گزارش اعدام نوجوانان در ایران به شوراى حقوق بشر

دویچه وله فارسی/ میترا شجاعی:

نماینده ویژه سازمان ملل در امر اعدامهاى غیر قضایى، صحرایى و خودسرانه، گزارشى مبنى بر اعدام کودکان زیر ۱۸ سال در ایران به شوراى حقوق بشر سازمان ملل ارائه کرد. در این گزارش با استناد به پذیرش کنوانسیون حقوق کودک از سوى ایران، اعدام نوجوانان در این کشور، غیر قابل قبول خوانده شده‌است.

هفته گذشته اعلام شد که نظارت ویژه بر وضعیت حقوق بشر در ایران از دستور کار شوراى حقوق بشر سازمان ملل خارج شده‌است. اما چند روزى پس از اعلام این خبر، نماینده ویژه سازمان ملل در امور اعدامهاى غیرقضایى، صحرایى و خودسرانه، گزارشى را به شوراى حقوق بشر ارائه داد که در آن به مسئله اعدام کودکان در ایران اشاره شده‌است.

در این گزارش که روز ۲۷ مارس توسط فیلیپ الستون منتشر شد به ۱۵ نوجوانى اشاره شده که در طول دو سال گذشته به اعدام محکوم شده‌اند. از این ۱۵ تن، ۹ نفر پسر و شش نفر دختر هستند که همگى در زمان ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال داشته‌اند. طبق گزارشات موجود، چهار نفر از این نوجوانان اعدام و دو نفر تبرئه شده‌اند. حکم اعدام ۵ نفر دیگر نیز در دست بررسى است. وضعیت سه نفر باقیمانده، نامشخص گزارش شده است.

انتشار این گزارش، در زمانى که فعالان حقوق بشر از تصمیم شوراى حقوق بشر سازمان ملل در مورد عدم رسیدگى ویژه به پرونده ایران ناخشنود و گله‌مندند، مى‌تواند یک نقطه امید براى کسانى باشد که نگران وضعیت حقوق بشر در ایران هستند. این رویداد نشان مى‌دهد که نقض حقوق بشر در ایران در هر حال از چشم سازمانهاى بین‌المللى پنهان نمانده است.

شیرین عبادى، مؤسس انجمن حمایت از حقوق کودک در ایران معتقد است که سازمانهاى بین‌المللى به وظیفه خود عمل مى‌کنند ولى این دولتها هستند که به تعهدات خود در این زمینه پایبند نیستند.

این حقوقدان انتشار چنین گزارشهایى را نتیجه تلاش فعالان حقوق بشر در داخل ایران مى‌داند: «مسئله‌ی حقوق بشر در ایران بخاطر تلاش مدافعان حقوق بشر در ایران، سالهاست زیر ذره‌بین است. این گزارشها اگر به مراجع بین‌المللی، اگر به گزارشگران حقوق بشر اعلام می‌شود، بخاطر زحماتی‌ست که مدافعین حقوق بشر در ایران کشیده‌اند، بخاطر این است که تک تک ما از هرچه که مطلع شده‌ایم، دقیقا این را به سازمانهای بین‌المللی اطلاع داده‌ایم. همانطوری که گفتم، متاسفانه طبق قانون سن مسئولیت کیفری در ایران بسیار پایین است، برای دختر ۹ و برای پسر ۱۵ سال تمام است و بر همین اساس هم ما اعدام کمتر از ۱۸ سال در ایران داریم و حکم هم صادر می‌شود و متاسفانه اجرا هم می‌شود. آنچه در گزارش آمده کاملا درست است و براساس زحماتی‌ست که مدافعان حقوق بشر در ایران کشیده‌اند و گزارشها را دقیقا داده‌اند، اما متاسفم که حکومتها در بده‌بستان‌های سیاسی خودشان، در شورای حقوق بشر مطلقا به این گزارشها توجه نکردند».

توجیه مقامات قضایى ایران در مورد اعدام افرادى که هنگام ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال داشته‌اند، همیشه چنین بوده که این مجرمان قبل از رسیدن به سن ۱۸ سالگى اعدام نمى‌شوند. در حقیقت در سیستم قضایى ایران اگر نوجوان زیر ۱۸ سالى مرتکب جرمى شود که مجازات آن اعدام است، تا رسیدن به سن ۱۸ سالگى در زندان مى‌ماند و به محض رسیدن به ۱۸ سالگى اعدام مى‌شود. شیرین عبادى، حقوقدان، این نوع اعمال مجازات را نه تنها منطبق بر قوانین حقوق بشر نمى‌داند بلکه معتقد است این خود، نوعى نقض مجدد حقوق بشر است: «آنچه دولت ایران می‌گوید، یعنی کودکى که مثلا در سن شانزده‌سالگی مرتکب جرمی می‌شود و حکم اعدامش صادر می‌شود،‌ این را نگه می‌دارند تا هجده‌سالش تمام بشود و بعد اعدام می‌کنند که این در حقیقت یک شکنجه‌ی مضاعف است. شما فکر کنید کسی هر روز بایستی تقویم را ورق بزند و ببیند چه موقع هجده‌سالش تمام می‌شود که آنوقت کشته بشود. این یک شکنجه‌ی مضاعف است و آنچه دولت ایران در این خصوص انجام مى‌دهد، در حقیقت نقض مشدد و مکرر حقوق بشر است».

در هر صورت ارائه گزارش در مورد اعدام نوجوانان در ایران به سازمان ملل، نشانگر این است که علیرغم اینکه گه‌گاه در معادلات سیاسى، مسئله حقوق بشر فداى منافع سیاسى و اقتصادى دولتها مى‌شود، ولى هنوز هستند افراد و مجامعى که حقوق بنیادین انسانى برایشان از هر معامله‌اى باارزش‌تر است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.