تنها ۱۵ درصد زنان سرپرست خانوار شاغلند

یک جامعه‌شناس با اشاره به این که هم‌ اکنون ۲۰ تا ۲۵ درصد خانواده‌ها در ایران زن‌سرپرست هستند، در حالیکه آمارهای رسمی رقمی حدود ۹ درصد را نشان می‌دهد، گفت: بهترین راه نجات زنان سرپرست خانوار از فقر به عنوان فقیرترین فقرا، توانمند کردن فرزندان آنهاست.

دکتر ژاله شادی‌طلب در گفت‌وگو با خبرنگار «اجتماعی» ایسنا در خصوص فقر زنان در کشور گفت: مردان غالبا با در اختیار داشتن درآمد خانوار، بخشی از هزینه خانواده را صرف هزینه‌های شخصی می‌کنند و زن نیز غالبا در هزینه کردن مابقی بودجه خانواده، سایر افراد را به خود ترجیح می‌دهد. به این ترتیب میزان درآمد خانواده به معنای برخورداری برابر تمامی اعضای خانواده از آن نیست.

شادی‌طلب خاطرنشان کرد: این عدم برخورداری از سهم مشترک درآمد خانواده ناشی از تبعیض وارد به زنان و بخشی مربوط به تبعیضی است که زنان به خود روا می‌دارند.

وی با اشاره به این که برای بررسی فقر زنان به ناچار باید به حدود ۹ درصد خانواده‌های ایرانی زن‌سرپرست طبق سرشماری سال ۷۵ پرداخت، افزود: آمار مربوط به زنان سرپرست خانوار دقیق نیست. چرا که به دلایل مختلف از جمله وجود پدربزرگ، پسر بزرگ در خانواده و یا شوهری که به هر دلیلی مانند زندانی، معتاد و یا فراری بودن غایب است، سرپرست خانوار، در بسیاری از خانواده‌ها کماکان «مرد» تلقی می‌شود. در صورتیکه شاید مردی که به عنوان سرپرست خانوارعنوان می‌شود، نه تنها هیچ کمکی به خانواده نکند، بلکه بعضا خرجی اضافی نیز بر خانواده تحمیل کند.

این جامعه شناس با اشاره به این که تنها ۱۵ تا ۱۶ درصد زنان سرپرست خانوار شاغل هستند، افزود:حدود ۲۵ تا ۲۷ درصد زنان سرپرست خانوار در دهک اول درآمدی قرار دارند ، درحالیکه بر اساس عدالت اجتماعی ، نسبت زنان سرپرست خانوار به کل خانوارهای هر دهک، باید برابر ۹ درصد می‌شد.

شادی‌طلب خاطرنشان کرد: عده‌ای فقرا را مسؤول فقر خود می‌دانند، در صورتی که ساختار جامعه شرایط نابرابری را فراهم می‌کند که عده‌ای و اغلب زنان سرپرست خانوار، فقیر می‌مانند. بنابراین فرصت‌های نابرابر موجب فقر می‌شود.

وی با تاکید بر انتقال بین نسلی فقر گفت: فرصت‌های نابرابر در همه زمینه‌ها باعث محرومیت‌های زنان شده و زمانی که زن سرپرست خانواده می‌شود، آثار و پیامد آن به کل جامعه باز می‌گردد.

این جامعه‌شناس معتقد است تاثیرات نداشتن فرصت‌های برابر آموزش و انتخاب و فعالیت اقتصادی و کسب مهارت زنان تا زمانی که تحت پوشش شوهر است نمایان نمی‌شود. چرا که حداقل تأمین اقتصادی را دارد ولی اگر به هر دلیلی ، زنی سرپرست خانوار شد، به خاطر همین نابرابری‌ها قادر به حضور در بازار کار نیست.

وی تصریح کرد: اغلب این زنان به دلیل آن که همواره به مردانشان وابسته بوده و تصمیم‌گیری نکرده‌اند، قادر به مدیریت خانواده هم نیستند، لذا شرایط بسیار دشواری برای زنان سرپرست خانوار ایجاد می‌شود. چرا که در طول عمرشان تمرین تصمیم‌گیری سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نکرده‌اند.

وی با تاکید بر این که رفع نابرابری‌ها همزمان با سرپرست خانوار شدن زن غیرعملی است، افزود: زنان باید از سنین کودکی حق تصمیم‌گیری و انتخاب داشته باشند تا اگر سرپرست خانوار شدند بتوانند زندگی خود را ادامه دهند؛ حال آن که اگر یک زن ۵۰ ساله در میانه راه سرپرست ۶ نفر شد، نه بلد است خانواده را مدیریت کند نه به او اجازه تمرین کردن داده‌ایم.

این استاد دانشگاه تاکید می‌کند: از آن جایی که بسیاری از زنان سرپرست خانوار در تمام طول عمر، خودشان مطرح نبوده و تمام زندگی آنها در زندگی بچه‌ها و احتمالا شوهرشان خلاصه شده است، بر این اساس توجه به خانواده زنان سرپرست خانوار در جهت کاهش فقر آنها بسیار سرنوشت‌ ساز و پر اهمیت است.

وی با تاکید بر این که برای حمایت خانواده‌های زن سرپرست باید از زن به خانواده رسید، افزود: تحقیقات نشان می‌دهد که فقر در خانواده‌های دو نفری شاغل کمتر از خانواده‌های یکنفر شاغل است، ترکیب این دو نفر به هر شکلی می‌تواند باشد بنابراین راهی برای خروج خانواده‌های زن سرپرست از فقر به جز اشتغال یکی از افراد خانواده وجود ندارد.

به گفته وی بر اساس تحقیقات بانک جهانی با اشتغال هر زن در ایران ۲۵ درصد درآمدهای کل خانوار به طور متوسط افزایش می‌یابد.

شادی طلب خاطرنشان کرد: بنابراین ابتدا باید از توانمندسازی فرزندان زنان سرپرست خانوار آغاز کرد و سپس به زن پرداخت و البته لزوما نباید به دنبال اشتغال زن سرپرست خانوار به خارج از خانه رفت بلکه با توجه به ویژگی‌های گروه‌های اجتماعی باید مشاغلی را آموزش داد که لزوما ضرورت خروج از خانه نداشته باشد تا بتواند زمان بیشتری را به فرزندان خود اختصاص دهد.

وی افزود: بر خلاف انتظار کار در منزل فقط به معنای صنایع دستی مانند قالی‌بافی ، خیاطی‌ و غیره نیست بلکه با تحصیلات در حد دبیرستان‌ می‌توان از طریق یک دستگاه رایانه فعالیت کرد بنابراین اول باید به اشتغال خانواده و نه فقط زن سرپرست خانواده فکر کرد. همچنین باید به دنبال تکنیک‌های روز دنیا رفت.