تغییر سبک زندگی مهم ترین عامل طلاق در ایران

روزنامه سرمایه : تفاوت های فرهنگی و تغییر سبک زندگی مهم ترین علت طلاق در ایران است. تفاوت های طبقاتی نیز تغییری در علت طلاق ایجاد نمی کند آنچنان که مهم ترین علل طلاق در سه طبقه اصلی اجتماع (بالا، متوسط، پایین) تغییر سبک زندگی شناخته شده است.

این را دکتر حسین آقاجانی استاد دانشگاه دیروز در سمینار مطالعات خانواده که توسط گروه علمی تخصصی جامعه شناسی خانواده انجمن جامعه شناسی ایران برگزار شد گفت: در این نشست همچنین مسائل خانواده در جهان امروز به ویژه جامعه ایران و مسئله طلاق و چالشهای پیش روی آن بررسی شد.

دکتر آقاجانی در این نشست با اشاره به پژوهش خود درباره پدیده طلاق در ایران که با بررسی عمیق و همه جانبه این پدیده و با توجه به طبقات اجتماعی و یافتن علل طلاق در سه طبقه اصلی ( بالا، متوسط ، پایین) انجام شده علت اصلی طلاق در ایران را تغییر سبک زندگی و تفاوت های فرهنگی زوجین عنوان کرد.

جامعه آماری این تحقیق ۴۵۰زن هستند که در دادگاه های خانواده پرونده طلاق تشکیل داده اند.

آقاجانی در این باره گفت: در زمان پژوهش ۱۰۰هزار دادخواست طلاق از سوی زنان به دادگاه خانواده ارجاع شده بود که از این میان ۴۵۰ زن مورد مطالعه قرار گرفتند. ولی از آنجا که شیوه ی تحقیق مقایسه ای، تبینی بود ۱۵۰زن نیز که تقاضای طلاق نکرده بودند مورد مطالعه موردی وژرفانگر قرار گرفتند. که از نتیجه مطالعه اینچنین بر آمد که از هر ده زن ۵ زن به دلیل تغییر سبک زندگی و اختلافات فرهنگی مایل به جدایی از همسرانشان هستند.

یعنی ۵۰درصد از نان جامعه آماری بدون تقاضا یا دادخواست طلاق حاضر به جدایی از شوهرانشان بودند.

تغییر سبک زندگی در جامعه، دگرگونی ساختار خانواده، وجود وسایل ارتباط جمعی، افزایش شناخت و دانش و مشارکت زنان، بالا رفتن سطح تحصیلات آنان و کمرنگ شدن قدرت پدران و مادران در خانواده، کار مستقل ‘انفرادی شدن در آمدها و امکانات، تحرک شغلی و به طور کلی بر طرف شدن موانع اقتصادی خانواده ها وضعیت زنان را دگرگون و تا حدی موجب تغییر شکل خانواده و بروز طلاق شده است.

به گفته وی پدیده طلاق حتی بر روند تشکیل خانواده و ازدواج موثر بوده و در بسیاری از خانواده ها که طلاق در آن رخ داده شیوه ازدواج و نگاه به آن تغییر یافته است:” بسیاری از دختران جوان پس از طلاق یکی از اعضای خانواده شان برای همیشه از ازدواج منصرف شده اند زیرا از تشکیل خانواده الگوی مناسبی ندارند.”

این جامعه شناس با توجه به تئوری مرتون، نظریه کار کرد گرایی ساختی، عوارض ناشی از تقسیم کار اجتماعی و طلاق دورکیم، فاصله نقش هاو به ویژه نظریه ساختیابی گیدنز به بررسی پدیده پیچیده طلاق که از آن به عنوان یک واقعیت اجتماعی (Social Fact) یاد می کند پرداخته است.

وی مهم ترین عامل طلاق در سه طبقه اصلی اجتماعی (بالا، متوسط، پایین) را تغییر سبک زندگی، تفاوت های فرهنگی و نگاه افراد به زندگی عنوان می کند: ” افراد در ازدواج به دنبال یافتن مفهوم دلخواه خویش هستند .اما بسیاری از اوقات این مفهوم از واقعیات موجود به دور است اما سعی دارند وانمود کنند که مطلوبشان را یافته اند.”

وی همچنین با اشاره به مقوله تعدد و فاصله نقش ها گفت: تعدد نقش ها از دیگر عوامل تحول خانواده در ایران است.

وی اضافه کرد: مفهوم فاصله نقش هاست که برای ما روشن می کند چگونه شخصی پس ازاز ۴۰سال زندگی تصمیم به طلاق یا بهتر بگوییم تصمیم به جدایی از نقش همسری می گیرد. گاه در دادگاه های خانواده افرادی را می بینیم که بعد از ۴۰سال از نقش تعریف شده شان می گذرند. تصمیم به جدایی می گیرند. در حالیکه بعضی از زوج ها بعد از گذشت چند ساعت از اغاز زندگیشان از نقش همسری فاصله و دادخواست طلاق ارائه می دهند.

آقاجانی تاکید کرد: بسیاری از زنان از نقش سنتی خود فاصله گرفته و نقش های دیگری برای خود تعریف کرده اند. که تعدد نقش ها و فاصله از نقش سنتی و پذیرفته شده اجتماعی یکی دیگر از علل طلاق و تحول خانواده است.

دکتر باقر ساروخانی استاد دانشگاه تهران و مدیر گروه مطالعات خانواده دانشگاه تهران نیز تغییر سبک زندگی، افزایش انتظارات، مصرف زدگی و سبک های زندگی وارداتی را عامل اصلی طلاق و اختلافات خانوادگی در ایران عنوان کرد.

وی همچنین تفسیر طبقات از مفهوم طلاق را بسیار مهم دانست.” هر فرد متعلق به طبقه اجتماعی خاص معنای متفاوتی از طلاق در ذهن دارد که این معنا قطعاً با معنای شخص دیگر متفاوت است.

کسی که در طبقه بالای اجتماع جای دارد نگاهی متفاوت به پدیده جدایی دارد تا کسی در طبقه پایین زندگی می کند.”

آقاجانی نیز تاکید کرد: تفاوت های جنسیتی، سنی، قومی در طلاق نیازمند بررسی های دقیق است مطمئناً کسی که یک سال از زندگی اش می گذرد معنای متفاوتی از طلاق در ذهن دارد تا فردی که ۴۰سال از زندگی اش می گذرد.

وی همچنین علت جدایی و طلاق را با بهانه های جدایی متفاوت دانست و هدف پژوهش خود را نیز یافتن علل و منشا دادخواست طلاق عنوان کرد.

منیژه مقصودی استاد دانشگاه نیز با بیان اینکه الگوی خانواده در جهان غرب در حال تغییر و تحول است گفت: گاه این تحولات حتی از سوی قوانین مدنی و شرعی پذیرفته می شوند که همه اینها موجب تغییر و تحول در الگوی خانواده است.

وی طلاق را نیز در شکل گیری و پذیرفتن شیوه های جدیدزندگی خانوادگی موثر دانست و گفت: در بسیاری موارد گسترش طلاق به شکل گیری شیوه های جدید خانواده می انجامد که کارکردهای دیگر این پدیده را برایمان روشن می سازد.

در پایان این نشست دکتر باقر ساروخانی با اعلام این امر که طلاق و بررسی آن امری پیچیده است به شتاب روز افزون آن به ویژه در شهرهای بزرگ اشاره کرد و آن را پدیده ای خطرناک دانست.

پیدایش طلاق های عاطفی و خانواده های اضطراری نیز از پیامدها و نتایج روند رو به تحول خانواده و افزایش آمار طلاق است.

آنومیک شدن خانواده، تعدد اشکال خانواده، فرو ریختن سنت های کهن و پایدار هم برخی از عواملی بود که دکتر ساروخانی به عنوان روند روبه رشد طلاق و تغییر شکل خانواده در جهان و ایران از آن یاد کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.