نظرسنجی در مورد ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده از شمال تا جنوب شهر /مردها هم مخالف چندهمسری اند

اعتماد-فاطمه زارع:ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده، ازدواج مجدد مردها را به شرط تمکن مالی و بدون اجازه همسر اول، مجاز می داند؛ ماده یی جنجال برانگیز که مخالفت بسیاری از صاحب نظران، فعالان حقوق زنان، برخی نمایندگان مجلس و حتی فقها را برانگیخته است.

این گزارش حاوی نظرسنجی است از دو گروه ۱۵ نفری از مردانی که در گروه اول درآمد ماهانه آنها یک تا ۱۵ میلیون تومان است و گروه دوم ماهانه بین ۲۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان درآمد دارند. شرکت کنندگان در این نظرسنجی که به صورت اتفاقی و از دو منطقه مختلف تهران انتخاب شده اند به این سوالات پاسخ دادند؛ در مورد لایحه حمایت از خانواده چه می دانید؟ آیا ازدواج دوم بدون اجازه همسر اول، خیانت محسوب می شود؟ آیا دغدغه همسر دوم را دارید؟ به نظر شما آیا تصویب ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده می تواند حافظ بنیان خانواده باشد؟

– ۴۹ ساله، دیپلم، با شغل آزاد و درآمد ماهانه ۵/۱ میلیون تومان. وی می گوید؛«به نظر من تصویب این لایحه نمی تواند حافظ بنیان خانواده باشد چون به نظر من بحث چندهمسری و حتی مهریه به درد جامعه کنونی نمی خورد.» وی تاکید کرد؛«شاید زمانی این قوانین پاسخگوی نیازها بوده اما در عصر کنونی نه اخلاقی است و نه انسانی. عقد ازدواج باید بین دو نفر باشد، نه بیشتر و اگر مردی بدون اجازه همسرش، دوباره ازدواج کند به همسرش خیانت کرده است.»

– ماهی یک میلیون و هفتصد هزار تومان درآمد دارد، ۲۹ ساله و کارشناس زمین شناسی است. دغدغه همسر دوم ندارد؛«این موضوع نمی تواند با فرهنگ کنونی ما سازگاری داشته باشد. بنابراین نه تنها توازن و تعادل خانوادگی را برهم می زند بلکه منجر به رواج هوسرانی و فروپاشی خانواده می شود.»

جلوی دکه روزنامه فروشی ایستاده است، حدود ۳۰ سال دارد، فوق لیسانس فلسفه است و خود را نویسنده معرفی می کند. در مورد تصویب ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده می گوید؛«برداشتن شرط اجازه از همسر اول و قانونی کردن چندهمسری بدون در نظر گرفتن سطح فرهنگی که غالب مردم ما، از آن برخوردارند، تنها به باز شدن فضا جهت ارضای تنوع طلبی مردانه می انجامد و حفظ تنوع طلبی نیز بنیان خانواده را به لرزه درمی آورد.» او ادامه می دهد؛«قانون همیشه در رابطه با هر موضوعی باید دو جنبه را در نظر بگیرد؛ یکی جنبه صوری و فرمال قانون که به روابط مدنی بین انسان ها شکل می دهد و دیگری در نظر گرفتن بعد اخلاقی برای قوانین است. در این لایحه این جنبه ها لحاظ نشده است و مسلماً نمی تواند حافظ بنیان خانواده باشد.»

– زنگ در را می زنم، صاحب جواهرفروشی در را باز می کند. نزدیک ظهر است و مشتری ندارد، ۳۸ ساله است، دیپلمه با درآمد ماهانه ۳ میلیون تومان. تصویب لایحه را یک نوع تبعیض قانونی می داند؛«ازدواج مجدد آن هم با چنین قانونی یعنی ازدواج بدون اجازه و اطلاع همسر اول، خیانت محسوب می شود.»

– ۵۷ ساله است، لیسانس مدیریت و دارای حقوق ۵/۱ میلیون تومانی، ۲۵ سال است که با همسرش زندگی می کند و او را دوست خود می داند؛«ازدواج دوم خیانت در حق رفیق زندگی ام است.» با تصویب ماده ۲۳ مخالف است؛«اعتماد و صداقت دوطرفه را که لازمه زندگی مشترک است خدشه دار می کند و تنها همین زندگی صمیمانه و صادقانه است که می تواند حافظ بنیان خانواده باشد نه تمکن مالی.»

– نظامی بازنشسته است، ۵۴ ساله، لیسانس اقتصاد. می گوید؛«چنین چیزی، امروزه و در عمل امکان پذیر نیست و یک نوع زیر پا گذاشتن حقوق شریک زندگی محسوب می شود. به نظر من از آنجایی که در طول تاریخ بیشتر قانونگذاران از جامعه مردان بوده اند بیشتر به آن قسمت از احکام که به نفع مردان است، پرداخته اند و بخش های دیگر را که متعادل کننده این قسمت ها است به فراموشی سپرده اند و این نوعی حق کشی است.»

– از ماشین مدل بالایش پیاده می شود. با ظاهری آراسته، تاجر است و ماهی ۱۰ الی ۱۵ میلیون تومان درآمد دارد، سندی در دست دارد که می خواهد به نام همسرش فخرالسادات بزند. این مرد ۵۸ ساله اعتقادی به چندهمسری و ازدواج مجدد ندارد؛«اگر الان که وضع مالی خوبی دارم، ازدواج دوم داشته باشم، در حق همسرم که با سختی ها و نداری هایم، ساخته کم لطفی کرده ام.» در یکی از مناطق پایین شهر تهران هستم.

– برای رهایی از گرما وارد یک گلفروشی می شوم، پیرمرد گلفروش ۷۰ سال دارد، تا دوم ابتدایی درس خوانده و درآمدش ماهانه ۳۰۰ هزار تومان است.

او می گوید؛«ما مردها همدیگر را بیشتر می شناسیم، کدام مردی است که پولدار باشد با زنی بی سرپرست یا از کارافتاده و سن بالا ازدواج کند، می رود سراغ زنی جوان تر و زیباتر از همسر خودش، به نظر من آنها که دنبال چنین انتخابی نیستند، خیلی عده کمی اند.» وی تاکید می کند؛«این دور از انصاف است که پس از تحمل سختی ها و نداری هایی که همسرم در زندگی با من تحمل کرده است اگر من پولدار شدم بروم با زن دیگری ازدواج کنم آن هم بدون اجازه او.»

– سوار تاکسی می شوم. راننده تاکسی شغل ثابتش مسافرکشی است و حدوداً ماهی ۳۰۰ هزار تومان درآمد دارد. با تصویب چندهمسری مخالف است؛«پولدارها شاید دغدغه چندزنی و رابطه با زن های مختلف را داشته باشند، اما دغدغه چندهمسری، بعید می دانم، چون اگر هدف تشکیل خانواده است که با یک زن هم می شود وگرنه، هدف تنوع روابط جنسی است، پس ازدواج مجدد فقط دست و پا گیر است، مردهای هوسباز زیر بار اولی اش هم نمی روند، چه برسد به دومی…» وی بر این باور است؛«ازدواج دوم بدون اجازه همسر اول، جز اینکه دروغ و پنهانکاری را به خانواده بیاورد، چیزی در پی ندارد.»

– وارد یک مغازه لوازم یدکی می شوم، مغازه دار، بازنشسته است، ۵۳ ساله با حقوق ماهانه ۵۰۰ هزار تومان، لیسانس الهیات دارد؛«به نظر من یک مرد اصیل، دغدغه چندهمسری ندارد. ازدواج یعنی محدود کردن رابطه جنسی، این محدودیت را نباید فراموش کنیم. با ازدواج مجدد تنها به معنویت ازدواج ضربه می زنیم. من اگر میلیاردر هم شوم، چنین کاری نمی کنم.»

– دبیر تاریخ بوده، الان بازنشسته است ولی شغل آزاد هم دارد. با درآمدی حدود ۷۰۰ هزار تومان در ماه. با تصویب ماده ۲۳ مخالف است و می گوید؛«برای کسانی که پایبند زندگی مشترک هستند، یک ازدواج کافی است، به نظر من درمان فساد و فحشا در جامعه باید با بررسی مسائل فرهنگی جوامع پدرسالار و به خصوص جهان سومی و جوامعی که نان آور خانواده مرد است و مسائل اقتصادی چون فقر و… صورت گیرد، نه با تصویب چندهمسری.»

وی می افزاید؛«ما بهتر است به فکر راه گشایی برای ازدواج جوانان، اشتغال آنها و به خصوص زنان و حمایت هر چه بیشتر دولت از آنها باشیم تا مجبور نشویم جور سرپرستی آنها را به دوش عیاشان پولدار بیندازیم.»

از میان این جامعه آماری ۳۰ نفره، فقط دو نفر از لایحه مطلع بودند، هیچ کدام با وجود تمکن مالی، دغدغه همسر دوم نداشتند و ازدواج بدون اجازه همسر اول را خیانت دانسته، معتقد بودند که تصویب این ماده نمی تواند حافظ بنیان خانواده باشد و فقط سه مورد از مردهای شمال شهر، به لزوم وجود روابطی غیر از عقد و ازدواج قائل بودند؛ چهار نفر از جنوب شهر نیز ازدواج مجدد را در صورت داشتن تمکن مالی و رضایت قلبی و واقعی همسر اول مجاز می دانستند.

لایحه حمایت از خانواده، گور خانواده های متمول

امان الله قرایی مقدم جامعه شناس و استاد دانشگاه در تحلیل نتایج آمار به دست آمده، می گوید؛«نتیجه یی که شما از این تحقیق به دست آوردید اینقدر در فرهنگ جامعه ما وضوح و روشنی دارد که نیاز به آمارگیری را رفع می کند.»

وی معتقد است؛«تصویب لایحه حمایت از خانواده به ویژه ماده ۲۳ آن سبب وارد آمدن لطمه ها و آسیب های جبران ناپذیری به بنیان خانواده، روان جامعه، نظام اجتماعی و فرهنگ کشور می شود. تحقیقات و بررسی های گذشته نیز نشان داده است کسانی که در زندان هستند، بزهکاران، قاتلان و جنایتکاران روانی، دختران فراری، فاحشه ها و کسانی که به اعتیاد روی آورده اند، فرزندان خانواده های ناآرام، فروپاشیده و از هم گسیخته اند که از آنها با عنوان فرزندان طلاق، خانواده های چندهمسری یا بدسرپرست یاد می شود.» او تاکید می کند؛«خانواده کوچک ترین سلول جامعه است، اگر خانواده به لحاظ روانی آرامش داشته و سالم باشد، جامعه نیز از جهات فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، جامعه یی سالم، مترقی و رو به رشد خواهد بود.

ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده، در همان قدم اول ناعادلانه بودن خود را نمایان ساخته است. شوهری که بدون رضایت قلبی و اجازه همسرش با زنی دیگر ازدواج کرده چگونه می تواند، بقیه راه را عادلانه رفتار کند، آن هم راهی که ناعادلانه شروع شده است.» وی در ادامه می افزاید؛ «در خانواده هایی که به علت تعدد زنان و فرزندان، افراد نمی توانند از محبت، عاطفه و امکانات برابر بهره مند شوند، تنها شاهد تنش و ناآرامی، بروز حس حسادت و شکل گیری عقده های روانی که سرمنشاء بسیاری از انحرافات رفتاری خواهد شد، هستیم که به نوبه خود، فروپاشی بنیان خانواده را به دنبال دارد.»

او همچنین خاطرنشان می کند؛ «همان طور که مارکس تاریخ را گور اشرافیت می دانست، به نظر من نیز، با تصویب این لایحه اشرافی، که اشرافیت و تمکن مالی را شرط چندهمسری قرار داده است، اشرافی که به این بوالهوسی قانونی روی آورند، با دست های خودشان گور خود و خانواده هایشان را کنده اند، به گونه یی که نظام اجتماعی را نیز به آشوب خواهند کشید. البته من فکر می کنم جامعه ما، زنان و مردان ما اینقدر بافرهنگ، عاقل و آینده نگر هستند که این گونه خود و خانواده هایشان را به ورطه نابودی نیندازند و فقط امیدوارم قانون عقب تر از آنها نیندیشد.»

دکتر نیره توکلی جامعه شناس و استاد دانشگاه که در زمینه حقوق زنان نیز فعالیت می کند در تحلیل این نتایج می گوید؛ «قوانینی که تاکنون در جامعه ما به اجرا درآمده، به گونه یی است که تخصیص حقوق به طرفین جانبدارانه و به سود مردها است و این نابرابری حقوقی، سبب شکل گیری دو طبقه فرادست و فرودست می شود که در مواقع بحران، به ویژه بحران های اقتصادی، اجتماعی، تاثیرات نابهنجار زیادی بر جامعه و به خصوص نهاد خانواده می گذارد، بنابراین این تفکر که با محدود کردن یکی از طرفین بخواهیم بنیان خانواده را حفظ کنیم، همیشه نتیجه یی معکوس خواهد داشت، زیرا هر قانونی که باعث شود یکی از اعضای خانواده، فرقی نمی کند زن، مرد یا حتی بچه، در وضعیت فروتری قرار گیرد، امکان تزلزل و فروپاشی خانواده را بالا برده و بیشتر می کند.»

وی در ادامه گفت؛ «از آنجایی که طبق نص صریح قانون، سرپرست و رئیس خانواده باید دارای قدرت و اختیارات تام باشد و این سرپرست نیز مرد به شمار می آید، در شرایطی که خانواده در زمره خانواده های بدسرپرست قرار گیرد اگر زن به لحاظ مالی و اقتصادی استقلالی نداشته و به مرد وابسته باشد خانواده به ورطه نابودی، فساد، فحشا و فروپاشی خواهد افتاد.» توکلی معتقد است؛ «حفظ بنیان خانواده جز در سایه تواناسازی افراد خانواده، کم کردن وابستگی طرفین به یکدیگر، حمایت و برابری حقوقی میسر نخواهد شد و اما در مورد شرط تمکن مالی، چون ظاهراً صرف ادعای تمکن مالی، آن هم بدون حضور همسر اول در دادگاه، کافی است و تحقیق خاصی نیز در صحت این ادعا صورت نمی گیرد، این شرط نه تنها قابل اثبات نیست بلکه برای اجرای عدالت نیز نمی تواند تضمین کننده مناسبی باشد.

در رابطه با نتایج این تحقیق، می توان گفت آنچه تاکنون به لحاظ عملی تعیین کننده رفتارهای اجتماعی افراد بوده، فرهنگ عرفی جامعه است. سال ها است در ایران طبقه متوسط شهری، مساله چندهمسری را پشت سر گذاشته و این خیلی برای مردها غیرقابل قبول است که بتوانند ازدواج مجدد کنند، آن هم بدون اجازه همسر اول شان. آنها به لحاظ نوع تفکر و نوع زندگی، دغدغه چندهمسری را پشت سر گذاشته اند، خیلی از آنها ممکن است استدلال های نهفته در پس این قضیه را توهین تلقی کنند. مثلاً اینکه فرهنگ مردهای ما چنین چیزی را نمی پذیرد و همان طور که می دانیم، یکی از وظایف قانون، تعالی بخشیدن به فرهنگ جامعه است. اما با تصویب ماده ۲۳ نه تنها این مهم برآورده نمی شود بلکه عقبگردی فرهنگی را نیز برای جامعه ما به ارمغان خواهد آورد.»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.