روایتی از تحصیل دختران زیر سایه طالبان

آمنه نوری

کانون زنان ایرانی

دانه دانه انواری‌‌هاه(قفسه‌های کمد چوبی ) ها را پاک کردم. تمام ظرفهای چینی را در انواری می‌چینم. نوبت به کاشیهای روی آشپزخانه می‌رسد، مایع شوینده رابا مایع سفید کننده و مقداری آب مخلوط می‌کنم. دستانم را در محلولی که تیار(آماده) کردم تکان می‌دهم. مواد با هم مخلوط می‌شود و کف سفیدی هویدا می‌شود. دستم را حلقه می‌کنم و از داخل محلول خارج می‌کنم و پف می‌کنم.مایع بین انگشتانم به حباب تبدیل شده و در فضای آشپزخانه پراکنده می شود. دوباره دستانم را در مایع فرو می کنم و این کارم را چندین بار تکرار می کنم.

یادش بخیر صبح زود بدون خوردن صبحانه شش منزل را دوان دوان از بلاک(ساختمان) پایین می آمدم. آن روزها ما در بلاکهای سلیم کاروان زند گی میکردیم. بعد از دو تا سرک تیر می‌شدم(می‌گذشتم)، دوان دوان از سرک سه تایمنی تیر می‌شدم خود را به سرک(خیابان) پنج تایمنی کوچه مکتب(مدرسه) ملکه ثریا* می‌رساندم تا دوستانم را گیر کنم.

از دور صدا می زدم: شبانه ملکه صبر کنید! من هم دوان دوان خودم را به آنها می‌رساندم. بغل کشی می‌کردیم یکدیگرمان را می‌زدیم وشبانه همیشه تکه کلامش خدا بزنتانه بود

 به من می‌گفت: خدا بزنته که هر روز ناوقت می‌‌کنی.

باز از دستم چوندیک (نیشگون) می‌گرفت. همینطور یکی دیگر خود را جور می‌دادیم. نزدیکهای مکتب (مدرسه) ما یک کاکا بود همیشه در کراچی خود خوردنی و سامان بازی (اسباب بازی) می‌آورد. همگی مان پیش کاکا می‌رفتیم.

 یک روز رفتم و گفتم: کاکا حباب ساز آوردی.

 کاکا گفت: آاا جان کاکا.

من میگفتم: کاکا چه رنگهایی داری؟

کاکا گفت: هر رنگی که بخواهی.

من گفتم: کاکا به من رنگ سبزش را بته(بده)… قیمتش چند است؟

کاکا گفت: قیمتش ۱۰ روپه هست.

اولین نفر من می‌خریدم و بعد از من شبانه و ملکه نیز می‌خریدند. هرسه تا نزدیکیهای مکتب با حباب سازهایمان حباب می‌ساختیم و در روی یکدیگرمان پف می‌کردیم. بسیار زیاد مزه می‌داد. نزدیکهای مکتب که می‌رسیدیم. حباب سازهایمان را در داخل بوتهایمان پوت (پنهان) می‌کردیم. تا بابه گک(بابای مدرسه-سرایدار) مکتب نبیند. اگر نه با چوبی که در دستهایش داشت همگی‌مان را چوبکاری میکرد. مکتب ما طوری بود که باید از هفت خوان رستم تیرمی‌شدی. خان اول را بخوبی تیر(عبور) کردیم. بعدی تلاشی بود. چند دختری که دردهان دروازه مکتب بیکهای (کیف) ما وتمام بدن ما را می‌گشتند. فقط ما انتحاری باشیم! خب به هر حال این از جمله قوانین مکتب بود. از این هم به خوبی گذشتیم وارد حویلی کلان (حیاط بزرگ) مکتب شدیم. که سرمعلم صاحب (ناظم مدرسه)ناجیه جان پیدا شد و من را صدا زد.

فاطمه اینجه بیا

با ترس پیش رفتم.

من: بله سر معلم صاحب؟

سرمعلم: تمام همصنفی هایت (همکلاسی‌هایت) را سر صنف تان ببر. شوخی و سرو صدا نکنی. هر چند که سرکرده شوخها خودت هستی. اگر تو را چیزی نمی‌گویم, بخاطری که اول نمره هستی اگرنه که من حقت را میتم (می‌دهم) حالی هم از گوشهایت کشیدم که منافقت نکنی.

من: به چشم سر معلم صاحب.

سرمعلم: برو بخیرسر صنفتان (کلاس تان).

من که می‌دانستم که قرارهست چقدربا همصنفی هایم ساعتم را تیر کنم (بگذرانم)

با خنده گفتم: به چشم سرمعلم صاحب.

دوان دوان همراه همصنفی هایم به‌طرف صنفمان رفتیم. همگی دخترها سر چوکی (صندلی) هایشان نشسته بودند و من هم کسانی که بیرون بودند را صدا کردم که بیایند وسر صنف بشینند. بالا خره تمام دخترها نشستند.

من هم با صدای بلند گفتم: دخترها سرمعلم ناجیه جان گفتند: همگی راسرصنف آرام بشانم و صدایتان هم نبراید (در نیاید).

دخترها سرو صدا کردند: ما دق می‌اریم! نمی‌شه.

من هم گفتم: اگر آرام باشید. من حباب سازم را به نوبت برایتان می‌دهم. تا با هم خوش بگذرانیم.

دخترها با صدای بلند گفتند: درست است.

من و شبانه و ملکه حباب سازهایمان را از بوتهایمان بیرون آوردیم, تمام دخترها یکجا چک چک کردند(کف زدند)

 من گفتم: آرام باشید حالی سرمعلم اگر آمد باز حق همگی مان را می‌دهد. همگی دخترها سرهایشان را شور دادند و دستانشان را در دهانشان گرفتند.

اول من شروع کردم به پف کردن. روبه روی من شمیلا نشسته بود. تمام حبابهایم به شمیلا بر خورد می‌کرد. یک حباب داخل چشمش رفت. او بدخوی ترین دختر صنف (کلاس) مان بود. سر من قهر شد و گفت: چرا در روی من پف میکنی؟ چشمم را کور کردی! دگیر سر معلم میتمت.(به سرمعلم می گویم چه کارکردی)

من هم بسیار با جرات گفتم: برو اشرف غنیت را هم بیار. من سرش جمپ(ترمز) هم نمی‌گیرم. شمیلا تنبل صنف هم بود. فکرش را هم نمی‌توانستم بکنم که او به سر معلم چیزی بگوید، چون همیشه سرمعلم بخاطر درس نخواندن سرش قهر می‌شد.

شمیلا رفت تا سرمعلم را اطلاع دهد. من وملکه وشبانه حیران ماندیم. که حباب سازهایمان را کجا پنهان کنیم. دوباره در بوتهایمان پنهان کردیم و عاجل شروع به درس دادن کردم.

سرمعلم آمد اما همگی دخترها آرام سر جاهایشان بودند و من هم در حال تدریس یک صفحه از مضمون ریاضی بودم. سرمعلم سر شمیلا قهرشد.

 به او گفت: چرا دروغ می‌گوید واز هم صنفی‌هایم هم سر معلم پرسید که آیا من حباب ساز دارم؟ همگی انکار کردند و شمیلا سرخ مثل لبلبو(لبو) شده بود.

سرمعلم من را تشویق کرد و به من گفت: آفرین کارت را ادامه بده و رفت.

همگی به شمیلا می‌گفتند: شیطانک صنف و شمیلا بیچاره گریه می‌کرد. من هم دلم برایش سوخت.

 یاد آن روزباعث شد که اشکهایم سرازیرشود. در همین موقع مادرم صدایم زد.

توبه! خدایا چرا گریان داری؟ دلت نمی‌شه پاک کاری کنی. گریان نکن خودم آشپزخانه را پاک میکنم.

تازه از خاطرات خود به عالم واقعی بازگشته بودم. به مادر سیل(نگاه) کردم. گفتم: نه مادر جان یاد هم صنفی ام افتادم. چه روزهای خوشی داشتیم و چقدر شوخی می‌کردیم. دلم برایشان تنگ شده. خانه طالبها خراب شود، تباهمان کرد. تمام آینده و خوابها و آرزوهای ما دختران را نابود ساختند… و با صدای بلند گریه کردم.

مادرم بسیارخون جیگر شد. دیدم اشکهایش همچون مروارید روی صورت زیبا وخسته اش می‌غلتید و با گوشه چادرش پاک می‌کرد. من را در آغوش گرفت.

 گفت: نمی‌گذارم که این روزهای سخت برایت گران تمام شود. برخیز دست و رویت را بشوی من چند روز هست دنبال کورس (دوره آموزشی در موسسه‌های خصوصی) می‌گردم. یکجایی را پیدا کردم, برویم ببینیم که تدریسشان و درسشان چی رقم (نوع) هست. جان مادر هر فرصتی که در زندگی ما انسانها پیش می آید، ما باید از آن استفاده کنیم و شاید این فرصتی باشد که در زمینه دیگری رشد کنی. اگر خواستم کارهای خانه را انجام دهی بخاطر این بود که افسرده و مریض نشوی. می‌دانی خیلی از دخترها را فامیلشان از ترس طالبها مجبور به ازدواج اجباری کردند. بعضی از این دخترها تن به این بدبختی دادند و من شنیدم. چندتا از دخترها بخاطر ازدواج اجباری خودکشی کردند. واقعا خون جیگرشدم. اما من و پدرت هیچ وقت این کار را نمی‌کنیم و نمی‌گذاریم هم هر روز غصه بخوری. زود برو خودت را آماده بساز تا برویم بخیر.

من و مادرم رفتیم و چندین کورس پیدا کردیم و به نظرم یکی از این کورسها خوبتر بود. هم نزدیک خانه هست و هم روش تدریس شان خوب هست. ثبت نام کردم و از همان روز سر صنف شروع به یادگیری زبان انگلیسی کردم. در درسها خوب پیش می‌رفتم و تمام استادها با من رفتار خوبی داشتند. چندین بار طالبان کورس را مهرولاک کردند. اما مسیولین کورس در اداره ها آنقدر بالا و پایین می‌رفتند، تا کورس ها را برای ما دخترها باز کنند. هر بار یکماه درسهای ما به تعویق می افتاد و ما دختران تسلیم نمی‌شدیم. دو سه بار هم که نگذاشتند درس بخوانیم یا صبح زود یا طرفهای شب بصورت پنهانی استادهایمان تدریس می‌کردند. تا ما از درس عقب نمانیم. با تمام مشکلاتی که سر راه ما قرار داشت، من حدود سه سال می‌شود که در کورس انگلیسی درس می‌خوانم و در بین این سه سال من کامپیوتر را هم آموزش دیدم و تا دروس تخنیک(تکنیکی) پیش بردم و حالا با وجود اینکه طالبان هنوز حکومت می‌کنند. ما دختران حق تحصیل در مکتب را نداریم. اما ما خود را در دیگر زمینه ها و مضمون ها ارتقا دادیم و حالا خودم نیزکامپیوتر و انگلیسی تدریس میکنم.

تمام اینها را مدیون پدر و مادرم هستم که حامی من بودند و هستند و سعی می‌کنم به آموختن ادامه دهم و یکی از دختران موفق افغانستان شوم. من وهم سالان من هستند که کشور عزیزم را آباد می‌سازند. به امید آزادی کشورمان.

*نام مدرسه‌ای در کابل