خانه امن کجاست/نه به فراموشی

هما جلیل زاده

کانون زنان ایرانی

هنوز پنج روز از سر بریده شدن مونا حیدری(دختر هفده ساله)به دست همسرش نگذشته بود که خبر از کشته شدن زنی در کرمانشاه به نام فاطمه صادقی آمد.سارا شادیفر زن سی ساله ای بود که توسط برادرش به قتل رسید و جنازه اش در روستای حسین آباد لیتکوه یافت شد.زنان هرروزه در سراسر جهان به جرم زن بودن کشته می شوند وآب از آب تکان نمی خورد.انگار تمام چرخ دنده های دستگاه بزرگی با بیشترین قدرت چنان می چرخند که هر روز زنان به اسم ناموس توسط همسران،پدران و برادرانشان کشته شوند.اما دقیقا چه چیزی زنان را به جرم زن بودن روزانه به کام مرگ می کشاند؟

بخش زیادی از زنانی که توسط همسرانشان کشته می شوند قربانی کودک همسری هستند؛یعنی خانه ی همسر اولین جایی است که دختران(کودکان زیر ۱۸ سال)در یک چارچوب قانونی،عرفی و شرعی با خشونت خانگی به انواع مختلف مواجه می شوند.تجربه ی روزانه ی خشونت که در چارچوب ازدواج و به اشکال مختلف از جمله خشونت جنسی،روانی،فیزیکی،اقتصادی و …اتفاق می افتد، تجربه ی زیسته ی این دختران را به طور کامل از آنچه باید تجربه کنند متفاوت می کند.در نتیجه ی این خشونت های گسترده و پی در پی این دختران ممکن است شروع به مخالفت و مبارزه با سیستم زن ستیزی که در آن گیر افتاده اند بکنند.برای مثال مونا حیدری تلاش کرد که از خانه خود فرار کند و به کشوری دیگر مهاجرت کند تا شاید بتواند خود را از شرایط خشونت بار نجات دهد اما به دلایل متعدد از جمله عرف و فرهنگ ضد زن، قوانین مرد سالار وکمبود خانه های امن سر بریده شد.

قوانین به چه شکلی راه را برای زن کشی هموار می کند؟

در مرحله اول با تعریف سن قانونی ازدواج برای دختران(۱۳ سال) آنها را در کودکی به خانه شوهر می فرستد.در مرحله بعد که بیشتر این دختران مورد انواع خشونت های خانگی قرار می گیرند قانون هیچ گونه حمایتی ازفرد خشونت دیده نمی کند.در نهایت هم که زن کشی صورت می گیرد قانون باز هم بازدارندگی لازم را برای کاهش یا جلوگیری ازاین نوع قتل ها ندارد.در این شرایط بر اساس ماده۶۱۲ قانون مجازات اسلامی برای قاتل نهایتا ۱۰ سال حبس در نظر گرفته می شود.

خانه امن

اما خانه های امن چه نقشی می توانند در کاهش خشونت های ناموسی داشته باشند؟

فاتیما باباخانی موسس خانه امن مهر شمس آفرید می گوید:«خانه های امن ابزارهایی کارآمد و قانونی در کاهش و توقف خشونت های خانگی هستند.به این علت که خانه امن تنها نهادی است که زنان خشونت دیده می توانند در امنیت به تحصیل، کار و زندگی بپردازند.»

تنها زنانی در خانه های امن نگهداری می شوند که قاضی یا دادستان حکمی تحت عنوان عدم امنیت جانی زن صادر کند با این وجود یکی از زنان فعال در یکی از خانه های امن خصوصی می گوید:« ما بارها با مردانی مواجه هستیم که با گرفتن حکم از قاضی خواستار بازگرداندن زنان یا دخترانشان به خانه هستند و حتی در مواردی اقدام به خشونت علیه کارکنان و مدد کاران اجتماعی خانه های امن هم می کنند.»

تعداد محدود خانه های امن در کل کشور از جمله عواملی است که باعث می شود زنان بیشتر در محیط های خشونت بار بمانند.ما در کل کشور حدود ۳۰ خانه امن دولتی داریم(یعنی کمتر از یک خانه امن به ازای هر استان)داریم.

خانم باباخانی اضافه می کند که در مورد خدمات خانه های امن دولتی محدودیت هایی وجود دارد و رویکرد آنها بیشتر سازش محور است اما خانه های امن غیر دولتی با محدودیت های کم تری روبه رو هستند و می توانند مدت زمان طولانی تری از زنان و کودکان خشونت دیده نگهداری کنند.

با توجه به اهمیت وجود خانه های امن به عنوان عنصری قانونی برای کاهش و توقف خشونت علیه زنان،علت کم بودن خانه های امن چیست؟

خانم باباخانی می گوید که راه اندازی یک خانه امن پروسه ای بسیار وقت گیر است و در طولانی مدت تحقق پیدا می کند.تجهیز،راه اندازی،اخذ مجوز ها و…پروسه ای زمان بر است و همچنین به دلیل حساسیت های زیادی که بر روی خانه های امن وجود دارد،این خانه ها به دست هر کسی سپرده نمی شود و نیازمند یک گروه توانمند و متخصص است.

تقریبا تمام افرادی که درگیر راه اندازی خانه های امن بوده اند با پروسه ای بسیار وقت گیر و طولانی و به گفته خودشان غیر ضروری روبه رو بوده اند که باتوجه به اهمیت خانه های امن نوعی مانع برای افرادی است که درگیر این پروسه هستند.

با توجه به اهمیت بسیار زیاد خانه های امن در یاری رسانی به زنان تحت خشونت خانگی، نیاز شدیدی به تاسیس این مراکز  احساس می شود.

یکی از موسسین خانه های امن خصوصی همچنین اضافه می کند که به نظر او پیش از تاسیس تعداد بیشتر خانه های امن لازم است دو اتفاق مهم رخ دهد:«اولین اتفاق سهولت بخشیدن به فرآیند پذیرش زنان خشونت دیده در خانه های امن خصوصی و دیگری فرهنگ سازی و اطلاع رسانی راجع به وجود خانه های امن به عنوان مکانی برای حمایت از زنان خشونت دیده.» مردسالاری بر مدار زن ستیزی می چرخد و زن کشی نوک هرم زن بیزاری است. تا زمانی که چرخ این سیستم بر اساس  قانون،فرهنگ،عرف و سنت و … ضد زن بچرخد زنان کشته می شوند و این چرخه ی معیوب غیر انسانی قربانی می گیرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.