتقاد کریمی‌زاده طراح، این نوع چادر مورد استقبال بسیاری از زنان ایرانی قرار گرفته است. این چادر با مقنعه و آستین سرخود به وسیلهء زیپ باز و بسته می‌شود و کناره‌های چادر جیب‌هایی برای پول یا موبایل تعبیه شده این چادر از پارچه‌ای نسبتا ضخیم به نام کریستال تهیه می‌شود و به زنان این امکان را می‌دهد تا حجاب کاملی داشته باشند. کریمی‌زاده معتقد است: «با پوشیدن این چادر دیگر لازم نیست از مانتو و مقنعه استفاده شود.»
مانکن‌هایی که این چادر را پوشیده بودند روبه تماشاچیان، جیب‌های داخل این چادر را نشان می‌دادند.
تقریبا ۱۷ نوع چادر در این بخش از شوی زندهء لباس ارایه شده که بعضی از آن‌ها نیز با ترکیب یک پارچهء طرح‌دار همراه پارچهء مشکی تا حدی متفاوت از چادرهای معمولی به نظر می‌رسد. پوشش اسلامی بخش دیگری از شوی زندهء لباس بود لباس‌ها در این بخش با آن‌که از تنوع بیش‌تری برخوردار بودند، بیشتر آن‌ها رنگ‌های تیره داشتند و اگر رنگ روشنی در میان این لباس‌ها به چشم می‌خورد رنگ‌های سردی مثل کرم، سفید، سبز یا قهوه‌ای بود.
بعضی از لباس‌ها نیز تا حدی غیرمتعارف بودند مثلا لباسی با پارچه‌ای گل‌دار به رنگ سبز و قهوه‌ای و کرم که مانکن علاوه بر روسری، لچکی نقاب‌داری از جنس لباس سر کرده و کفش پاشنه بلند پوست پلنگی پوشیده بود.
باوجود این که در طرحهای اخیر پوشش زنان،فروش سارافون در مغازه‌‌ها ممنوع شده است اما در میان این لباس‌ها سارافون نیز دیده می‌شود با بلوزهایی با آستین گشاد که زیر آن پوشیده شده بود.
بسیاری از مدل‌های ارایه شده در این شوی زنده چندان هم جدید نبودند و در مغازه‌های تهران به راحتی به فروش می‌رسند.
بعد از گذشت نیمی از اجرا برگزارکنندگان فهرست شمارهء لباس‌ها را در اختیار تماشاگران قرار دادند تا لباس‌های مورد علاقهء خود را انتخاب کنند هرچند که با آغاز نمایش لباس‌های بخش بین‌الملل به خاطر دکور و نورپردازی صحنه و پخش موسیقی یکنواخت بسیاری از حضار سالن را ترک کردند. طرحهای شرکت‌کننده در بخش بین‌الملل بیشتر مربوط به لباس‌های سنتی کشورهای اسلامی بود. لباس‌های خوش‌رنگ هندی و مانتوهای ویژهء اعراب روپوش‌های آشنای ترکیه و لباس‌های سنتی افغانستان، لبنان، کویت، پاکستان، مالزی و اندونزی و مراکش، جزو این ۱۰۲ نوع لباس بود که لباس ترکیه بیش از دیگر لباس‌ها آشنا بودند، لباس‌هایی که بعضی از آن‌ها حتی از مدافتاده و قدیمی بودند و سال‌ها قبل در بوتیک‌های تهران به فروش می‌رسیدند.
بخش سوم شوی زندهء لباس به پوشش ویژهء مجالس اختصاص داشت، ۱۳ نوع لباس در این بخش معرفی شد مقنعه‌های چین‌دار و چادرهای کوتاه که با دامن پوشیده می‌شدند و روی بعضی از آن‌ها بته‌جقه نقش بسته بود و بیشتر از بقیه جلب توجه می‌کرد
www.sarmayeh.net