از زخم‌های اردوگاه شتیلا تا روایت‌های پزشک لبنانی از انفجارهای بیروت
شتیلا؛یک گور دسته جمعی بدون نام و نشان که در بالای آن نوشته بود: “ما هرگز فراموش نخواهیم کرد.”
آزاده ثبوت ؛دکترای حقوق (عدالت انتقالی) و محقق پسا دکتری در دانشگاه کوئینز بلفاست
در ۱۶ سپتامبر ۱۹۸۲، دقیقاً ۴۳ سال پیش، ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ آواره فلسطینی و لبنانی به طرز وحشیانه ای در اردوگاه های صبرا و شتیلا قتل عام شدند. سازمان ملل این اقدام را ” نسل کشی” توصیف کرد. اقدامی که به رهبری آریل شارون، نخست وزیر سابق رژیم صهیونسیتی و توسط شبه نظامیان فالانژ انجام شد. نه سازمان ملل و نه دادگاه های بین المللی هیچکدام از عوامل این نسل کشی را مجازات نکردند.
من زخم های اردوگاه شتیلا را از نزدیک دیده ام . روایت های هولناک بازماندگان آن نسل کشی را شنیده ام. از محمد الحسنین ۴۵ ساله، که در زمان نسل کشی تنها ۱۰ سال داشت شنیده ام که یک سرباز صهیونیستی و دو نفر از نیروهای فالانژ را دیده است که شکم یک زن باردار را بریده اند و جنین او را به دیوار خانه آویزان کرده اند.
جملات پیرمرد ۷۵ ساله ای را به یاد دارم که می گفت: «من چه دیدم؟ زن بارداری که جنینش را از شکمش بیرون آورده بودند و او را دو نیم کردند.»
از ام عباس شنیده ام که چطور بولدوزرها اجساد را جمع کرده بودند و روی هم می ریختند. «وقتی به خانه ما آمدند، همه مردان را از خانه بیرون کردند، به صف کردند و با کاشی‌های سنگین به سرشان زدند تا کشته شدند.»
زنی از کمپ آوارگان فلسطینی صبرا، جایی که با خانواده اش زندگی می کرد می گفت: جسدها بدون دست بودند، مغزها روی زمین پاشیده بود. زنانی که پس از تجاوز کشته شده بودند.
از اهالی شتیلا شنیده ام که بعد از قتل عام هر روز به همه جا اسپری می پاشیدند، اما بوی وحشتناک مرگ تا پنج یا شش ماه بعد هم باقی مانده بود.
قصه زنی از شتیلا
از اهالی شتیلا قصه زنی از اهالی جنوب را شنیده ام که پس از قتل عام هفت نفر از کودکانش در حالی که فریاد می کشیده موهایش را دسته دسته کنده بود. کسی نمی داند سرگذشت آن زن چه شد، چگونه زندگی را دوام آورد و امروز کجاست.
من در تمام این سالها هرگز نتوانسته ام چهره آن مرد اهل جنوب را فراموش کنم. او که همچون روحی سرگردان در نزدیکی گور دسته جمعی اردوگاه، جایی که سی و شش نفر از اعضای خانواده اش را به خاک سپرده بودند زندگی می کرد. یک گور دسته جمعی بدون نام و نشان که در بالای آن نوشته بود: “ما هرگز فراموش نخواهیم کرد.”
در خلال گفتگوها فهمیده ام اگر چه تعداد کشته شدگان مستقیم را سه هزار و پانصد نفر اعلام کرده اند، اما تعداد کسانی که در نتیجه عوارض آن نسل کشی از بین رفتند در هیچ آماری ثبت نشده است. مثلا زنان و مردانی که دچار بیماری های قلبی شدند و در ماه ها و سال های بعد با سکته قلبی از بین رفتند. یا کسانی که دچار سرطان و بیماری های اعصاب شدند. سرنوشت های کودکانی که در نبود پدر و مادر برای مراقبت از خواهر و برادر کوچکترشان مجبور به ترک تحصیل شدند. زندگی هایی که از بین رفت. رویاها و آرزوهایی که خاکستر شد.
قتل عام جدید در سالگرد یک نسل کشی
امسال در سالگرد آن نسل کشی، رژیم آپارتاید استعماری اسرائیل قتل عام جدیدی در لبنان انجام داد. این حمله تروریستی گسترده، با استفاده از دستگاه های رادیویی، تلفن های همراه، لپ تاپ ها و صفحات خورشیدی انجام شد. در فاصله کمتر از ۴۸ ساعت دست کم سی و هفت نفر در شهرهای مختلف لبنان به قتل رسیدند و بیش از سه هزار نفر مجروح شدند. حال بسیاری از زخمی شدگان وخیم اعلام شده است.
دانیه الحلاک پزشک لبنانی می گوید:«بیمارستان‌های لبنان غرق در جراحات شدید شده‌اند، ما با بیمارانی مواجه هستیم که چشم‌ها و اندام‌های خود را از دست داده اند، ما قربانیان جوانی را دیدیم و قربانیان بسیار مسنی را که صورتشان از زخم سوراخ‌شده بود. شکمشان باز بود روده‌ها بیرون زده بود. من برای اولین بار زخم‌هایی دیدم که واژگانی برای توضیح آن ندارم. حتی نمی توانم برخی از آن زخم ها را طبقه بندی کنم یا در دسته بندی که از زخم می شناسیم قرار دهم.. کره‌ی چشم‌ها پاره شده بود، استخوان‌ها شکسته بودند.»
پروفسور الیاس واری، چشم پزشک لبنانی در مورد جراحاتی که شاهد بوده به بی بی سی می گوید: «من تلاش کردم حداقل یکی از چشمان قربانیان را نجات دهم تا بینایی آنها حفظ شود اما در برخی موارد ناچار بودم هر دو چشم را تخلیه کنم زیرا کاملا از بین رفته بود. این اقدام خیلی دشوار بود چرا که اکثر مصدومان جوانانی در اوایل بیست سالگی خود بودند. من در تمام عمرم و در طول بیست و پنج سال طبابتم با چنین صحنه هایی مواجه نشده بودم. »
بیشترین آسیب برای چشم‌ها
این انفجارها بیشترین آسیب را به چشمان و دست های افراد وارد کرده است. رژیم آپارتاید در مصونیت کامل به آزمایش پیشرفته ترین سلاح هایش بر روی بدن ها، دست ها، پاها و چشمان مردم تحت اشغال ادامه می دهد . نسل هایی را از پی یکدیگر معلول می سازد بی آنکه پاسخگو باشد. باسم یوسف کمدین مصری چه دقیق این فاجعه را توصیف کرده است: «حتی تلفن های ما و تبلت های کودکان ما هم به بمب های ساعتی تبدیل شده اند. تمام کشور، نه همه جهان در گروگان اسرائیل است. »
حمله تروریستی گسترده رژیم صهیونیستی به خاک لبنان نقض فاحش قوانین حقوق بشر و قوانین بشردوستانه بین‌المللی است. در حقوق بین الملل، هدف قرار دادن غیرنظامیان در زمره جرایم جنگی به شمار می‌رود و اعدام‌های فرا قانونی ممنوع است. حملات تروریستی اخیر نه در میدان جنگ که در فضاهای شهری روزمره اتفاق افتاده اند. شهروندان عادی در نزدیکی پمپ بنزین ها و یا در حال رانندگی، در مراکز خرید، فضاهای شهری و در خانه هایشان مورد اصابت قرار گرفته اند. دانش آموزان، رانندگان، کادر درمان و شهروندان عادی مجروح و کشته شده اند.
تبدیل تلفن به سلاح و کاربری انفجاری؛خلاف قوانین بین‌المللی
رژیم استعماری اسرائیل، تلفن ها، دستگاه های ارتباطی رادیویی و حتی پانل های خورشیدی را به سلاح تبدیل کرده است. کارگزاری مواد منفجره در وسایل ارتباطی و تغییر کاربری آنها به عنوان مواد منفجره بر طبق قوانین بین المللی جرم است. همچنین نقض فاحش قوانین بشردوستانه و نقض فاحش حقوق بشر است. در حقوق بین الملل این قتل عام ها مصداق “تله انفجاری” به شمار می روند. در این جا اشیاء عادی قابل حملی که در زندگی روزمره مورد استفاده قرار می گیرند و شباهتی به اشیاء نظامی ندارند بدون اطلاع کاربران به سلاح تبدیل شده اند. استفاده از تله های انفجاری به دلیل خطراتی که برای شهروندان عادی ایجاد می کنند در قوانین بشردوستانه بین الملل کاملا ممنوع است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در سخنرانی اش در روز چهارشنبه، سلاح سازی از اشیاء غیرنظامی را محکوم کرد. اوگفت ” باید کنترل مؤثری بر اشیاء غیرنظامی وجود داشته باشد تا به اشیاء تسلیحاتی تبدیل نشود، باید قانونی باشد که در همه جای دنیا دولت ها به آن پایبند باشند.”
دوگانه‌سازی‌های جعلی جنگ میان حزب‌الله و اسرائیل
همان‌طور که حمله رژیم اشغالگر به غزه، حمله به مردم فلسطین بود؛ حمله این رژیم به لبنان نیز، حمله به مردم لبنان است. این دوگانه‌سازی‌های جعلیِ جنگ میان حماس و اسرائیل و جنگ میان حزب الله و اسرائیل در خدمت اهداف رژیم‌های استعمارگر و اشغالگری است که از سال ۱۹۵۸ خاک لبنان را مورد هجوم قرار داده، در سال ۱۹۸۲ با بمباران های مداوم بیروت را به ویرانه تبدیل کرده، به مدت شانزده سال جنوب لبنان را به اشغال در آورده و در فاصله سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱، حریم آسمان لبنان را ۲۲۱۱۱ بار با ۸۲۳۱ جت جنگنده و ۱۳۱۰۲ هواپیمای بدون سرنشین نقض کرده است. تنها در سال ۲۰۲۳ و پیشا هفت اکتبر بیش از ۷۰۰۰ مورد تجاوز اسرائیل به حریم هوایی، آب‌های سرزمینی و مرزهای زمینی لبنان توسط ناظران آتش‌بس سازمان ملل ثبت شده است.
دسترسی به تماس‌های تلفنی و پیامک‌های مردم لبنان
به گزارش شورای امنیت سازمان ملل متحد و نیروی موقت سازمان ملل متحد در لبنان نقض حریم هوایی لبنان به منظور اعمال کنترل و «رصد بی‌رویه جمعی» توسط اسرائیل انجام می شود. بدین وسیله نیروهای اشغالگر به تماس‌های تلفنی و پیامک‌های مردم لبنان دسترسی پیدا کرده و از رفت و آمدها و منازل آنها عکس می گیرند.
ماده ۵۱ حقوق بین الملل
رسانه های نزدیک به رژیم صهیونیستی و حامیان اصلی او جنایت های اسرائیل را با عنوان حق دفاع از خود پوشش می دهند. این یک دروغ بزرگ است. نخست اینکه رژیم اشغالگر بر طبق ماده ۵۱ حقوق بین الملل حق دفاع از خود را در نوار غزه، در کرانه باختری، در قدس شرقی و یا در بلندی های جولان ندارد که بخواهد اقدامات تروریستی خود را با آن توجیه کند. فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور سرزمین های فلسطین اشغالی به صراحت به این موضوع پرداخته است:
«حق دفاع از خود بر اساس قوانین بین الملل زمانی قابل استناد است که کشوری مورد تهدید دولت دیگری » قرار می گیرد، و این حکمی است که شامل اسراییل نمی شود. اسرائیل ادعا نکرده است که توسط دولت دیگری تهدید شده است، او توسط یک گروه مسلح تهدید شده است که در سرزمین های اشغالی است. اساسا این گفتمان رسانه ای “جنگ بین غزه و اسرائیل” اشتباه است، زیرا غزه یک نهاد مستقل نیست، غزه به طور خاص بخشی از یک سرزمین اشغالی است. اسرائیل یک نیروی اشغالگر است و نیروی اشغالگر در سرزمینی که بطور غیرقانونی تحت اشغال در آورده است بر اساس حقوق بین الملل نمی تواند ادعای حق دفاع از خود داشته باشد.”
در جلسه ای که در روز هجدهم سپتامبر برگزار شد مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه‌ای «تاریخی» از اسرائیل خواسته است به اشغال غیرقانونی کرانه باختری از جمله مقدس شرقی و نوار غزه ظرف یک سال پایان دهد و همه شهرک نشینان را از این مناطق تخلیه کند. این قطعنامه همچنین خواستار بازگرداندن تمامی زمین ها، دارایی ها و اموال فرهنگی دزدیده شده از سال ۱۹۶۷ و پرداخت غرامت به فلسطینی ها برای خسارات ناشی از اشغال شده است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد با ۱۲۴ رای موافق همچنین خواهان محاسبه غرامت برای ثبت خسارت و ایجاد مکانیسمی برای ممنوعیت «تفکیک نژادی و آپارتاید» توسط اسرائیل شده است. این مجمع همچنین با تاکید بر اینکه نقض‌های قانونی توسط اسرائیل صلح و امنیت بین‌المللی را بطور جدی «تهدید » می‌کند از دولت های عضو خواسته است تا به واردات کالا از مناطق شهرک نشین پایان دهند و اسرائیل و همدستان او را تحریم کنند.
آنتونیو گوترش می گوید: «نسبت آنچه در لبنان اتفاق می افتد با آنچه در غزه رخ داده از ابتدا آشکار بود. حزب الله به روشنی گفته که به دلیل آنچه در غزه اتفاق می افتد، عملیات خود را آغاز کرده است و زمانی که آتش بس برقرار شود عملیات ها متوقف خواهد شد.»
ارجاعات:
تله های انفجاری ترجمه اصطلاح booby traps است.
برای گوش دادن به روایت های شاهدان و پزشکان لبنانی از فاجعه به آدرس زیر مراجعه کنید:
برای گوش دادن به سخنرانی آنتونیو گوترش به آدرس زیر مراجعه کنید:
برای گوش دادن به سخنرانی فرانچسکا آلبانیز به آدرس زیر مراجعه کنید:
برای مطالعه گزارش شورای امنیت سازمان ملل متحد و نیروی موقت سازمان ملل متحد در باره نقض حریم هوایی لبنان به نوشته زیر مراجعه کنید:
برای مطالعه گزارش آخرین قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل متحد به نوشته زیر مراجعه کنید:
برای خواندن روایت های شاهدان نسل کشی صبرا و شتیلا به متن زیر مراجعه کنید:
https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1525/jps.2002.32.1.36?needAccess=true
برای خواندن نوشته باسم یوسف به متن زیر مراجعه کنید:
برای مطالعه پروتکل سازمان ملل متحد مبنی بر ممنوعیت استفاده از تله های انفجاری به متن زیر مراجعه کنید:
https://academic.oup.com/book/27737/chapter-abstract/197927071?redirectedFrom=fulltext
