روز زن در کانون مدافعان حقوق بشر گرامی داشته شد

کانون زنان ایرانی : ضرورت بازخوانی و یادآوری مبارزات زنان جهان برای تحقق برابری، آزادی و عدالت دلیلی شد تا کانون مدافعان حقوق بشر روز دوشنبه بیستم اسفندماه ۱۳۸۶ و به مناسبت روز جهانی زن (۸ مارس) مراسمی را با حضور فعالان فرهنگی و اجتماعی علاقه‌مند به موضوع «زن» برگزار کند.

چرا که «تاریخ در یک قرن و نیم گذشته شاهد مبارزات زنان جهان بوده است.» مبارزاتی که دچار «فراز و فرود» و «شکست و پیروزی» بوده است، اما مهم آن است که متوقف نشده، نایستاده و از پای نیفتاده است.

به گزارش روابط عمومی کانون مدافعان حقوق بشر، در ابتدای این نشست نرگس محمدی سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر یکی از هنرمندانی را که در بسیاری از فیلم‌هایش انسان‌دوستی و عشق‌ورزی را ترویج کرده است، برای سخنرانی دعوت کرد تا با توجه به ویژگی زنانه و مادرانه سخن بگوید. اما محمدی لازم دید تا ابتدا با ارائه توضیحی کوتاه در خصوص صنعت فیلم و سینما به عنوان یکی از تاثیرگذارترین، پرنفوذترین و پرمخاطب‌ترین ابزار دوران مدرن بر نقش تعیین‌کننده زنان کارگردان و بازیگر در رشد وگسترش این صنعت تاکید کند.

به این ترتیب فاطمه معتمدآریا بانوی هنرمند ایران پشت تریبون قرار گرفت تا با کلام و زبان هنرمندانه خود از روز جهانی زن سخن بگوید.

ضرورت گفت‌وگو

فاطمه معتمدآریا سخنان خود را ابتدا با معرفی خود آغاز کرد: «من از نسل هنرمندانی هستم که هرچه سختی می‌بینند، قوی‌تر و محکم‌تر می‌شوند.» براین اساس او گفت که ما زنان روحیه سختکوشی را خود انتخاب نکرده‌ایم بلکه به واسطه چالش‌های متفاوتی که در ذهن‌مان بوده، مجبور شده‌ایم مقاوم‌تر شویم.
معتمدآریا در ادامه با تاکید بر این جمله که «برای من مرد و زن فرقی نمی‌کند»، گفت: من مدافع حقوق انسانی هستم اما فکر می‌کنم به عنوان یک زن مسوولیت سنگین‌تری نسبت به مردها دارم.
معتمد آریا لازم دید تا با توجه به نقش زنان برای انتقال مفاهیم بر ضرورت گسترش فرهنگ گفت‌وگو در جامعه توسط آنان اشاره‌ای کوتاه داشته باشد.

این هنرمند گفت: «بخشی از حقوق از دست رفته خودم را ناشی از بی‌زبانی و بلد نبودن چگونگی گفت‌وگو می‌دانم. برای اینکه وقتی بلد نیستم حرف بزنم،‌این باعث می‌شود تا شروع به جنگیدن کنم. در جنگ هم نتجیه مثبتی در مقایسه با صلح و آرامش، حاصل نمی‌شود.»

پایان‌بخش سخنان معتمدآریا تاکید بر این جمله بود: «به دست آوردن هر موقعیتی فقط بنا به میزان تلاشی است که برای آن انجام می‌شود. بنابراین موانعی در کارم وجود داشته و دارد که مرا مانند همه افراد ازجمله مردها مقاوم‌تر کرده است.»
پیش از آنکه دکتر «مریم رسولیان» روانپزشک و استاد دانشگاه در جایگاه سخنرانی قرار بگیرد، نرگس محمدی مجری مراسم مناسب دید اشاره‌ای به توانمندی‌های چشمگیر زنان ایرانی در عرصه علمی و کاربردی و در حوزه‌های مختلف داشته باشد. اما این اشاره کافی بود تا او در ادامه از حضور ناچیز زنان باصلاحیت و توانمند در عرصه مدیریت کلان کشور بگوید: «به‌رغم درصد قابل توجه زنان تحصیلکرده و صاحب‌صلاحیت، تنها ۷/۲ درصد از مدیران عالی کشور را زنان تشکیل می‌دهند و این در حالی است که در سه دهه‌ای که از عمر جمهوری اسلامی می‌گذرد، ما شاهد حضور حتی یک زن وزیر در کابینه نبوده‌ایم.» محمدی این اتفاق را نشانه‌ای از اعمال تبعیض جنسیتی در سیاست‌های جاری کشور دانست.
مریم رسولیان که در سال ۱۳۸۰ مقاله علمی خود را با عنوان «شکنجه سفید» در مورد نگه داشتن زندانیان در سلول انفرادی منتشر کرده بود، سخنانش را به موضوع نپذیرفتن مسوولیت از سوی زنان اختصاص داد.

سقفی که دیده نمی‌شود

مریم رسولیان از ترس و خودسانسوری به عنوان دلایلی که باعث می‌شود زنان با داشتن توانایی از پذیرش پست‌های مدیریتی سر باز زنند یاد کرد و گفت: «در مدیریت امروز به این ترس می‌گویند «سقف شیشه‌ای» یعنی سقفی وجود دارد ولی دیده نمی‌شود.» این روانپزشک یکی از نقاط ضعف زنان را ندیدن افراد همسو عنوان کرد که منجر به ایجاد محدودیت برای آنان می‌شود.

رسولیان غلبه بر ترس‌ها و نادیده گرفتن سقف شیشه‌ای را از عوامل موفقیت برای زنان عنوان کرد.
با پایان سخنان مریم رسولیان که تاکیدی بر توان زنان برای انتقال پیام داشت، نوبت به بررسی حضور زنان در عرصه سیاسی کشور رسید. حضوری جدی در پیش و پس از انقلاب که با انتقاد مجری مراسم از برخی جریان‌ها برای پیشگیری از حضور واقعی و موثر زنان در ساختار قدرت، همراه شد. «البته صرف‌نظر از جریان‌های سنتی، بسیاری از احزاب و حتی جریان‌های روشنفکری نیز در این موارد توجه و عنایت لازم و کافی را نداشتند.»
بدین ترتیب آذر منصوری معاون سیاسی دبیرکل حزب مشارکت ایران اسلامی پشت تریبون قرار گرفت تا سخنان خود را با تاکید بر انجام اقداماتی برای خاتمه دادن بر نابرابری‌ها نسبت به زنان آغاز کند.

تلاش برای کم کردن حضور زنان در عرصه‌های مختلف

آذر منصوری خود با بیان اینکه نامگذاری یک روز به نام زن باعث شده است تا احزاب سیاسی و سازمان‌های غیردولتی و بسیاری از دولت‌ها مسئله زن و رسیدن به حقوق برابر را به عنوان نقطه مشترک خود قرار داده و برای رفع تبعیض‌های تاریخی تلاش کنند، گفت: نحله‌های فکری هم که وجود دارند تلاش می‌کنند تا این تبعیض‌ها کاهش پیدا کند و ما در مقطعی شاهد برابری میان زنان و مردان باشیم.

او با بیان اینکه «ما در منطقه‌ای زندگی می‌کنیم که در یک تاریخ دیرینه از حاکمیت تفکر مردسالار قرار دارد»، گفت: فکر می‌کردیم که پس از وقوع انقلاب اسلامی، زمینه‌ای فراهم می‌شود که به این فاصله‌ها خاتمه دهد و روزی شاهد این باشیم تا زن به جایگاه واقعی خودش برسد اما متاسفانه جریانی در کشور ما وجود دارد که نه تنها حقوق انسانی زنان را نقض می‌کند، بلکه حقوق انسانی بسیاری از گروه‌های دیگر همچون اقلیت‌های قومی و غیرخودی‌ها را نیز نقض می‌کند.
او گفت: در دو سال و چند ماه اخیر با یکدست شدن حاکمیت، تلاش می‌شود تا زنان ما خانه‌نشین شوند و در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حضور نداشته باشند.

منصوری برای تایید سخنان خود به نمونه‌هایی اشاره کرد. ارائه لایحه تحکیم خانواده از سوی دولت و بحث سهمیه جنسیتی در دانشگاه‌ها از جمله مواردی بود که او اشاره کرد. منصوری گفت: امروز این تبعیض منفی به حدی رسیده که در متون آموزشی ابتدایی اعمال نفوذ و تلاش می‌شود که متون آموزشی به سمتی برود که زنان خانه‌نشین شوند یعنی متون آموزشی به سمتی برود که تبعیض جنسیتی شدت پیدا کند.

او همچنین گفت: «در روزهای اخیر با همه برنامه‌های اصلاح‌طلبان برای حضور در پارلمان و انتخابات، تیغ نظارت استصوابی و برخوردهای هیات‌های اجرایی موجب شد بسیاری از زنان از حضور در انتخابات و رقابت منع شوند.
دبیر سیاسی دبیر کل مشارکت گفت: ما فکر می‌کردیم اگر زنانی که مدافع عدالت جنسیتی هستند در مجلس حضور پیدا کنند با توجه به نقش نمایندگان می‌توانند عدالت جنسیتی را هم در قانون اساسی جریان‌سازی کنند و هم با نظارت بر دولت، حداقل اثرگذاری را داشته باشند تا به این سیاستگذاری‌هایی که دارد صورت می‌گیرد، خاتمه دهند.

او گفت: همچنان اعتقاد داریم که حرکت زنان به شدت با حرکت اصلاح‌طلبانه و جنبش دموکراسی‌خواهی ارتباط دارد. بنابراین، این پیوند باید حفظ و تقویت شود.

منصوری در ادامه گفت: هرجا میان این زنان و جریان‌های اصلاح‌طلب و دموکراسی‌خواه شکاف افتاده هر دو متحمل خسارت شده و از هدف موردنظر فاصله گرفته‌اند. بنابراین با این رویکرد باید از حداقل روزنه موجود استفاده کرد.
منصوری در ادامه با اشاره به انتخابات مجلس هشتم گفت: در بین گزینه‌هایی که وجود داشت، بهترین و سخت‌ترین گزینه در شرایط فعلی این است که به‌رغم فشارها باید پایداری‌مان را ادامه دهیم تا به هر حال مجلسی داشته باشیم که بتواند حداقل صداهای بخشی از جامعه زنان را انعکاس دهد و جریانی که خواهان حذف زنان در عرصه قدرت است به هدف خود نرسد.

اعطای جایزه «اولاف پالمه» به پروین اردلان از فعالان کمپین یک میلیون امضا باعث شد تا پس از سخنان آذر منصوری، مجری نشست کانون مدافعان حقوق بشر از این فعال حوزه زنان بخواهد تا او نیز از دغدغه‌های خود بگوید.

بزرگترین دستاورد جنبش زنان

پروین اردلان در سخنان خود با اشاره به نداشتن یک فضای بیرونی برای برگزاری مراسم ۸ مارس، این اتفاق را نشانه خوبی ندانست و گفت: یکی از بزرگترین دستاوردهای سال گذشته در جنبش زنان این بود که مقاومت مدنی را گسترده کردیم. ما مقاومت را در زندگی روزمره خود وارد کردیم و حالا حداقل نمی‌ترسیم.

او با اشاره به هزینه‌هایی که فعالان این جنبش در طول سال گذشته از جمله بازداشت و زندانی شدن پرداخته‌اند، گفت: آن چیزی که به ما قدرت می‌دهد این خودباوری است که می‌توانیم تغییری را ایجاد کنیم. اردلان با اشاره به لزوم دوام حرکت زنان گفت که با مشخص شدن خواسته‌های جنبش زنان و اعلام آن و هزینه کردن برای خواسته‌هایش نشان داد که می‌تواند بر ساختار قدرت تاثیرگذار باشد.
او با اشاره به ردصلاحیت‌های صورت گرفته در جریان انتخابات مجلس هشتم گفت که با این شرایط می‌توانیم بگوییم مجلس آینده برای زنان مجلس خوبی نخواهد بود ولی فکر می‌کنم قدرت جنبش آنقدر خواهد بود که می‌تواند در مجلس آینده تاثیرگذار باشد.

نقش زنان و هزینه‌هایی که آنان در کنار مردان برای رسیدن به دموکراسی و آزادی و عدالت در عرصه‌های مختلف زندگی پرداخته‌اند باعث شد تا پس از پروین اردلان، همسر محمدعلی عمویی، گوشه‌ای از تلاش‌هایش را در دوره زندان همسرش بیان کند. محمدعلی عمویی که ۱۲ سال از زندگی مشترک خود را در زندان گذرانده است، در کارنامه سیاسی خود ۳۷ سال زندان را ثبت کرده است. سخنران بعدی نسرین نافعی بود او در ابتدا طرف همسرش که به علت حادثه‌ای که برایش رخ داده و نتوانسته بود در مراسم حاضر شود روز زن را تبریک گفت.

پشتیبانی مردان باورمند از زنان

نسرین نافعی با بیان اینکه هرچه بیشتر سختی بکشیم قوی‌تر می‌شویم، گفت: همه انسان‌ها از ظرفیت بالایی برخوردارند منتها در پیچ و خم‌های دشوار زندگی است که به توانمندی‌ها پی می‌برند و هرچه با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شوند توانمندی‌های آنها بیشتر بروز می‌کند.

نافعی با اشاره به چگونگی ازدواج خود با محمدعلی عمویی گفت که ۱۲ سال انتظار کشیده است. انتظاری که به بار نشسته و کانون گرم خانواده دور هم جمع شده‌اند. نافعی در ادامه دشواری‌هایی را که از سر گذرانده بیان کرد: «مهم‌تر از همه مسوولیتی که بود به خاطر فرزندمان داشتم. چون او این سرنوشت را برای خودش نمی‌خواست. در نتیجه در برابر او احساس مسوولیت شدید می‌کردم. بنابراین با صداقتی که وجود داشت با امید به آینده و با باور به توانمندی‌ها به خودم به عنوان یک زن این دوره را طی کردم.

همسر محمد علی عمویی با بیان اینکه «همه زنان ما توانمندی‌های بالایی دارند به شرطی که بپذیرند چیزی کمتر از مردان ندارند و مهمتر از همه اینکه جنگی با مردان ندارند بلکه صحبت بر سر حقوق انسانی آنهاست»، گفت: صحبت من به عنوانی یک زن اینگونه نیست که در برابر مردان وجود داریم بنابراین ما جنگی با مردان نداریم.
نافعی پرورش و تربیت فرزندان را به عنوان یکی از مهمترین مسوولیت‌های زنان عنوان کرد و گفت: مردان باورمند به حقوق برابر پشتیبان زنان خواهند بود.

او گفت: امکان ندارد این دو قشر بدون هم به سعادت و یک زندگی درخور و شایسته انسانی برسند.
نافعی با اشاره به اقداماتی که در دوران ۱۲ساله زندان همسرش در خانواده انجام داده است، گفت: وقتی به گذشته نگاه می‌کنم می‌پرسم این کار چه بود که از من تراوش کرد، چرا دیگر نیامد؟ فقط به این دلیل که آن دوران را برای خود قابل تحمل کنم و نیرو بگیرم تا فرزندم را تا آنجا که ممکن بود با حداقل آسیب پرورش دهم.»

با پایان یافتن سخنان نافعی، مجری این نشست از محمد ملکی خواست تا او به عنوان آخرین سخنران این نشست چند کلامی سخن بگوید.

لزوم توجه به همسران زندانیان سیاسی

محمد ملکی استاد بازنشسته دانشگاه با طرح این موضوع که اگر قرار است از کسی دعوت شود تا در این جمع سخن بگوید آن فرد همسر من است، گفت: این چه ظلمی است که اگر ما کار سیاسی انجام می‌دهیم، اگر افتخاری است همه را به دامان ما می‌ریزند در حالی که زنان ما رنجی که در بیرون می‌کشند خیلی از رنجی که ما در زندان می‌کشیدیم بیشتر بود.
بنابراین او توصیه کرد به این تیپ از زن‌ها بیشتر توجه شود که مظلوم هستند.
با خاتمه سخنان ملکی، این نشست که علاوه بر انجام سخنرانی‌ها در آن، با اجرای برنامه موسیقی زنده توسط هنرمندانی همراه شده بود، پایان پذیرفت. و نرگس محمدی سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر نشست گرامیداشت روز جهانی زن را با این جمله پایان داد: «مبارزه ما جهت احقاق حقوق زنان به معنای نفی حقوق مردان و یا ضدیت با مردان نیست بلکه این مبارزه دقیقا جهت احقاق حقوق تمام انسان‌ها اعم از زن و مرد است. زنان ایران به دنبال صلح و برخورداری هر انسان از کرامت والای انسانی‌اند.»