یک لیوان تیزاب، هدیه والدین فقیر پاکستانی به دختران جوان
نویسنده :پرییا اسلبورن
کانون زنان ایرانی-ترجمه ی آیدین فرنگی :
نمایش «رودخانه درد» با بازی و کارگردانی «مدیحه گوهر»، هنرمند ۵۲ ساله پاکستانی، مثل سایر نمایش‌های این کارگردان، متکی بر ماجرائی واقعی است. گوهر در نمایش خود به بیان داستان زندگی زنی جوان از اهالی کشمیر می‌پردازد. زن که به دلیل بچه‌دار نشدن در معرض تحقیر و خشونت‌های کلامی شدید اقوامش قرار گرفته، طاقت خود را از دست می‌دهد و به قصد خودکشی تن به موج‌های رودخانه می‌سپارد، اما از سر تصادف، با جریان آب، زنده به بخش هندی کشمیر می‌رسد. او در هندوستان دستگیر و روانه زندان می‌شود. حین بازداشت، پس از آنکه زن در معرض تجاوز قرار می‌گیرد، باردار شده، سرانجام نوزاد دختری به دنیا می‌آورد. تولد نوزاد ثابت می‌کند وی خلاف تصور خویشاوندانش نازا نبوده. بعد از آزادی از زندان، هیچ یک از دو کشور پاکستان و هندوستان زن را جزو اتباع خود حساب نمی‌کنند. پاکستانی‌ها با ادعای اینکه پدر نوزاد هندی است و هندی‌ها هم با بیان عکس این ادعا، او را مجاز به زندگی در کشورشان نمی‌دانند…
مدیحه گوهر بیش از ۳۰ سال است می‌کوشد با کارهای نمایشی خود صدای زنان پاکستانی را به گوش سایر انسان‌ها برساند. او از سه دهه قبل در شهر لاهور با تشکیل گروه نمایش «آیوکا» تصمیم گرفت مسائل اجتماعی دامنگیر زنان کشورش را در معرض دید تماشاگران قرار دهد. نمایش‌های او که وظیفه نویسندگی‌شان را هم خود برعهده دارد، در عرصه جهانی نیز با موفقیت‌هایی روبرو بوده. گوهر می‌گوید: «ما قصد داریم با کمک نمایش معلومات مخاطبان‌مان را افزایش دهیم. ما باید با درک مسائل اجتماعی، نسبت به یافتن راه حل‌هایی برای آنها بکوشیم. بخش بزرگی از مردم پاکستان حتی از سواد خواندن و نوشتن هم بی‌بهره مانده‌اند. ما باید پاکستانی‌ها و بخصوص زنان هموطن‌مان را با حقوق‌شان آشنا کنیم. ما حتی باید حقوقی که دین اسلام برای زنان به رسمیت شناخته را نیز به آنها یادآور شویم؛ چرا که در روزگار ما عده‌ای قصد دارند با زبان دین، تحصیل دختران را محدود و ابراز نظر آنها در مقوله انتخاب شریک زندگی‌شان را ممنوع کنند…»
به عقیده این هنرمند در سال‌های اخیر جرائم علیه زنان پاکستانی افزایش بسیاری یافته. او خوراندن تیزاب(اسید نیتریک) به دختران جوان و سپس جلوه دادن این جنایت به عنوان وقوع حادثه‌ای حین کار در آشپزخانه را ماجرایی تکراری می‌داند. به گفته وی در پاکستان و هندوستان دختران پس از ازدواج موظف به بردن جهاز به خانه شوهر می‌شوند که این سنت گاه از نظر خانواده دختر، تحمیل باری سنگین و بی‌مورد به خانواده تلقی می‌شود و چون خانواده دختر نمی‌تواند از عهده تهیه جهاز برآید، با خوراندن تیزاب به زندگی او خاتمه می‌دهد و این حادثه را به عنوان اشتباه دختر حین کار در آشپزخانه معرفی می‌کند. در هند و پاکستان به این جنایت‌ها «قتل‌های جهیزیه‌ای» گفته می‌شود.
گوهر با اشاره به اینکه در برخی مناطق پاکستان در قیاس با زنان، حیوانات از ارزش بیشتری برخوردار هستند، تاکید می‌کند: «متاسفانه در طول مدتی که در شهرهای پاکستان به فعالیت هنری و اجتماعی پرداخته‌ام، بهبودی در شرایط عمومی زنان کشورم مشاهده نکرده‌ام. البته در شهرهای بزرگ سطح معلومات زنان بالاتر رفته. علاوه بر این رسانه‌ها هم درخصوص اعمال رفتارهای نادرست علیه زنان به اطلاع‌رسانی می‌پردازند. به عنوان مثال انتشار گزارش‌هایی پیرامون سرنوشت دردناک زنان بلوچی که به عنوان قربانیان جنایت‌های ناموسی زند‌ه‌به‌گور می‌شوند، بحث‌ها و اعتراض‌های بسیاری را در سراسر جهان برانگیخته بود.»
منبع: ۱۹ دسامبر ۲۰۰۸/ DW.TURKISH