زمانی که «مهر» نقطه شروع اختلافها می‌شود
تحقیقات نشان می‌دهد تجربه زندگی زناشویی برای متأهلان این ایده را ایجاد کرده که مهریه، ــ آن گونه که تصورمی‌کنندــ تضمینی برای ثبات زندگی زناشویی آنها نیست؛ اما درعین حال ۴۸ درصد مردان و ۵۲ درصد زنان متأهل، اصل مهریه را ضروری می‌دانند.
به گزارش خبرنگار «زنان» ایسنا بر اساس همین تحقیقات، زندگی زناشویی همچنین برای نزدیک به ۵۰ درصد از زنان و مردان متأهل این ایده را ایجاد می‌کند که اگر چه مهریه، ثبات زندگی را تضمین نمی‌کند، ولی هنوز یک عامل مهم برای شروع زندگی زناشویی محسوب می‌شود؛ هرچند گاهی از کارکرد سنتی خود در نظام ارزش‌های زناشویی فاصله و جنبه صوری گرفته و کارکری اقتصادی پیدا کرده است.
براین اساس با احتمال این که مهریه کارکردی اقتصادی یافته است، دختران بیشتر به ازدواج با مردانی تمایل پیدا کرده‌اند که از تمکن مالی لازم برخوردارند و این امر نیز، دخالت عنصر عقلانیت را در امر جمعیت شناختی اجتماعی ازدواج نشان می‌دهد و مؤید آن است که نرخ ازدواج در اثر اقتصادی دیدن این موضوع رو به کاهش است.
بر این اساس برخلاف گذشته، دختران که خود را عنصری اقتصادی نمی‌دیدند، اکنون تمکن مالی را در معادلات ذهنی خود وارد کرده‌اند و پسران نیز که همیشه با اقتصادی دیدن امور، اجتماعی شدن را تجربه می‌کردند، اکنون نگرش آگاهانه‌تری به خواستهای اقتصادی دختران پیدا کرده‌اند و بهترین زمانی که چنین تغییراتی عملاً نشان داده می‌شود، هنگام ازدواج است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که جنسیت، تعیین‌کننده موافقت یا مخالفت با ضروری بودن مهریه است، درحالی که ۵۲ درصد زنان مجرد، مهریه را ضروری می‌دانند، تنها، ۲۹ درصد مردان مجرد این نظر را دارند و به عبارتی، ۷۱ درصد مردان مجرد، با مهریه مخالفند و یا تعیین آن را ضروری نمی‌دانند، این در حالیست که تنها ۴۸ درصد زنان مجرد این نظر را دارند.
باید گفت، امروز تعیین میزان مهریه تبدیل به نقطه شروعی برای اختلافات خانوادگی شده و تا آنجا گسترش یافته که دولت نیز برای ساماندهی آن دست به کار شده و طرحهای متفاوتی در این زمینه ارائه کرده است، «مهریه عندالاستطاعه»، آخرین ایده‌ای بود که به ذهن مسؤولان رسید.
فرحناز قندفروش، مشاور استاندار تهران در امور بانوان در گفت‌وگو با خبرنگار «زنان» ایسنا در این زمینه با بیان این که ازدواج، اتفاقی شورانگیز است اظهار کرد: با توجه به این که تمامی احساسات در این جریان تحت تأثیر قرار می‌گیرد، ممکن است تصمیماتی گرفته شود که عاقلانه نباشد و در نتیجه عواقب آن در آینده گریبانگیر دو نفر می‌شود.
وی با بیان این که مهریه در سالهای اخیر در بسیاری موارد از جایگاه شرعی خود دور شده است، گفت: مهریه، صداق است که مرد آن را به عنوان هدیه به زن می‌دهد تا صداقت خود را نشان دهد، لذا ما نیز باید چنین انتظاری از مهریه داشته باشیم و نرخ رشدی برای آن قائل نشویم؛ چرا که این صداق با چشم و هم‌چشمی تبدیل به امری خانمان‌برانداز می‌شود. این در حالیست که مردان بسیاری بخاطر مهریه سنگین زنان خود در زندان هستند.
مشاور استاندار تهران در امور بانوان با اشاره به آمار طلاق در استان، اظهار کرد: آمارها نشان می‌دهد که در شمیرانات از هر ۵/۳ ازدواج یک ازدواج منجر به طلاق می‌شود و در مجموع در استان تهران از هر ۵/۵ ازدواج یک مورد باعث طلاق می‌شود و از این رو در بعد مقایسه‌ای طلاق در استان تهران ۱۰ برابر استانهای دیگر است.
وی با بیان این که بحث مهریه عندالاستطاعه در نگاهی واقع‌بینانه به نفع زنان است، خاطرنشان کرد: اگر انتظار زن، گرفتن مهریه است، باید ببینید که همسرش این استطاعت را دارد یا نه و در آن صورت ازدواج را بپذیرد؛ چرا که از این دیدگاه زنان در آینده متضرر می‌شوند و بنابراین اگر بنا به متضرر شدن زنان بعد از طلاق است، می‌توان جلوی این ضرر را با ازدواج‌نکردن گرفت.
قندفروش با بیان این که مردان نیز باید واقعیتها را پذیرفته و ابتدای زندگی هر رقمی را نپذیرفته و خود با بالا بردن رقم‌ها به آن دامن نزنند، ادامه داد: اگر زن انتظار دارد هنگام طلاق حتماً مهریه‌اش را بگیرد، باید بداند که همسرش توانایی پرداخت آن را دارد یا نه چرا که در غیر این صورت ناچار به گذشتن از مهرش می‌شود.
وی با اشاره به این که برخی رقم بالای مهریه را به عنوان مانعی برای طلاق می‌پندارند، با طرح این سوال که مردانی که نتوانستند مهریه همسر خود را بپردازند آیا تضمینی برای ادامه زندگی‌شان ایجاد شده است؟، اذعان کرد: تجربه نشان داده است که مهریه بالا هیچ تضمینی برای تحکیم ازدواج ندارد، لذا زن و مرد وقتی به این نتیجه می‌رسند که باید طلاق بگیرند یک زندگی نابسامان برای هر دو به ارمغان می‌آورد.
به گفته مشاور استاندار تهران در امور بانوان، پرداخت مهریه باید در کانون گرم خانواده و نه از راه قانون انجام شود، بنابراین زمانی که مردان در طلاق، به دست قانون به زندان رفته‌اند، نشانگر آن است که قانون از زن در گرفتن مهریه حمایت می‌کند، اما این را نمی‌پسندیم که کانون گرم خانواده از هم پاشیده شود و یک طرف در زندان و فرد دیگر با مشکلات جامعه دست به گریبان شود.
وی خاطرنشان کرد: دیده می‌شود که در بخشی از کشورهای خارجی زوجین بخوبی از هم جدا می‌شوند، اما متأسفانه در ایران بعضاً شاهدیم که تا کار به کتک زدن و دعوا نرسد، طلاق صورت نمی‌گیرد و این، نشان می‌دهد که ما از چیزهایی که باید خود مدافع و عنوان کننده آن باشیم، غافل شده و عقب مانده‌ایم.