نویسنده: zh

سحر سلطانی دانش‌آموخته دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی است و سال‌هاست که در حوزه کودکان به فعالیت‌هایی چون ادبیات کودک و آموزش فلسفه و مهارت‌های اجتماعی و تربیتی به کودکان و والدین مشغول است.

طبق آمار رسمی دولت و بخش‌های مختلف مربوط، دولت ایران سالانه دست کم ۱۱۰ میلیارد دلار صرف یارانه‌ی ضمنی می‌کند، یعنی جدا از یارانه‌ی نقدی؛ میزان تفاوت قیمت انرژی و خدمات که در ایران ارائه می‌شود، با قیمت جهانی. اگر با تمام اوصافی که شد، این مبلغ ۴۴۷ هزار میلیارد تومان را هم بپذیریم، که -قطعاً کمتر از این‌هاست- یعنی سهم اتباع افغانستانی از یارانه‌های ضمنی ۰/۰۵۳ درصد است؛ پنجاه و سه هزارم درصد از مبلغی که تا پیش از راه افتادن این موج غیر انسانی، غیر اخلاقی، غیر عقلانی و صدالبته غیر قانونی، بسیاری از ایرانیان از اساس منکر وجود آن بودند که البته بخش زیادی از مهاجران که به شکل قانونی در ایران زندگی می‌کنند و برای هر قدمی که برمی‌دارند پول و عوارض پرداخت می‌کنند، در واقع با بخشی از عوارضی که پرداخت می‌‌کنند، سهم خود از این یارانه‌ی ضمنی را نیز پرداخت می‌کنند.

بعد از دو سده استثمار، استعمار و نسل کشی و جنگ درسی که می توان از سرنوشت اروپا گرفت، ساختن سازمانی نعل به نعل بر اساس منطق آنها نیست، بلکه خوداندیشی جدی بر ناکارآمدی منطقی است که رنج را بر مردمان خاورمیانه متداوم کرده و ثبات را از میان برده است. شاید دیگر وقت آن است که منطق تازه ای متولد شود و صلح و آزادی را دوباره تعریف کند تا اداره معطوف به قدرت انسان رنجور خاورمیانه ای را جهت تازه ای ببخشد.

در هفته‌های اخیر و در پی تجاوز اسرائیل، حکومت به‌دنبال بازسازی نوعی انسجام داخلی از طریق «دیگری‌سازی» است  و پناهندگان، مهاجران و ایرانیان افغانستانی‌تبار بار دیگر قربانی این فرافکنی سیاسی شده‌اند. سرکوب، به‌جای پاسخگویی و حرکت به سمت بازسازی امکان هم‌زیستی، مسیر همیشگی حاکمیت برای انحراف از بحران‌های ساختاری است.

دلم می‌خواهد حرف بزنم. دوست دارم کسی دلداری‌ام بدهد. می‌گویم هوا خوب است اما حالم خوب نیست چون در کشورم جنگ است. زن درباره جنگ در ایران چیزهایی شنیده. ابروهایش را بالا می‌اندازد و می‌گوید:«اما اینجا آرام‌است.» احتمالا منظورش این است که تو در امانی. یک جورهایی دارد دلداری‌ام می‌دهد. چشم‌هایم خیس می‌شود. قطار می‌رسد.
روزهای جنگ برای بیشتر مهاجران با نگرانی و اضطراب و احساسات چندگانه گذشته است. دوری از خانواده و بیخبری از حال آنها از یک سو و استیصال از این که کاری از دستشان برنمی‌آید از سوی دیگر، شرایط دشواری را رقم زده است. در کنار این‌ها حس عذاب وجدان از این که جای خودت امن است، آزار دهنده و دشوار است.

بر اساس ماده‌ی ۹۷۶ قانون مدنی ایران، تابعیت کشور از طریق چندین مسیر تعریف می‌شود. یکی از مهم‌ترین آن‌ها بند ۴ این ماده است:
«کسانی که در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آن‌ها در ایران متولد شده باشد، به دنیا آمده‌اند، تبعه‌ی ایران محسوب می‌شوند.»

 سختی‌ها دست از سرش برنداشتند؛ از جمله با بدحسابی کارفرمایان مواجه شد: «صاحبکار قبلی یَه سیم‌کارت و حساب بانکی بهم داد و گفت برو، بعد اون سه میلیون حقوق‌تو می‌دُم. که هیچ‌وقت نداد. این اخری تو چاپخونه بهم یه شب گفت: نیا. جنگ شده و می‌گن افغانستانیا جاسوسن. دردسر می‌شی. گفتم خب پولِ ماهِ پیشمِ  بده. گفت باشه. هنوز نداد. حالا هم انقدی پول ندارم که برگردُم افغانستان. باید بَرُم خودمو تحول بدم تا رد مرز شم. پدر و مادرم هر شب می‌گن بیا، ولی عقلم مخالفت می‌کنه» چون معتقد است با این شرایط نابه‌سامان کشورش، ممکن است از نظر اقتصادی سربار خانواده شود.

پس از بازداشت تعدادی مهاجر افغانستانی به اتهام جاسوسی، موج نفرت‌پراکنی، کمپین‌های اخراج جمعی و تهمت‌های گسترده که از قبل به راه افتاده بود، شدت گرفت.این افراد هنوز محاکمه نشده‌اند وهیچ روند دادرسی شفافی در باره آنها وجود ندارد، حتی در صورت اثبات اتهام آنها، جرم یک موضوع فردی است و باید میان افراد مجرم و بی‌گناه تفکیک قائل شد. اصل مسئولیت فردی در حقوق کیفری تاریخ خوانده‌ایم؟ آیا می‌دانیم کشورهای دیگری نیز برای سرپوش گذاشتن بر ناکارآمدی، بویژه در زمان بحران‌ها، از اقلیت‌های آسیب‌پذیر، مهاجران یا گروه‌های حاشیه‌ای به‌عنوان سپر بلا استفاده کرده‌اند؟ (دشمن ساختگی)

جنگ‌ها تنها ویرانی فیزیکی به‌جا نمی‌گذارند، بلکه ذهن و روان نسل‌های آینده را نیز شکل می‌دهند. کودکانی که در پناهگاه‌ها بزرگ می‌شوند، با صدای آژیر به خواب می‌روند و با اخبار مرگ بیدار می‌شوند، نه‌تنها صلح را تجربه نمی‌کنند، بلکه ممکن است اساساً درکی از آن نداشته باشند. در چنین شرایطی، صلح‌طلبی نه یک انتخاب آرمان‌گرایانه، بلکه یک مسئولیت اجتماعی فوری است.